Shko te përmbajtja

Judit Polgár

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Judit Polgár
Polgár më 2008
Personal information
Lindi23 korrik 1976 (50 vjeçe)
Budapest, Hungari
Chess career
VendiHungaria Hungaria
TitulliMjeshtre e madhe (1991)
Vlerësimi2675 (joaktive që nga shtatori 2015)
Vlerësimi më i lartë2735 (korrik 2005)
Renditja më e lartëNr. 8 (korrik 2004)
Nr. 1 grua (janar 1989)

Judit Polgár (lindi më 23 korrik 1976) është një mjeshtre e madhe shahu hungareze, e konsideruar gjerësisht si shahistja më e fortë femër e të gjitha kohërave.[1] Në vitin 1991, Polgár fitoi titullin Mjeshtër i Madh në moshën 15 vjeç e 4 muaj, në atë kohë më i riu që e kishte bërë këtë, duke thyer rekordin e mbajtur më parë nga ish-kampioni botëror Bobby Fischer. Ajo ishte lojtarja më e re ndonjëherë që hyri në listën e vlerësimit të 100 lojtarëve më të mirë të FIDE-s, duke u renditur në vendin e 55-të në listën e vlerësimit të janarit 1989, në moshën 12-vjeçare.[2]

Polgár është e vetmja grua që ka qenë një kandidate serioze për Kampionatin Botëror të Shahut, në të cilin mori pjesë në vitin 2005; ajo kishte marrë pjesë më parë në turne të mëdhenj, me 100 lojtarë plus nokaut për kampionatin botëror. Ajo është gjithashtu gruaja e vetme që ka tejkaluar 2700 Elo, duke arritur një kulm të renditjes botërore prej Nr. 8 në vitin 2004 dhe vlerësimin maksimal prej 2735 në vitin 2005.[3][4] Ajo është e vetmja grua që renditet në dhjetëshen e parë të të gjithë shahisteve, duke arritur për herë të parë atë renditje në 1996. Ajo ishte gruaja nr. 1 e vlerësuar në botë nga janari 1989 deri në pensionimin e saj më 13 gusht 2014.[a]

Ajo ka fituar ose ka marrë pjesë e para në turnetë e shahut të Hastings 1993, Madrid 1994, León 1996, U.S. Open 1998, Hoogeveen 1999, Sigeman & Co 2000, Japfa 2000, dhe Najdorf Memorial 2000.[5] Polgár është e vetmja grua që ka fituar një ndeshje kundër një lojtari në fuqi në botë, numër një dhe ka mposhtur njëmbëdhjetë kampionë aktualë ose ish-kampionë të botës në shah të shpejtë ose klasik: Magnus Carlsen, Anatoly Karpov, Garry Kasparov, Vladimir Kramnik, Boris Spassky, Vasily Smyslov, Veselin Topalov, Viswanathan Anand, Ruslan Ponomariov, Alexander Khalifman, dhe Rustam Kasimdzhanov.[6]

Më 13 gusht 2014, ajo njoftoi tërheqjen e saj nga shahu konkurrues.[7][8][9] Në qershor 2015, Polgár u zgjodh si kapitene dhe trajnere e re e ekipit kombëtar hungarez të meshkujve.[10] Më 20 gusht 2015, ajo mori dekoratën më të lartë të Hungarisë, Kryqin e Madh të Urdhrit të Shën Stefanit të Hungarisë.[11] Në vitin 2021, Polgár u fut në World Chess Hall of Fame.[12]

Jeta e hershme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Judit, Zsuzsa, Zsófia dhe László Polgár, 1989

Polgár lindi më 23 korrik 1976 në Budapest në një familje jehudo-hungareze.[13] Polgár dhe dy motrat e saj më të mëdha, Mjeshtrja e Madhe Susan dhe Mjeshtrja Ndërkombëtare Sofia, ishin pjesë e një eksperimenti edukativ të kryer nga babai i tyre, László Polgár, në një përpjekje për të provuar se fëmijët mund të arrinin arritje të jashtëzakonshme nëse stërviteshin në një lëndë të specializuar që në moshë shumë të re.[14] "Gjenitë bëhen, jo lindin", ishte teza e László. Ai dhe gruaja e tij Klára i edukuan tre vajzat e tyre në shtëpi, me shahun si lëndë të specializuar.[15] László u mësoi gjithashtu tre vajzave të tij gjuhën ndërkombëtare Esperanto. Ato morën rezistencë nga autoritetet hungareze pasi shkollimi në shtëpi nuk ishte një qasje "socialiste". Ato gjithashtu morën kritika në atë kohë nga disa komentues perëndimorë për privimin e motrave nga një fëmijëri normale.

Tradicionalisht, shahu kishte qenë një aktivitet i dominuar nga meshkujt dhe gratë shpesh shiheshin si lojtare më të dobëta, duke çuar kështu përpara idenë e një Kampione Bote për Femra.[16] Megjithatë, që nga fillimi, László ishte kundër idesë që vajzat e tij duhej të merrnin pjesë në ngjarje vetëm për femra. "Gratë janë në gjendje të arrijnë rezultate të ngjashme, në fushat e aktiviteteve intelektuale, me ato të burrave", shkroi ai. "Shahu është një formë e aktivitetit intelektual, kështu që kjo vlen edhe për shahun. Prandaj, ne hedhim poshtë çdo lloj diskriminimi në këtë drejtim."[17] Kjo i vuri Polgárët në konflikt me Federatën Hungareze të Shahut të asaj kohe, politika e së cilës ishte që gratë të luanin në turne vetëm për femra. Motra e madhe e Polgár, Susan, fillimisht luftoi burokracinë duke luajtur në turne për meshkuj dhe duke refuzuar të luante në turne për femra. Në vitin 1985, kur ajo ishte një Mjeshtre Ndërkombëtare 15-vjeçare, Susan tha se ishte për shkak të këtij konflikti që ajo nuk ishte vlerësuar me titullin Mjeshtre e Madhe pavarësisht se kishte kaluar normën njëmbëdhjetë herë.[18]

Karriera

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Judit filloi të luante në turne në moshën 6 vjeç, dhe në moshën 9 vjeç, vlerësimi i saj me Federatën Hungareze të Shahut ishte 2080. Ajo ishte anëtare e një klubi shahu në Budapest, ku do të merrte përvojë nga lojtaret e nivelit mjeshtër. Në vitin 1984 në Budapest, Sophia dhe Judit, në atë kohë përkatësisht 9 dhe 7 vjeç, luajtën dy lojëra shahu symbyllur kundër dy mjeshtrave, të cilat i fituan. Në një moment vajzat u ankuan se një nga kundërshtaret e tyre po luante shumë ngadalë dhe sugjeruan që të përdorej një orë.

Në prill të vitit 1986, Judit 9-vjeçare luajti në turneun e saj të parë të vlerësuar në SHBA, duke përfunduar e para në seksionin e pavlerësuar të New York Open. Të tre motrat Polgár garuan. Susan, 16 vjeç, garoi në seksionin e mjeshtreve të mëdha dhe pati një fitore kundër GM Walter Browne, dhe Sophia, 11 vjeç, përfundoi e dyta në seksionin e saj, por Judit tërhoqi pjesën më të madhe të vëmendjes në turne. Mjeshtret e mëdhenj do të vinin për të parë fëmijën serioz dhe të qetë duke luajtur. Ajo fitoi shtatë lojërat e saj të para para se të barazonte lojën finale. Edhe pse seksioni i pavlerësuar kishte shumë nga lojtaret më të dobëta në Open, kishte edhe lojtare me forcë eksperte që ishin të huaja në Shtetet e Bashkuara dhe nuk ishin vlerësuar ende.

Në janar të vitit 1987, Judit, 10 vjeç, mundi mjeshtrin ndërkombëtar rumun Dolfi Drimer në Turneun Ndërkombëtar Adsteam Lidums në Adelaide, Australi.

Në prill të vitit 1988, Polgár arriti normën e saj të parë të Mjeshtres Ndërkombëtare në seksionin Ndërkombëtar B të New York Open. Në gusht të vitit 1988, ajo fitoi seksionin "Djem" nën 12 vjeç të Festivalit Botëror të Shahut dhe Paqes për të Rinj në Timişoara, Rumani.[19] Në tetor të vitit 1988, ajo përfundoi e para në një turne me 10 lojtarë në Londër, duke shënuar 7–2, për një gjysmë pike epërsi ndaj mjeshtrit të madh izraelit Yair Kraidman. Me këto tre rezultate, ajo përfundoi kërkesat për titullin Mjeshtër Ndërkombëtar; në atë kohë, ajo ishte lojtarja më e re që kishte arritur ndonjëherë këtë dallim.[20] Si Bobby Fischer ashtu edhe Garry Kasparov ishin 14 vjeç kur iu dha titulli; Polgár ishte 12 vjeç.[21] Ishte gjatë kësaj kohe që ish-kampioni i botës Mikhail Tal tha se Polgár kishte potencialin për të fituar Kampionatin Botëror.[22]

Judit (majtas) me motrën e saj Sofia në Selanik, 1988

Në nëntor të vitit 1988, Judit dhe motrat e saj, së bashku me Ildikó Mádl, përfaqësuan Hungarinë në seksionin e femrave të Olimpiadës së 28-të të Shahut në Selanik. Federata Ndërkombëtare e Shahut nuk do t'i lejonte Polgárët të luanin kundër burrave në garat ekipore.[23] Përpara turneut, Eduard Gufeld, menaxheri i përgjithshëm sovjetik dhe trajneri i ekipit të femrave sovjetike, i hodhi poshtë Polgárët: "Unë besoj se këto vajza do të humbasin një pjesë të mirë të imazhit të tyre të fituar shpejt në Olimpiadën e 28-të... Më pas do të dimë nëse motrat hungareze janë gjeniale apo thjesht gra!"[24] Megjithatë, ekipi hungarez i femrave fitoi kampionatin, i cili shënoi herën e parë që nuk u fitua nga Bashkimi Sovjetik. Judit luajti në tabelën 2 dhe e përfundoi turneun me rezultatin më të lartë prej 12½–½ për të fituar medaljen e artë individuale.[25] Ajo gjithashtu fitoi çmimin e shkëlqimit për lojën e saj kundër Pavlina Angelova.[26]

Në listën e vlerësimit Elo të janarit 1989, në moshën 12 vjeç, ajo u vlerësua në vendin e 2555-të, që ishte numri 55 në botë, gruaja më e mirë në botë, 35 pikë vlerësim përpara Kampiones së Botës për Femra Maia Chiburdanidze dhe 45 pikë përpara motrës së saj Susan. Në gjashtë muajt që nga lista e mëparshme, ajo kishte fituar një shifër të jashtëzakonshme prej 190 pikësh vlerësim.[27] British Chess Magazine deklaroi: "Rezultatet e fundit të Judit Polgár i bëjnë performancat e Fischer dhe Kasparov në një moshë të ngjashme të zbehta në krahasim."[28]

Sjellja e qetë dhe modeste e Judit në tabelë ishte në kontrast me intensitetin e stilit të saj të lojës. Mjeshri i madh britanik David Norwood, duke kujtuar fitoren e Judit kur ai ishte një lojtar i njohur dhe ajo ishte vetëm një fëmijë, e përshkroi atë si "ky përbindësh e vogël dhe e lezetshme me flokë të kuqërremtë që të shtypte".[29] Gazetari britanik Dominic Lawson shkroi për sytë "vrasës" të Judit 12-vjeçare dhe se si ajo e shikonte kundërshtaren e saj: "Irisat janë aq gri, aq të errëta sa janë pothuajse të padallueshme nga bebëzat e syve. Të vendosura përballë flokëve të saj të gjatë të kuq, efekti është i mrekullueshëm."[30]

Deri atëherë, ishin shkruar libra dhe artikuj të shumtë për motrat Polgár, duke i bërë ato të famshme edhe jashtë botës së shahut. Në vitin 1989, Presidenti Amerikan George H. W. Bush dhe gruaja e tij Barbara u takuan me Polgár gjatë vizitës së tyre në Hungari. Edhe pse nuk u publikua deri në vitin 1996, në vitin 1990 u xhirua një dokumentar për fëmijët që luanin shah, Chess Kids, me Polgár. Dokumentari nuk përfshinte një intervistë me Polgár pasi babai i saj kërkonte pagesë.[31][32]

Stili i lojës

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ndërsa ka një kuptim të fortë të lojës pozicionale, Polgár shkëlqen në taktika dhe njihet për një stil agresiv loje, duke u përpjekur të maksimizojë iniciativën dhe duke ndjekur në mënyrë aktive ndërlikimet.[33] Ish-kampioni i botës Garry Kasparov shkroi se, bazuar në lojërat e saj, "nëse të 'luash si vajzë' do të thoshte diçka në shah, do të thoshte agresion i pamëshirshëm".[34] Në rininë e saj, ajo ishte veçanërisht popullore me tifozët e shahut për shkak të gatishmërisë së saj për të përdorur gambite dhe sulme të egra.[35] Si adoleshente, Polgár është vlerësuar për kontributin në popullaritetin e variantit hapës Gambiti i Oficerit të Mbretit.[36] Polgár preferon hapjet agresive, duke luajtur 1.e4 si e Bardhë dhe Mbrojtjen Siciliane ose Mbrojtjen Indiane të Mbretitë me të zezë, por ajo ka thënë gjithashtu se zgjedhjet e saj hapëse do të varen edhe nga trajneri i saj.[37][33][38] Duke përshkruar një takim individual me Polgár, ish-kampioni i SHBA-së Joel Benjamin tha: "Ishte një luftë e plotë për pesë orë. Isha plotësisht i rraskapitur. Ajo është një tigër në tabelën e shahut. Ajo absolutisht ka një instinkt vrasës. Bën një gabim dhe ajo shkon drejt e në fyt."[39]

Polgár është veçanërisht e aftë në kontrollet e kohës më të shpejtë. Kur ishte ende e re, Der Spiegel shkroi për të, "stuhitë e saj taktike gjatë lojërave blitz kanë ngatërruar shumë kundërshtarë, të cilët vlerësohen më lart".[22]

Polgár ka folur për vlerësimin e aspektit psikologjik të shahut. Ajo ka deklaruar se preferon të mësojë stilin e një kundërshtari në mënyrë që të mund të luajë qëllimisht kundër atij lojtari në vend që të luajë shah "objektiv".[40] Në fitoren e saj të vitit 2002 (në kontrollin e kohës 25 minuta) ndaj Kasparov, ajo zgjodhi qëllimisht një linjë që Kasparov kishte përdorur kundër Vladimir Kramnik, duke përdorur strategjinë e detyrimit të kundërshtarit të "luante kundër vetes". Përgjigja e Kasparov ishte e pamjaftueshme dhe ai shpejt e gjeti veten në një pozicion inferior.[41]

Jeta personale

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në gusht të vitit 2000, Polgár u martua me kirurgun veterinar hungarez Gusztáv Font.[42][43] Ata kanë dy fëmijë, një djalë me emrin Olivér (i lindur më 2004) dhe një vajzë me emrin Hanna (e lindur më 2006). Ndërsa Judit qëndroi në Hungari, motrat dhe prindërit e saj përfundimisht emigruan: Sofia në Izrael, Susan në Shtetet e Bashkuara dhe prindërit e saj në Izrael dhe Shtetet e Bashkuara.[29]

Disa anëtarë të familjes së Polgár u vranë në Holokaust; gjyshja e saj ishte një mbijetuese e kampit të përqendrimit të Aushvicit.[44]

Literatura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Forbes, Cathy (1992), The Polgar Sisters: Training or Genius?, Henry Holt & Co., ISBN 0-8050-2426-3
  • Hurst, Sarah (2002), Curse of Kirsan: Adventures in the Chess Underworld, Russell Enterprises, ISBN 1-888690-15-1
  • Karolyi, Tibor (2004), Judit Polgár, the Princess of Chess, Batsford, ISBN 0-7134-8890-5
  • Polgar, Susan; Truong, Paul (2005), Breaking Through : How the Polgar Sisters Changed the Game of Chess, Everyman Chess, ISBN 1-85744-381-0
  • Shahade, Jennifer, Chess Bitch: Women In The Ultimate Intellectual Sport, Siles Press, ISBN 1-890085-09-X
  • Polgár, Judit; Kepes, András (2008). Matt a férfiaknak (Checkmate to Men) English translation due 2009.
  • Polgar, Judit (2010), Chess Playground, Caissa Hungary, ISBN 978-963-06-9620-3

Shënime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ Më pas, duke qenë se nuk mund të hiqej nga lista për 12 muajt e ardhshëm, në listën e vlerësimit të marsit 2015, ajo u kalua “zyrtarisht” nga lojtarja kineze Hou Yifan; ajo ishte sërish nr. 1 në listën e vlerësimit të femrave në gusht 2015, në paraqitjen e saj të fundit në renditjen botërore të FIDE-s.

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ "Women Grandmasters in Chess" (në anglisht). MichaelBluejay. Arkivuar nga origjinali më 17 shtator 2017. Marrë më 13 prill 2010.
  2. ↑ FIDE Rating List :: January 1989 Arkivuar 4 janar 2017 tek Wayback Machine OlimpBase
  3. ↑ Smerdon, David (13 dhjetor 2020). "What's behind the gender imbalance in top-level chess?". The Conversation (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 29 tetor 2021. Marrë më 15 qershor 2021.
  4. ↑ "Judit Polgar | Top Chess Players". Chess.com (në anglishte amerikane). Arkivuar nga origjinali më 20 nëntor 2021. Marrë më 15 qershor 2021.
  5. ↑ Avrukh, Boris (25 qershor 2009). "Super-Tournament – Participants" (në anglisht). Boris Avrukh. Arkivuar nga origjinali më 18 korrik 2011. Marrë më 22 prill 2010.
  6. ↑ "Judit Polgár" (në anglisht). Judit Polgár. Arkivuar nga origjinali më 25 mars 2013. Marrë më 10 shkurt 2014.
  7. ↑ Moody, Oliver (13 gusht 2014). "Queen who exposed the arrogance of kings". The Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 3 tetor 2015. Marrë më 5 shtator 2015.
  8. ↑ Friedel, Frederic (13 gusht 2014). "Judit Polgar to retire from competitive chess" (në anglisht). ChessBase. Arkivuar nga origjinali më 16 tetor 2015. Marrë më 16 gusht 2014.
  9. ↑ "Her official statement on her retirement" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 18 mars 2015.
  10. ↑ "Judit Polgar new captain of the Hungarian National Men's Chess Team" (në anglisht). Chessdom. 12 qershor 2015. Arkivuar nga origjinali më 1 janar 2016. Marrë më 5 shtator 2015.
  11. ↑ "ORDER OF SAINT STEPHEN: PRESIDENT ÁDER HANDS OVER HUNGARY'S HIGHEST STATE DECORATION" (në anglisht). Hungary Today. 24 gusht 2015. Arkivuar nga origjinali më 24 dhjetor 2015. Marrë më 5 shtator 2015.
  12. ↑ "Judit Polgar". World Chess Hall of Fame (në anglisht). 11 maj 2021. Arkivuar nga origjinali më 25 dhjetor 2021. Marrë më 30 korrik 2022.
  13. ↑ Breaking Through: How the Polgar Sisters Changed the Game of Chess, (Everyman Chess 2005), Susan Polgar, page 14
  14. ↑ Shenk, David (2006). The Immortal Game: Or How 32 carved pieces on a board illuminated our understanding of war, art, science, and the human brain (në anglisht). Anchor Canada/Random House. fq. 132. ISBN 978-0-385-66227-7.
  15. ↑ Shvidler, Eli (22 nëntor 2007). "All the right moves". Haaretz (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 nëntor 2007.
  16. ↑ Carlisle, Rodney P. (2009). Encyclopedia of play in today's society (në anglisht). Sage Publications, Inc. fq. 129. ISBN 978-1-4129-6670-2. Arkivuar nga origjinali më 5 tetor 2023. Marrë më 29 shtator 2023.
  17. ↑ Koza, Patricia (UPI) (9 nëntor 1986). "Sisters test male domination of chess". The Mohave Daily Miner (në anglisht). Kingman, Arizona. fq. B2.
  18. ↑ Harold C. Schonberg (30 mars 1985). "Top-rated at 15, Girl Challenges Chess World". The New York Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 15 janar 2014. Marrë më 16 korrik 2011.
  19. ↑ "C.to Mondiale U12". torneionline.com (në italisht). Italian Chess Federation. Arkivuar nga origjinali më 7 tetor 2014. Marrë më 27 shkurt 2015.
  20. ↑ Lyman, Shelby (30 October 1988). "Hungarian girl may be next world champion". The Sunday Telegraph. Nashua, New Hampshire. p. F-2.
  21. ↑ "Girl stuns chess world". The Spokesman-Review. Spokane, Wash. Associated Press. 2 November 1988. p. A1.
  22. 1 2 Shelby Lyman (30 tetor 1988). "Hungarian girl may be next world champion" (në anglisht). Nashua, New Hampshire: The Sunday Telegraph. fq. F-2.
  23. ↑ "3 sisters moving up in male world of chess". The Toronto Star. Reuters. 26 December 1988. p. D18.
  24. ↑ Robert Byne (21 March 1989). "Chess". The New York Times. Retrieved 5 April 2011.
  25. ↑ Day, Lawrence (17 dhjetor 1988). "Soviet Union captures World team championship". The Toronto Star. p. M21.
  26. ↑ Byrne, Robert (10 January 1989). "Chess". The New York Times. Retrieved 20 April 2010.
  27. ↑ "FIDE Rating List :: January 1989" (në anglisht). Olimpbase.org. Arkivuar nga origjinali më 4 janar 2017. Marrë më 27 shkurt 2015.
  28. ↑ Lyman, Shelby (8 January 1989). "Talented chess players are all in the Polgar family". The Sunday Telegraph. Nashua, New Hampshire. p. F-2.
  29. 1 2 Allott, Serena (16 janar 2002). "Queen takes all" (në anglisht). Telegraph Media Group Limited. Arkivuar nga origjinali më 31 mars 2022. Marrë më 25 prill 2010.
  30. ↑ Lawson, Dominic (Spectator) (15 November 1988). "Mastering the world of chess". The Age. No. 41, 642. Melbourne, Australia. p. 11.
  31. ↑ Bill Wall. "Chess in the Movies" (në anglisht). chessville.com. Arkivuar nga origjinali më 10 gusht 2011. Marrë më 1 korrik 2011.
  32. ↑ Saylor, Mark (5 shtator 1997). "'Chess Kids' Documentary a Weak Move". Los Angeles Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 7 nëntor 2012. Marrë më 1 korrik 2011.
  33. 1 2 "Anand describes Polgar's playing style" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 25 gusht 2008. Marrë më 27 korrik 2009.
  34. ↑ Kasparov, Garry (2007). How life imitates chess: making the right moves, from the board to the boardroom (në anglisht). Bloomsbury. fq. 137. ISBN 978-1-59691-387-5.
  35. ↑ Day, Lawrence (6 mars 1993). "Sisters winning pair". The Toronto Star (në anglisht). fq. J8.
  36. ↑ Burgess, Graham (2009). The Mammoth Book of Chess (në anglisht). Constable & Robinson. fq. 124. ISBN 978-1-84529-931-6.
  37. ↑ Gabim citimi: Etiketë <ref> e pavlefshme; asnjë tekst nuk u dha për refs e quajtura "HowGood"
  38. ↑ Mainka, Jan (15 qershor 2010). "Less Aggressive, but still taking the initiative". The Budapest Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 20 korrik 2011. Marrë më 21 qershor 2010.
  39. ↑ Lyman, Shelby (7 mars 1993). "Women, men are equal across the chessboard". Spartanburg Herald-Journal (në anglisht). Spartanburg, South Carolina. fq. C7.
  40. ↑ "Polgar interview speaking of psychology in chess" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 28 maj 2009. Marrë më 27 korrik 2009.
  41. ↑ Pein, Malcolm. "Russia vs. The Rest of the World Moscow 2002" (në anglisht). This Week In Chess. Arkivuar nga origjinali më 30 shtator 2011. Marrë më 7 maj 2010.
  42. ↑ Burgess, David (31 mars 2001). "To Men, Losing to Judit Polgár Is No Disgrace : Tigress of the Chessboard Purrs Quietly and Pounces". The New York Times (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 28 mars 2012. Marrë më 25 prill 2010.
  43. ↑ Polgar, Judit. "Judit Polgár – Gregory Kaidanov Match – Players" (në anglisht). MonRoi Inc. Arkivuar nga origjinali më 26 nëntor 2010. Marrë më 24 prill 2010.
  44. ↑ Forbes, Cathy The Polgar Sisters: Training or Genius?

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Judit_Polgár&oldid=2945109"