Kuvendi Evropian
Kuvendi Evropian European Parliament | |
|---|---|
 Logoja e Kuvendit Evropian | |
| Lloji | |
| Lloji | |
| Historia | |
| Themeluar | 1952 |
| Paraprirë nga | Asambleja e Përbashkët e Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut |
| Udhëheqja | |
| Përbërja | |
| Vendet | 720 |
 | |
Grupet politike | |
Kohëzgjatja e mandatit | 5 vjet |
| Autoriteti | Traktati mbi Bashkimin Evropian dhe Traktati mbi Funksionimin e Bashkimit Evropian |
| Zgjedhjet | |
Sistemi zgjedhor | Sisteme të ndryshme zgjedhore sipas legjislacionit kombëtar të shteteve anëtare |
Zgjedhjet e para | 1979 |
Zgjedhjet e fundit | 6–9 qershor 2024 |
Zgjedhjet e ardhshme | 2029 |
| Vendi i mbledhjes | |
 | |
| Strasburgu, Bruksel dhe Luksemburgu | |
| Uebfaqja | |
| www | |
Kuvendi Evropian (anglisht: European Parliament) është një nga shtatë institucionet e Bashkimit Evropian dhe i vetmi institucion i tij i zgjedhur drejtpërdrejt nga qytetarët. Ai ushtron funksione legjislative, buxhetore dhe mbikëqyrëse, së bashku me Këshillin e Bashkimit Evropian, dhe përfaqëson qytetarët e shteteve anëtare të BE-së.[1]
Kuvendi përbëhet nga 720 deputetë, të zgjedhur në 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian për mandate pesëvjeçare. Që nga viti 1979, deputetët zgjidhen me votim të drejtpërdrejtë të përgjithshëm.[2][3]
Kryetarja aktuale e Kuvendit Evropian është Roberta Metsola, e cila u rizgjodh më 16 korrik 2024 për një mandat deri në vitin 2027.[4][5]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Origjina e Kuvendit Evropian gjendet në Asamblenë e Përbashkët të Komunitetit Evropian të Qymyrit dhe Çelikut, e krijuar në vitin 1952. Më vonë ai u zhvillua në Asamblenë Parlamentare Evropiane dhe, që nga viti 1962, mori emrin Kuvendi Evropian.[6]
Në vitin 1979 u mbajtën për herë të parë zgjedhjet e drejtpërdrejta për Kuvendin Evropian, duke forcuar legjitimitetin demokratik të institucionit. Me traktatet e mëvonshme, sidomos me Traktatin e Mastrihtit, Traktatin e Amsterdamit dhe Traktatin e Lisbonës, kompetencat e Kuvendit u zgjeruan ndjeshëm në fushën legjislative dhe buxhetore.[6][1]
Përbërja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Deputetët e Kuvendit Evropian shpërndahen sipas shteteve anëtare në bazë të parimit të proporcionalitetit degresiv. Numri i vendeve për çdo shtet caktohet përpara zgjedhjeve evropiane. Për mandatin 2024–2029, Kuvendi ka gjithsej 720 deputetë.[7][2]
Deputetët organizohen në grupe politike mbi bazën e afërsisë së tyre politike dhe jo sipas shtetësisë. Për të formuar një grup politik nevojiten të paktën 23 deputetë dhe përfaqësues nga të paktën një e katërta e shteteve anëtare, domethënë nga të paktën shtatë shtete. Deputetët që nuk i përkasin asnjë grupi njihen si të paafiliuarit.[8]
Pas zgjedhjeve të vitit 2024, në Kuvendin Evropian janë formuar tetë grupe politike. Grupi më i madh mbetet Partia Popullore Evropiane, i ndjekur nga Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve, ndërsa Patriotët për Evropën u bënë grupi i tretë për nga madhësia.[9]
Funksionet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kuvendi Evropian ushtron tri funksione kryesore: funksionin legjislativ, funksionin buxhetor dhe funksionin mbikëqyrës. Në shumicën e fushave të politikave të BE-së, ai bashkëmiraton ligjet së bashku me Këshillin e Bashkimit Evropian.[1]
Në fushën buxhetore, Kuvendi miraton buxhetin vjetor të Bashkimit Evropian së bashku me Këshillin. Ai gjithashtu mbikëqyr institucionet e tjera të Bashkimit, sidomos Komisionin Evropian, të cilin e zgjedh dhe mund ta detyrojë të japë dorëheqjen përmes një mocioni censurë.[1]
Kuvendi zgjedh presidentin e Komisionit Evropian, miraton përbërjen e Komisionit si trup kolegjial dhe mban debate të rregullta me institucionet e tjera për drejtimin politik të Bashkimit.[3][1]
Selitë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kuvendi Evropian ka tri vende pune: Strasburgu është selia zyrtare ku mbahen seancat plenare mujore; Brukseli është vendi ku zhvillohet pjesa më e madhe e punës së komiteteve parlamentare dhe e seancave shtesë plenare; ndërsa Luksemburgu është selia e Sekretariatit të Përgjithshëm.[10][11]
Kryetarët
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga viti 1979, Kuvendi Evropian është drejtuar nga këta kryetarët:[5]
| Nr. | Emri | Shtetësia | Mandati |
|---|---|---|---|
| 1 | Simone Veil |  Franca |
1979–1982 |
| 2 | Pieter Dankert |  Holanda |
1982–1984 |
| 3 | Pierre Pflimlin | Franca |
1984–1987 |
| 4 | Henry Plumb |  Mbretëria e Bashkuar |
1987–1989 |
| 5 | Enrique Barón Crespo |  Spanja |
1989–1992 |
| 6 | Egon Klepsch |  Gjermania |
1992–1994 |
| 7 | Klaus Hänsch | Gjermania |
1994–1997 |
| 8 | José María Gil-Robles | Spanja |
1997–1999 |
| 9 | Nicole Fontaine | Franca |
1999–2002 |
| 10 | Pat Cox |  Irlanda |
2002–2004 |
| 11 | Josep Borrell | Spanja |
2004–2007 |
| 12 | Hans-Gert Pöttering | Gjermania |
2007–2009 |
| 13 | Jerzy Buzek |  Polonia |
2009–2012 |
| 14 | Martin Schulz | Gjermania |
2012–2017 |
| 15 | Antonio Tajani |  Italia |
2017–2019 |
| 16 | David Sassoli | Italia |
2019–2022 |
| 17 | Roberta Metsola |  Malta |
2022– |
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 "European Parliament – roles and powers". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Home". European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Elections and appointments for EU institutions". European Union (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "Roberta Metsola, President of the European Parliament 2024-2027". European Parliament Multimedia Centre (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "The President". European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- 1 2 "Historical background" (PDF). European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "2024-2029 European Parliament: how many MEPs per country?". European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "The political groups". European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "Size of political groups in the European Parliament". European Parliament Think Tank (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "Why does Parliament move between Brussels and Strasbourg?". European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.
- ↑ "Strasbourg, Brussels and Luxembourg" (PDF). European Parliament (në anglisht). Marrë më 21 prill 2026.