Mesina
Mesina
Messina | |
|---|---|
| Comune di Messina | |
 | |
 Coat of arms | |
  Mesina Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 38°11′39″N 15°33′02″E / 38.19417°N 15.55056°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Sicilia |
| Qytet metropolitan | Mesina (ME) |
| Qeverisja | |
| • Komisioneri i jashtëzakonshëm | Piero Mattei |
| Sipërfaqja | |
• Total | 213,12 km2 (8,229 sq mi) |
| Lartësia | 3 m (10 ft) |
| Popullsia (1 janar 2025)[1] | |
• Total | 217.033 |
| Emërtimi i banorëve | mesinezë |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 98121–98168 |
| Kodi telefonik | 090 |
| Mbrojtësja | Madonna della Lettera |
| Dita festive | 3 qershor |
| Faqja zyrtare | www |
Mesina (italisht: Messina) është një qytet dhe komunë në Itali, në bregun verilindor të Sicilisë, kryeqendra e qytetit metropolitan të Mesinës. Qyteti ndodhet në brigjet e Ngushticës së Mesinës dhe është një nga qendrat historike, portuale, universitare dhe kulturore më të rëndësishme të Sicilisë. Me 217.033 banorë më 1 janar 2025, ai është qyteti i tretë i ishullit për nga popullsia.[1][2]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina ndodhet në skajin verilindor të Sicilisë, përballë Rexho Kalabrisë, në pikën ku takohen Deti Jon dhe Deti Tirren. Qyteti shtrihet në një brez të gjatë bregdetar, ndërsa pas tij ngrihen Malet Peloritane, që i japin territorit një profil të larmishëm natyror.[2][3]
Territori komunal ka një sipërfaqe prej 213,12 km² dhe qyteti ngrihet në 3 metra mbi nivelin e detit.[1]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina është një nga qytetet më të lashta të Sicilisë. Ajo u themelua nga kolonë grekë dhe u zhvillua si një qendër me rëndësi të madhe strategjike për shkak të pozitës së saj në ngushticën që lidh Sicilinë me pjesën kontinentale të Italisë.[2]
Në shekujt pasues qyteti u bë një port i madh dhe një nyjë e rëndësishme politike, tregtare dhe ushtarake. Në historinë moderne ai u godit rëndë nga tërmeti dhe cunami i vitit 1908, që shkatërruan një pjesë të madhe të strukturës urbane dhe çuan në rindërtimin e qytetit në formën e tij bashkëkohore.[2]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina kishte 217.033 banorë më 1 janar 2025.[1]
Qyteti është qendra kryesore urbane e verilindjes së Sicilisë dhe ruan një profil të fortë administrativ, universitar, portual dhe kulturor.[2]
Administrata
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas dorëheqjes së kryetarit Federico Basile dhe rënies së organeve komunale, më 5 mars 2026 në Palazzo Zanca u vendos komisioneri i jashtëzakonshëm Piero Mattei, i ngarkuar me administrimin e komunës deri në zgjedhjet e ardhshme.[4][5]
Selia e komunës ndodhet në Palazzo Zanca, në Piazza Unione Europea, ndërtesë që është selia kryesore e administratës qytetare.[6]
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ekonomia e Mesinës mbështetet kryesisht në shërbimet, administratën publike, tregtinë, transportin detar, arsimin e lartë dhe turizmin. Roli i saj lidhet ngushtë me portin dhe me pozitën strategjike të qytetit në ngushticë.[2][7]
Monumentet dhe kultura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina njihet për Katedralen dhe për kambanoren e saj me orën astronomike, të cilën portali turistik i komunës e paraqet si orën astronomike më të madhe të Evropës. Qyteti lidhet gjithashtu me figurën e Antonello da Mesinës, një nga artistët më të njohur të Rilindjes italiane.[3][8]
Ndër hapësirat kulturore të qytetit spikasin edhe Teatro Vittorio Emanuele dhe Palazzo della Cultura Antonello da Messina, ku ndodhet edhe Muzeu i Varës dhe i Gjigandëve.[9]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Sicilisë. Universiteti i Mesinës e daton fillimin e historisë së vet më 16 nëntor 1548, kur papa Pali III krijoi Studium-in e qytetit.[10]
Prania e universitetit i jep qytetit një rol të fortë në arsimin e lartë, kërkimin shkencor dhe jetën studentore.[10]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mesina është një nga nyjat kryesore të transportit në Sicili. Stacioni hekurudhor i Mesinës Centrale ka 9 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[11]
Qyteti ka gjithashtu një rol themelor portual. Sipas Autoritetit të Sistemit Portual të Ngushticës, gjatë vitit 2025 porti i Mesinës parashikonte 257 afrime kroçerash dhe 785.000 pasagjerë kroçeristikë, duke u renditur ndër portet më të rëndësishme italiane të këtij sektori.[7]
Sporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Mesinës. Komuna ka një shërbim të posaçëm për sportin, spektaklin dhe zhvillimin turistik dhe merret me menaxhimin e impianteve sportive komunale.[12]
Klubi më i njohur i futbollit i qytetit është A.C.R. Messina, i lidhur me stadion “Franco Scoglio”.[13][14]
Feja dhe traditat qytetare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Mbrojtësja e qytetit është Madonna della Lettera dhe festa e saj kremtohet më 3 qershor.[1][15]
Ndër traditat më të njohura qytetare spikasin Vara, Camminata dei Giganti dhe rievokimi i Sbarco di Don Giovanni d’Austria, të cilat portali turistik i komunës i paraqet si pjesë qendrore të identitetit historik dhe popullor të Mesinës.[3]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 "Comune di Messina (ME) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Messina" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 "VisitME Messina" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Insediato a Palazzo Zanca il Commissario Straordinario Piero Mattei" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Piero Mattei" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Municipio - Palazzo Zanca" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "Comunicato stampa del 11.04.2025 – L'AdSP dello Stretto al Seatrade Cruise Global Miami" (në italisht). Autorità di Sistema Portuale dello Stretto. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Messina: porto di Geni, Eroi e Immortali" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Musei e Monumenti" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "Storia dell'Ateneo" (në italisht). Università degli Studi di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Messina Centrale" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Servizio Sport Spettacolo e sviluppo turistico" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "A.C.R. Messina" (në anglisht). A.C.R. Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "A.C.R. Messina - Team" (në anglisht). A.C.R. Messina. Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Il 3 giugno la Festa della Madonna della Lettera: la viabilità per la processione" (në italisht). Comune di Messina. Marrë më 14 prill 2026.