Karbohidratet

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Karbohidratet (lat.:carbo-karbon, hidrat-ujë) janë komponime organike që gjenden në të gjitha gjallesat por më së shumti tek bimët. Me analizë kimike është vërtetuar se karbohidratet janë komponime të përbëra nga karboni, hidrogjeni dhe oksigjeni, ku raporti mes oksigjenit dhe hidrogjenit është si te uji (2:1). Karbohidratet kanë formulë të përgjithshme Cx(H2O)y prandaj mund të duken si hidrate të karbonit. Por ky emër është në kundërshtim me molekulat e karbohidrateve të cilat nuk përmbajnë ujë. Nga përbërja kimike ato ndahen në aldoze dhe ketoze.

Karbohidratet me shije të ëmbël quhen sheqerna, kemi dy lloje kryesore të sheqernave : niseshteja dhe sheqeri, sheqernat janë molekula të vogla të pasura me energji. Niseshteja është një zinxhir molekulash sheqerore të bashkuara së bashku. Karbohidratet përdoren në trup për të shtuar energjinë. Kjo energji përdoret për levizje, rritje, riprodhim dhe për të ruajtur nxehtësinë e trupit (mbajtjen e temperatures) Sheqernat ndahen në:

te thjeshta dhe te perbera. Sheqerna te thjeshta janë monosakaridet ndersa te perbera janë oligiosakaridet dhe polisakaridet. Ne monosakaride bejne pjesë:trioza,pentoza dhe heksoza. Oligiosakaridet si sheqerna te perbera permbajn 2-6 molekula monosakaridesh ku me te rendesishmet jane ato te ndertuara nga  2 molekula te monosakarideve qe quhen disakaride ku bejne pjese:maltoza,sakaroza dhe laktoza. Polisakaridet ndertohen nga 6 e me shume molekula monosakaridesh ku bejne pjese amidoni,glikogjeni,celuloza e kitini.