Gjin Bua Shpata

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Gjin Bue Shpata (- vdiq më 1399) ishte fisnik shqiptar i derës së Shpatajve i cili sundoi Despotatin e Artës.[1][2] Zotërimet e tij shtriheshin nga gjiri i Korintit deri në lumin Akeront. Përballoi me sukses një invazion nga anzhuinët e Napolit. Zhvilloi luftëra kundër despotit serb të Janinës Thoma Preljuboviç dhe pasardhësit të tij, vasalit osman, Esau. Për shkak të sulmeve të vazhdueshme ndaj Janinës, despoti serbi serb kërkoi ndihmën e osmanëve.

Biografia[redakto | përpunoni burim]

Pas Betejës së Akelout ku forcat shqiptare thyen ushtrinë e despotit epirot Niqifori II Angelus, të përbërë kryesisht nga mercenarë osmanë, krahinat jugore të Epirit, Akarnania dhe Etolia u përfshinë në kuadër të dy formacioneve shtetërore shqiptare. I pari me qendër në Artë kishte në krye fisnikun shqiptar Pjetër Losha, kurse i dyti me qendër në Angjelokastër kishte në krye Gjin Bua Shpatën.[3] Në fund të viteveve '50 dhe përgjatë viteve '60, Epiri dhe Etolia sundoheshin nga shqiptarët[4], me përjashtim të Janinës, ku fisnikëria serbo-bizantine rezistuan dhe ku erdhi në pushtet Thoma Preljuboviçi.[5]

Pas vdekjes së Pjetër Loshës më 1374, despotati i Artës dhe ai i Angjelokastrës u bashkuan nën sundimin e despot Gjin Bua Shpatës. Zotërimet e Gjinit tani shtriheshin nga Gjiri i Korintit në jug, deri në derdhjen e lumit Akeront në veri.[6] Më 1375 Gjini sulmoi Janinën, por qyteti qëndroi falë mureve të tij. Despoti serb Thomai i ofroi Gjinit dorën e së motrës.[7][8]

Në vitin 1378 mbretëresha e Napolit organizoi një fushatë për asgjësimin e Despotatit shqiptar të Artës. Ata morën Lepanton, kështjellën më jugore të Shpatajve, dhe depërtuan drejt veriut duke rrethuar kështjellën e Artës. Gjin Bua Shpata korri fitore dhe zuri rob edhe kryekomandantin e ushtrisë pushtuese, Huan Fernandes Heredia.[9]

Në maj të vitit 1379 Gjin Bua Shpata sulmoi prapë Janinën por nuk e mori dot.[10] Pas vdekjes së despotit serb të Janinës në dhjetor 1384, atë e pasoi italiani Ezau Buedelmonti.[11] Në vitin 1385 Gjini sulmoi Janinën por u tërhoq me të kuptuar se nuk mund të thyente mbrojtjen e ngritur nga despoti i ri i qytetit, Esau. Të dy lidhën paqe, por shumë shpejt plasi prapë konflikti midis tyre.[12] Ashtu si paraardhësi i tij Thoma Preljuboviç, përballë kërcënimit shqiptar Esau kërkoi ndihmën e osmanëve,[12] dhe për këtë qëllim ai u bë vasal i tyre.[13] Por pas Betejës së Kosovës më 1389, ku u vra sulltan Murati, osmanët nuk qenë në gjendje t'i asistonin vasalit të tyre Esaut, prandaj shqiptarët e shfrytëzuan rastin dhe në verë 1389 Gjini sulmoi prapë Janinën.[12] Pasi sulltani i ri Bajaziti I konsolidoi pushtetin, dërgoi forca osmane në ndihmë të Esaut. Ky i fundit shkoi në oborrin e sulltanit ku lidhi një aleancë të re me osmanët.

Më 1396, Esau u martua me Irenën, bijën e Gjin Bua Shpatës.[12] Gjini vdiq më 1399. [14]

Burimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Elsie 2012, p. xxxi
  2. ^ Xhufi 2002, p. 281-282
  3. ^ Xhufi 2002, p. 281
  4. ^ Fine 1994, p. 350-351
  5. ^ Xhufi 2002, p. 281
  6. ^ Xhufi 2002, p. 281
  7. ^ Xhufi 2002, p. 282
  8. ^ Fine 1994, p. 352
  9. ^ Xhufi 2002, p. 282
  10. ^ Fine 1994, p. 352
  11. ^ Xhufi 2002, p. 283
  12. ^ a b c d Fine 1994, p. 355.
  13. ^ Xhufi 2002, p. 283
  14. ^ Xhufi 2002, p. 282

Bibliografi[redakto | përpunoni burim]

  • Fine, John Van Antwerp (1994). The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press.  0-472-08260-4. 
  • Xhufi, Pëllumb (2002). Historia e popullit shqiptar: vëllimi i parë. Tiranë: Toena.  9992716223. 
  • Elsie, Robert; Destani, Bejtullah (2012). The Cham Albanians of Greece: A Documentary History. Ann Arbor, Michigan: I.B.Tauris,.  9781780760001.