Mongolët

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Mongolët kanë qënë njerëz nomade (endacake) ata bridhnin neper fushat e Azisë Qendrore. Mongolet jetonin në çadra të quajtura jurta. Ata ishin përherë në levizje në kërkim të kullotave për ushqim për bagëtitë në luftë. Mongolet ishin mizore dhe gjakatare. Në vitin 1180 një djalë i ri luftëtarë me emrin Temuxhin filloi t'u printe sulmeve të guximshëm mongole kundër fiseve të tjera. Ai mundi të ngrinte një ushtri të fuqishme dhe dalëngadalë i vuri të gjitha fiset e tjera i vuri nën kontrollin e tij. Në vitin 1206 fiset mongole e emëruan atë si Xhegin Han (sundimtare i madh) të udhëhequr nga Xhegin Hani, mongolet pushtuan Kinën veriore me pas u shtrinë drejt lindjes.

Mongolet vrisnin dhe asgjësonin me mijëra njerëz kudo ku kalonin Xhegins Hani hartoi ligje që i detyronin të gjithë njerëzit e perandorisë të bindeshin. Ai ngriti një shërbim të organizuar lajmëtarësh dhe nxiti tregtinë pas vdekjes së tij nipërit e tij quheshin hane do të thotë sundimtare. Ata e zgjeruan shumë perandorinë mongole në toka të tjera në Kinë, Evrope dhe lindjen e mesme. Kublai han ishte një nga nipërit e Xheginc Hanit. Ai arriti të pushtonte të gjithë Kinën dhe e beri kryeqytet Pekinin. Kublai u përpoq dy herë që të pushtonte Japoninë, por japonezet bebe qëndrese të ashpër. Erera e quajtur "kamikaze" i shkatërruan anijet e kublait. Kjo e detyroi atë të hiqte dorë nga përpjekjet për të pushtuar Japoninë pas sundimit të kublait. Perandoria mongole u copëtua grindjet për pushtet i dobësuan shumë sundimtaret e saj dhe shumë popuj të pushtuar filluan të ngrihen në luftë më pas në vitin 1306 një prijës mongol i quajtur Timurlengu filloi të ngrinte një perandori të re. Tirmulengu pushtoi tokat persi, rusi dhe indi. Pas vdekjes së tij, perandoria u copëtua.