Kubilaj Han

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Kublai Khan ishte Khagan i pestë i Perandorisë Mongole (Ikh Mongol Uls), që mbretëroi nga 1260 deri më 1294 (edhe pse për shkak të ndarjes së empiretis ishte pozitë nominale). Ai gjithashtu themeloi dinastinë Yuan në Kinë si dinastinë e pushtimit në vitin 1271 dhe sundoi si perandori i parë Yuan deri në vdekjen e tij në vitin 1294.

Jeta[redakto | përpunoni burim]

Kublai ishte djali i katërt i Tolui (djali i tij i dytë me Sorghaghtani Beki) dhe një nip i Genghis Khan. Ai e arriti vëllain e tij më të madh Möngke si Khagan në vitin 1260, por duhej ta mposhtë vëllain e tij më të ri Ariq Böke në Luftën Civile "Toluid" që zgjati deri në vitin 1264. Ky episod shënoi fillimin e përçarjes në perandori. Fuqia e vërtetë e Kublait ishte e kufizuar në Kinë dhe Mongoli.

Fitoret në Kinën Veriore[redakto | përpunoni burim]

Në vitin 1251, vëllai më i madh Kublai, Möngkebecame Khan i Perandorisë Mongole, dhe Khwarizmian Mahmud Yalavach, bashke me Kublain u dërguan në Kinë. Kublai mori pushtetin mbi Kinën e Veriut dhe e kaloi oron(pushtetin) e tij në Inner (Mongolia qendrore). Gjatë viteve të tij si perandor, Kublai menaxhoi mirë territorin e tij, nxiti prodhimin bujqësor dhe rriti shpenzimet e mirëqenies sociale pas marrjes së Xi'an. Këto akte morën një mirënjohje të madhe nga kryekomandantët kinezë, të cilat ishin thelbësore për ndërtimin e dinastisë Yuan. Në vitin 1252, Kublai kritikoi Mahmud Yalavach, i cili asnjëherë nuk vlerësohej shumë nga bashkëpunëtorët e tij kinezë, për ekzekutimin e të dyshuarve gjatë një shqyrtimi gjyqësor dhe për këtë shkak, Zhao Bi e sulmoi atë për qëndrimin e tij të frikshëm ndaj fronit. Möngke hodhi poshtë Mahmud Yalavach, i cili u takua me rezistencën nga zyrtarët e trajnuar kineze të konfucianëve.

Në vitin 1253, Kublai u urdhërua të sulmonte Yunnanin dhe ai kërkoi që Mbretëria Dali të paraqitej ne luftë.Familja Gao në pushtet rezistoi dhe vrau të dërguarit Mongol. Mongolët i ndanë forcat e tyre në tre. Një krahë hipi në lindje në pellgun e Sichuan. Kolona e dytë nën territoret e djalit e Subutait Uryankhadai mori një rrugë të vështirë në malet e Sichuanit perëndimor.Kublai shkoi në jug mbi kullota dhe u takua me kolonën e parë. Ndërsa Uryankhadai udhëtoi përgjatë luginës nga veriu, Kublai mori kryeqytetin e Dali dhe i kurseu banorët përkundër vrasjes së ambasadorëve të tij. Dali King Duan Xingzhi (段 興 智) vetë dezertoi me mongolët, të cilët përdorën trupat e tij për të pushtuar pjesën tjetër të Yunnanit. Duan Xingzhi, mbreti i fundit i Daliut, u emërua nga Möngke Khan si sunduesi i parë i Tusi ose lokal; Duan pranoi vendosjen e një komisioneri për pacifikimin atje. [13] Pas largimit të Kublai, trazirat shpërthyen mes fraksioneve të caktuara. Në 1255 dhe 1256, Duan Xingzhi u paraqit në gjykatë, ku ai ofroi harta Munnke Khan të Yunnanit dhe këshillon rreth fitoreve të fiseve që nuk kishin dorëzuar ende. Duan pastaj udhëhoqi një ushtri të konsiderueshme për të shërbyer si udhërrëfyes dhe pararojë për ushtrinë mongoliane. Në fund të vitit 1256, Uryankhadai kishte qetësuar plotësisht Yunnanin