Anëtarësimi i Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian
Anëtarësimi i Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian i referohet procesit politik, juridik dhe institucional përmes të cilit Maqedonia e Veriut synon të bëhet shtet anëtar i Bashkimit Evropian.
Maqedonia e Veriut paraqiti kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian më 22 mars 2004 dhe fitoi statusin e vendit kandidat në dhjetor 2005.[1] Më 25 mars 2020, Këshilli i Bashkimit Evropian vendosi hapjen e negociatave të aderimit me Maqedoninë e Veriut, ndërsa konferenca e parë ndërqeveritare u mbajt më 19 korrik 2022, duke shënuar hapjen zyrtare të fazës së negociatave.[2][3]
Deri në fund të vitit 2025, seancat e screening-ut për të gjashtë grupkapitujt ishin përfunduar dhe të gjitha raportet e screening-ut ishin paraqitur në Këshill. Megjithatë, sipas Komisionit Evropian, procesi nuk ka kaluar ende në fazën e mëtejshme politike, sepse nuk janë ndërmarrë ndryshimet kushtetuese të parashikuara në konkluzionet e Këshillit të 18 korrikut 2022, të lidhura me përfshirjen e bullgarëve dhe komuniteteve të tjera në Kushtetutë.[4][5]
Sfondi historik
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Marrëdhëniet ndërmjet Maqedonisë së Veriut dhe Bashkimit Evropian janë ndër më të hershmet në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit ndërmjet Bashkimit Evropian dhe vendit hyri në fuqi më 1 prill 2004, duke krijuar bazën kontraktore për dialogun politik, bashkëpunimin ekonomik dhe përafrimin gradual me standardet e Bashkimit Evropian.[1][6]
Në nëntor 2005, Komisioni Evropian dha opinionin e vet pozitiv mbi kërkesën e vendit për anëtarësim dhe rekomandoi dhënien e statusit të kandidatit. Ky status u njoh nga Këshilli Evropian në dhjetor 2005.[1]
Kërkesa për anëtarësim dhe statusi kandidat
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Maqedonia e Veriut paraqiti kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian më 22 mars 2004. Në atë kohë ajo ishte një nga vendet e para të Ballkanit Perëndimor që hyri në fazën formale të procesit të aderimit.[1]
Në vitin 2009, Komisioni Evropian rekomandoi për herë të parë hapjen e negociatave të aderimit me vendin. Megjithatë, për vite me radhë procesi u ngadalësua nga çështje politike dhe dypalëshe, veçanërisht nga mosmarrëveshja për emrin me Greqinë.[1]
Marrëveshja e Prespës dhe hapja e rrugës evropiane
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Një moment vendimtar për rrugën evropiane të vendit ishte Marrëveshja e Prespës, e cila zgjidhi mosmarrëveshjen për emrin me Greqinë dhe çoi në përdorimin zyrtar të emrit Republika e Maqedonisë së Veriut. Pas kësaj marrëveshjeje, Këshilli në qershor 2018 dha një përgjigje pozitive ndaj përparimit të bërë nga vendi dhe përcaktoi rrugën drejt hapjes së negociatave.[1]
Më 24 mars 2020 ministrat për çështjet evropiane dhanë miratimin politik për hapjen e negociatave të aderimit me Maqedoninë e Veriut. Ky vendim u miratua formalisht me procedurë të shkruar më 25 mars 2020 dhe u mbështet nga anëtarët e Këshillit Evropian më 26 mars 2020.[2][1]
Hapja e negociatave
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 18 korrik 2022 Këshilli miratoi kuadrin negociues për Maqedoninë e Veriut, në përputhje me metodologjinë e rishikuar të zgjerimit. Një ditë më pas, më 19 korrik 2022, u mbajt konferenca e parë ndërqeveritare ndërmjet Bashkimit Evropian dhe Maqedonisë së Veriut, e cila shënoi fillimin zyrtar të fazës së negociatave të aderimit.[3][5]
Pas kësaj, filloi procesi analitik i shqyrtimit të acquis communautaire (screening), i organizuar sipas gjashtë grupkapitujve të metodologjisë së re. Sipas Komisionit Evropian, seancat e screening-ut për të gjitha gjashtë grupet u përfunduan më 7 dhjetor 2023 dhe të gjitha raportet përkatëse iu paraqitën Këshillit.[4]
Gjendja aktuale e procesit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2025 vëren se Maqedonia e Veriut ka vazhduar të zbatojë Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit, ka ruajtur marrëdhënie të mira me vendet e tjera të zgjerimit dhe ka mbajtur përputhje të plotë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë të Bashkimit Evropian, përfshirë qëndrimin ndaj agresionit rus kundër Ukrainës.[4]
Në të njëjtën kohë, Komisioni thekson se reformat thelbësore të lidhura me Bashkimin Evropian duhet të zbatohen më tej. Sipas raportit, gjatë periudhës 2024–2025 nuk u bënë përpjekje për të miratuar ndryshimet kushtetuese të përmendura në konkluzionet e Këshillit të 18 korrikut 2022, ndryshime që lidhen me përfshirjen në Kushtetutë të qytetarëve që i përkasin popujve të tjerë, si bullgarët. Për këtë arsye, procesi i aderimit nuk ka kaluar ende në fazën e hapjes politike të grupkapitujve negociues.[4][5]
Raporti i vitit 2025 nënvizon gjithashtu se bashkëpunimi ndërpartiak mbetet thelbësor për të çuar përpara reformat e nevojshme për integrimin evropian dhe për të avancuar në negociatat e aderimit.[4]
Mbështetja e Bashkimit Evropian
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Maqedonia e Veriut është përfshirë edhe në Planin e Rritjes për Ballkanin Perëndimor dhe në instrumentin Reform and Growth Facility, i cili lidh mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian me zbatimin e reformave. Sipas Komisionit, vendi ka miratuar Agjendën e vet të Reformës, e cila mbulon qeverisjen, reformën e administratës publike, tranzicionin e gjelbër e digjital, kapitalin njerëzor, zhvillimin e sektorit privat dhe të drejtat themelore.[4]
Kronologji e shkurtër
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Data | Zhvillimi |
|---|---|
| 22 mars 2004 | Maqedonia e Veriut paraqet kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian. |
| 1 prill 2004 | Hyn në fuqi Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit. |
| nëntor 2005 | Komisioni Evropian jep opinion pozitiv mbi kërkesën për anëtarësim. |
| dhjetor 2005 | Vendi fiton statusin e kandidatit. |
| tetor 2009 | Komisioni rekomandon për herë të parë hapjen e negociatave të aderimit. |
| qershor 2018 | Këshilli mirëpret përparimin e vendit dhe përcakton rrugën drejt hapjes së negociatave. |
| 25 mars 2020 | Këshilli vendos hapjen e negociatave të aderimit. |
| 19 korrik 2022 | Mbahet konferenca e parë ndërqeveritare dhe hapet zyrtarisht faza e negociatave. |
| 7 dhjetor 2023 | Përfundojnë seancat e screening-ut për të gjashtë grupkapitujt. |
| 2025 | Komisioni Evropian konstaton se ende mungojnë ndryshimet kushtetuese të kërkuara për kalimin në fazën tjetër të procesit negociues. |
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 "North Macedonia". Consilium (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.
- 1 2 "Council conclusions on enlargement and stabilisation and association process". Consilium (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.
- 1 2 "Intergovernmental Conference at Ministerial level on the Accession of North Macedonia". Consilium (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 "North Macedonia 2025 Report" (PDF). European Commission (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.
- 1 2 3 "Enlargement: Council conclusions on North Macedonia and Albania". Council of the European Union (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.
- ↑ "Stabilisation and Association Agreement between the European Communities and their Member States, of the one part, and the former Yugoslav Republic of Macedonia, of the other part". EUR-Lex (në anglisht). Marrë më 22 prill 2026.