Kanceri i gjirit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Kanceri i gjirit është një kancer i cili fillon në indet e gjirit. Kemi dy tipe te ndryshme te kancerit te gjirit :

  • KARCINOMA DUCTAL : fillon në kanalet e qumështit nga gjiri e deri tek maja e gjirit. Kjo lloj karcinome është me e zakonshmja.
  • KARCINOMA LOBULARE : fillon në pjesët e gjirit te cilat quhen lobula në te cilat prodhohet qumështi.
  • Në raste te rralla mund te paraqitet edhe në pjesë te tjera te gjirit.

Karcinoma e gjirit mund te jete dy lloje : INVAZIVE dhe JO-INVAZIVE.

  • INVAZIVE do te thotë që karcinoma është përhapur nga kanalet e qumështit në inde te tjera te gjirit.
  • JO-INVAZIVE do te thotë se ende nuk janë përfshire indet e tjera te gjirit përveç në atë vend te lokalizuar. Ky lloj ndryshe quhet "IN SITU".

- Shume karcinoma te gjirit janë te ndjeshme ndaj hormoneve "Estrogjene" (hormone seksuale). Këto hormone i ndihmojnë masës kanceroze që te përparoj. Karcinomat e tilla kane receptore estrogjen në qendër te qelizave te tyre-karcinome ER-pozitive.

- Disa gra kane karcinomen e llojit HER2-pozitive te gjirit. HER2 i referohet gjenit i cili ndihmon qelizat karcinome te rriten, te ndahen dhe te shumohen. Ky lloj historikisht është tejet agresiv dhe ka rrezik te larte që te rikthehet pas një kohe në krahasim me llojet e tjera.

Shkaktaret dhe faktorët e rrezikut[redakto | redakto tekstin burimor]

Statistikat tregojnë se përhapja e kancerit te gjirit është 1 në 8 femra, mirëpo mund te paraqitet edhe te meshkujt mirëpo me shkalle me te ulet te rrezikut 1 në 100 raste.

Faktorët e rrezikut te cilët nuk mund ti ndryshojmë[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Mosha dhe gjinia-- Mosha me e prekur nga kjo sëmundje është mosha mbi 50 vjet. Mirëpo vlene te ceket se në mosha me te reja karcinoma ka gjasa te jete me invazive sesa tek moshat me te mëdha.
  • Historia familjare e kancerit te gjirit--përfshinë 20-30 % te femrave me histori familjare te kësaj sëmundjeje janë te rrezikuara.
  • Gjenet--Disa njerëz kane gjene te cilat e bëjnë te mundur zhvillimin e kancerit te gjirit.Këto defekte janë gjetur në gjenet : BRCA1 DHE BRCA2.
  • Cikli menstrual--Femrat te cilat kane filluar ciklin me moshën nen 12 vjeçare ose kane arritur menopauzën mbi moshën 55 vjeçare kane rrezik te rritur për kancer te gjirit.

Disa rreziqe te tjera përfshijnë[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Përdorimi i alkoolit--mbi 1-2 gota në dite
  • Lindja e fëmijës se pare mbi moshën 30 vjeçare
  • Terapia e hormoneve zëvendësuese (HRT)
  • Rrezatimi --për fëmijët dhe për te rinjtë

Simptomat[redakto | redakto tekstin burimor]

Kanceri i hershëm (në faza fillestare) zakonisht nuk shkakton simptoma, kështu që preferohet kontrollim i kohe pas kohshëm i gjinjeve.

Simptomat mund te përfshijnë :

  • Gjenderr e forte, e palëvizshme, zakonisht pa dhembje.
  • Ndryshim në forme, madhësi ose në pamje.
  • Rjedhje e lëngut nga maja e gjirit-mund te jete : i përgjakshëm, i verdhe, gjelbërt etj.

Simptomat mund te përfshijnë edhe : humbjen në peshe, dhembjen e gjirit, irritimin e lëkurës se gjirit, ënjtjen e krahut pranë gjirit etj.

Testet për diagnostifikim te masës se vrenjtur[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Ultrazeri i gjirit--për te konstatuar nëse gjendrra është e forte apo fluid i mbushur
  • Mammography--për te ndihmuar identifikimin e gjendrres në gji
  • Biopsia e gjirit-- me ndihmën e ultrazerit injektohet masa dhe merret një sasi e lëngut brenda masës për identifikim

Tretmanët[redakto | redakto tekstin burimor]

Tretmanët janë te bazuara në disa faktorë, duke përfshire :

  • Llojin dhe shkallen e kancerit
  • Nëse kanceri është i ndjeshëm ndaj hormoneve te caktuara
  • Nëse kanceri prodhon gjenin HER2

Tretmanët te cilat duhet te ndërmirren pas diagnostikimit[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Kimioterapia--Për mbytjen e qelizave kancerogjene
  • Radioterapia--Për shkatërrimin e indeve kanceroze
  • Ndërhyrja kirurgjikale--Për eliminimin e vetëm mases apo te tere gjirit varësisht nga stadi i diagnostikuar

Stadi i karcinomes[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Stadi 0-IV -- sa me i madh te jete stadi aq me agresiv është masa kancerogjene e diagnostikuar

Këshilla për parandalim te kancerit[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Zgjedhni ushqimin dhe sasinë e porcionit për te ruajtur peshën e shëndetshme.
  • Hani me shume se 5 peme dhe perime në dite
  • Largojeni nga përdorimi mishin e përpunuar (pashtete, sallame, virshlle) si dhe mishin e kuq
  • Limitojeni konsumimin e alkoolit vetëm një gote në dite (edhe pse rekomandohet mospërdorimi total i alkoolit)