Komisioni Evropian
 Logoja e Komisionit Evropian | |
| Themelimi | 1 janar 1958 |
|---|---|
| Lloji | Institucion i Bashkimit Evropian |
| Legal status | Aktiv |
| Selia | Bruksel, Belgjika |
Rajoni served | Bashkimi Evropian |
| Members | 27 komisionerë |
| Ursula von der Leyen | |
| Stafi | rreth 32,000 |
| Uebfaqja | commission |
Komisioni Evropian është organi kryesor ekzekutiv dhe institucioni politikisht i pavarur i Bashkimit Evropian. Ai përfaqëson interesin e përgjithshëm të Bashkimit, propozon legjislacion të ri evropian, zbaton politikat dhe buxhetin e BE-së dhe mbikëqyr zbatimin e së drejtës së Bashkimit nga shtetet anëtare.[1][2]
Komisioni është një nga shtatë institucionet e Bashkimit Evropian. Selia e tij ndodhet në Bruksel, ndërsa ai ushtron funksionet e tij në bashkëpunim të vazhdueshëm me Parlamentin Evropian, Këshillin e Bashkimit Evropian dhe institucionet e tjera të unionit.[1]
Presidentja aktuale e Komisionit Evropian është Ursula von der Leyen, e cila e drejton institucionin që nga viti 2019 dhe ka nisur mandatin e saj të dytë më 1 dhjetor 2024. Mandati aktual i Komisionit zgjat deri më 30 nëntor 2029.[3][4]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komisioni Evropian e ka origjinën në hyrjen në fuqi të Traktateve të Romës, më 1 janar 1958, kur u krijuan komisionet e komuniteteve të para evropiane. Me kalimin e kohës, ai u zhvillua në institucionin ekzekutiv të projektit të integrimit evropian dhe mori formën e sotme në kuadër të evolucionit institucional të Bashkimit Evropian.[1][5][6]
Walter Hallstein ishte presidenti i parë i Komisionit dhe drejtoi institucionin nga viti 1958 deri në vitin 1967. Gjatë fazave të para të integrimit evropian, Komisioni luajti një rol të rëndësishëm në ndërtimin e tregut të përbashkët dhe në forcimin e metodës komunitare.[6][7]
Përbërja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komisioni përbëhet nga një Kolegj prej 27 komisionerësh, një nga secili shtet anëtar i Bashkimit Evropian. Presidentja e Komisionit cakton përgjegjësitë politike të secilit komisioner sipas fushave përkatëse.[1][8]
Komisioni 2024–2029 përbëhet nga Presidentja, pesë zëvendëspresidente ekzekutive, Përfaqësuesja e Lartë për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë që është njëkohësisht zëvendëspresidente, si dhe njëzet komisionerë të tjerë. Ky ekip mori detyrën më 1 dhjetor 2024.[1][4][8]
Emërimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Presidenti ose presidentja e Komisionit propozohet nga Këshilli Evropian, duke marrë parasysh rezultatin e zgjedhjeve evropiane, dhe duhet të miratohet nga Parlamenti Evropian. Pas kësaj, presidenti i zgjedhur shpërndan portofolat ndërmjet kandidatëve për komisionerë, nga një për secilin shtet anëtar.[9]
Secili komisioner i propozuar paraqitet më pas përpara komiteteve parlamentare përkatëse të Parlamentit Evropian. Pas shqyrtimit të tyre, Parlamenti voton për të gjithë Komisionin si trup i vetëm, ndërsa emërimi formal bëhet nga Këshilli Evropian me shumicë të cilësuar.[9]
Mandati i Komisionit zgjat pesë vjet. Presidentja aktuale, Ursula von der Leyen, u zgjodh për një mandat të dytë nga Parlamenti Evropian në korrik 2024 dhe drejton Komisionin deri në zgjedhjet evropiane të vitit 2029.[3][10]
Funksionet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Komisioni Evropian ka katër funksione kryesore.
Së pari, ai ka të drejtën e nismës legjislative dhe është institucioni që paraqet propozime për ligje të reja evropiane, të cilat më pas shqyrtohen nga Parlamenti Evropian dhe Këshilli i Bashkimit Evropian.[1]
Së dyti, ai administron dhe zbaton politikat e Bashkimit dhe buxhetin e tij vjetor, në bashkëpunim me institucionet e tjera të unionit dhe nën mbikëqyrjen përkatëse financiare.[1][2]
Së treti, ai mbikëqyr respektimin e traktateve dhe të së drejtës së Bashkimit Evropian. Nëse një shtet anëtar nuk zbaton siç duhet të drejtën e BE-së, Komisioni mund të nisë procedura për shkelje dhe, nëse është e nevojshme, t’i drejtohet Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian.[1][2]
Së katërti, ai përfaqëson Bashkimin Evropian në marrëdhënie të caktuara ndërkombëtare, veçanërisht në fusha si tregtia dhe ndihma humanitare, si dhe negocion marrëveshje ndërkombëtare në emër të unionit në fushat përkatëse të kompetencës së tij.[1]
Organizimi i brendshëm
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Puna politike e Komisionit drejtohet nga Kolegji i Komisionerëve, i cili merr vendime kolektive mbi drejtimin strategjik dhe politik të institucionit. Vendimet mbështeten në parimin e kolegjialitetit, sipas të cilit të gjithë komisionerët mbajnë përgjegjësi të barabartë për vendimet e marra.[1][8]
Komisioni është i organizuar në departamente politike dhe administrative, të njohura si Drejtori të Përgjithshme (Directorates-General, DG), si dhe në shërbime të posaçme dhe agjenci ekzekutive. Këto struktura zhvillojnë, zbatojnë dhe administrojnë politikat, legjislacionin dhe programet e financimit të Bashkimit Evropian.[11]
Administrata civile e Komisionit numëron rreth 32,000 punonjës të përhershëm dhe me kontratë, përfshirë juristë, ekonomistë, ekspertë, përkthyes dhe punonjës administrativë. Ai ka gjithashtu përfaqësi brenda shteteve anëtare të BE-së dhe delegacione jashtë Bashkimit, të menaxhuara nga Shërbimi Evropian për Veprim të Jashtëm.[11]
Kolegji i Komisionerëve mblidhet zakonisht një herë në javë, zakonisht të mërkurën në Bruksel. Gjatë seancave plenare të Parlamentit Evropian në Strasburg, mbledhja zhvillohet zakonisht të martën. Në rrethana të veçanta mund të thirren edhe mbledhje të jashtëzakonshme.[8]
Presidentët e Komisionit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga krijimi i tij, Komisioni Evropian është drejtuar nga këta presidentë.[7][12]
| Foto | Nr. | Emri | Shtetësia | Mandati | Komisioni |
|---|---|---|---|---|---|
.jpg) |
1 | Walter Hallstein |  Gjermania |
1958–1967 | Hallstein |
.jpg) |
2 | Jean Rey |  Belgjika |
1967–1970 | Rey |
 |
3 | Franco Maria Malfatti |  Italia |
1970–1972 | Malfatti |
 |
4 | Sicco Mansholt |  Holanda |
1972–1973 | Mansholt |
 |
5 | François-Xavier Ortoli |  Franca |
1973–1977 | Ortoli |
.jpg) |
6 | Roy Jenkins |  Mbretëria e Bashkuar |
1977–1981 | Jenkins |
 |
7 | Gaston Thorn |  Luksemburgu |
1981–1985 | Thorn |
_(cropped).jpg) |
8 | Jacques Delors | Franca |
1985–1995 | Delors |
 |
9 | Jacques Santer | Luksemburgu |
1995–1999 | Santer |
.jpg) |
10 | Romano Prodi | Italia |
1999–2004 | Prodi |
.jpg) |
11 | José Manuel Barroso |  Portugalia |
2004–2014 | Barroso I–II |
 |
12 | Jean-Claude Juncker | Luksemburgu |
2014–2019 | Juncker |
 |
13 | Ursula von der Leyen | Gjermania |
2019– | von der Leyen I–II |
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "European Commission – what it does". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 3 "About the European Commission". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Presidents of the European institutions". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Von der Leyen Commission 2024-2029". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "History of the EU". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Walter Hallstein". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Former Colleges of Commissioners". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 3 4 "College of Commissioners". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Elections and appointments for EU institutions". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "President von der Leyen". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Organisation of the European Commission". European Commission (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "Presidents of the European institutions". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.