Oftalmologjia

Oftalmologjia është dega e mjekësisë që merret me diagnostikimin, trajtimin dhe kirurgjinë e sëmundjeve dhe çrregullimeve të syrit.

Një oftalmolog është një mjek që i nënshtrohet trajnimit të nën-specializimit në kujdesin mjekësor dhe kirurgjikal të syve. Pas një diplome mjekësore, një mjek i specializuar në oftalmologji duhet të ndjekë trajnim shtesë pasuniversitar të specializimit specifik për atë fushë. Në Shtetet e Bashkuara, pas diplomimit nga shkolla mjekësore, duhet të përfundojë një specializim katërvjeçar në oftalmologji për t'u bërë oftalmolog. Pas specializimit, mund të kërkohet trajnim shtesë i specializuar (ose bursë) në një aspekt të veçantë të patologjisë së syve.

Oftalmologët përshkruajnë ilaçe për të trajtuar sëmundje, të tilla si sëmundjet e syve, zbatojnë terapinë me lazer dhe kryejnë ndërhyrje kirurgjikale kur është e nevojshme. Oftalmologët ofrojnë kujdes shëndetësor parësor dhe të specializuar për sytë - mjekësor dhe kirurgjikal. Shumica e oftalmologëve marrin pjesë në kërkime akademike mbi sëmundjet e syve në një moment të trajnimit të tyre dhe shumë prej tyre e përfshijnë kërkimin si pjesë të karrierës së tyre. Oftalmologjia ka qenë gjithmonë në ballë të kërkimit mjekësor me një histori të gjatë përparimi dhe inovacioni në kujdesin për sytë.

Një term i mëparshëm për këtë degë mjekësore ishte okulizmi .

Sëmundjet

Një listë e shkurtër e disa prej sëmundjeve më të zakonshme që trajtohen nga oftalmologët:

• Katarakt
• Grisje e tepërt (pengimi i kanalit të lotit)
• Proptoza (sytë e fryrë)
• Oftalmopatia e Graves
• Neoplazmat e syve
• Ptozë
• Retinopatia diabetike
• Sindroma e syrit të thatë
• Glaukoma
• Degjenerimi makular
• Shkëputja e retinës
• Endoftalmiti
• Gabime refraktive
• Strabizmi (keqvendosja ose devijimi i syve)
• Uveitis
• Lëndimi i syrit
• Shpërthimi i globit
• Frakturë orbitale

Kompanitë farmaceutike më të vlerësuara në mbarë botën, produktet kryesore të të cilave janë në oftalmologji, janë Regeneron (Shtetet e Bashkuara) për trajtimin e degjenerimit makular dhe Bausch Health (Kanada).

Nënspecialitete

Oftalmologjia përfshin nënspecialitete që merren ose me sëmundje të caktuara ose me sëmundje të pjesëve të caktuara të syrit. Disa prej tyre janë:

• Kirurgjia e segmentit të përparmë
• Kornea, sipërfaqja okulare dhe sëmundjet e jashtme
• Glaukoma
• Neuro-oftalmologjia
• Onkologjia okulare
• Okuloplastika dhe kirurgjia e orbitës
• Patologjia oftalmike
• Oftalmologjia pediatrike / strabizëm (çrregullim i syve)
• Kirurgjia refraktive
• Retina mjekësore, merret me trajtimin e problemeve të retinës përmes mjeteve jo-kirurgjikale.
• Uveiti
• Programet e trajnimit të specializuar veterinar në oftalmologjinë veterinare ekzistojnë në disa vende.
• Kirurgjia vitreoretinale merret me trajtimin kirurgjikal të sëmundjeve të retinës dhe segmentit të pasmë.

Kirurgjia mjekësore e retinës dhe kirurgjia vitreoretinale ndonjëherë kombinohen dhe së bashku quhen subspecializim i segmentit të pasmë.

Etimologjia

Rrënjët greke të fjalës oftalmologji janë ὀφθαλμός ( ophthalmos, "sy") dhe -λogia ( logia, "studim, diskurs"), pra, "studimi i syve". Disiplina zbatohet për të gjitha sytë e kafshëve, qofshin njerëz apo jo, pasi praktika dhe procedurat janë mjaft të ngjashme në lidhje me proceset e sëmundjeve, megjithëse ka dallime në anatominë ose prevalencën e sëmundjeve.

Historiku

Lindja e Afërt e Lashtë dhe Periudha Greke

Në Papirusin Ebers nga Egjipti i lashtë që daton që nga viti 1550 para Krishtit, një seksion i kushtohet sëmundjeve të syve.

Përpara Hipokratit, mjekët i bazonin kryesisht konceptet e tyre anatomike të syrit në spekulime, në vend të empirizmit . Ata e njihnin sklerën dhe kornenë transparente që shtrihej në mënyrë të barabartë si shtresën e jashtme të syrit, me një shtresë të brendshme me bebëzën e syrit dhe një lëng në qendër. Alkameoni (shekulli i pestë p.e.s.) dhe të tjerë besonin se ky lëng ishte mediumi i shikimit dhe rridhte nga syri në tru me anë të një tubi. Aristoteli i përparoi ide të tilla me empirizëm. Ai analizoi sytë e kafshëve dhe, duke zbuluar tre shtresa (jo dy), zbuloi se lëngu kishte një konsistencë të vazhdueshme me lenten që formohej (ose ngrihej) pas vdekjes, dhe shtresat përreth shiheshin të vendosura pranë njëri-tjetrit. Ai dhe bashkëkohësit e tij nxorën më tej ekzistencën e tre tubave që dilnin nga syri, jo një. Një tub nga secili sy takohej brenda kafkës.

Mjeku grek Rufusi i Efesit (shekulli i parë i erës sonë) njohu një koncept më modern të syrit, me konjuktivën, që shtrihet si një shtresë e katërt epiteliale mbi sy. Rufusi ishte i pari që njohu një sy me dy dhoma, me një dhomë nga kornea te lentja (e mbushur me ujë), tjetrën nga lentja te retina (e mbushur me një substancë që i ngjan të bardhës së vezës).

Celsi, filozofi grek i shekullit të dytë pas Krishtit, dha një përshkrim të detajuar të kirurgjisë së kataraktit me metodën e Couchingut .

Mjeku grek Galeni (shekulli i dytë pas Krishtit) korrigjoi disa përshkrime të gabuara, duke përfshirë ato rreth lakimit të kornesë dhe lentes, natyrës së nervit optik dhe ekzistencës së një dhome të pasme . Edhe pse ky model ishte një model modern përafërsisht i saktë i syrit, ai përmbante gabime. Megjithatë, nuk u përmirësua përsëri deri pas Vesaliusit . Më pas u zbulua një trup ciliar dhe sklera, retina, koroidi dhe kornea u panë të takoheshin në të njëjtën pikë. U panë të dy dhomat të mbanin të njëjtin lëng, si dhe lentet e bashkangjitura në koroid. Galeni vazhdoi idenë e një kanali qendror, por ai e disektoi nervin optik dhe pa se ishte i ngurtë. Ai numëroi gabimisht shtatë muskuj optikë, një më shumë. Ai gjithashtu dinte për kanalet e lotit .

India e lashtë

Sushruta Samhita është një tekst i lashtë sanskrit që i atribuohet kirurgut indian Sushruta . Vëllimi i fundit i Sushruta Samhita, i njohur si Uttaratantra, përmban pjesët oftalmike të veprës, duke përfshirë metodën e kirurgjisë së kataraktit, dhe i atribuohet në traditat e Indisë dhe Kinës një figure të quajtur Nagarjuna, i cili jetoi në fillim të Erës sonë.

Uttaratantra përshkruan 76 sëmundje okulare (nga këto, 51 kirurgjikale) si dhe disa instrumente dhe teknika kirurgjikale oftalmologjike. Përshkrimi i tij i kirurgjisë së kataraktit ishte në përputhje me metodën e "couching" .

Islami mesjetar

Anatomia e Syrit, 1200 pas Krishtit

Shkencëtarët mesjetarë islamikë arabë dhe persianë (ndryshe nga paraardhësit e tyre klasikë) e konsideronin normale kombinimin e teorisë dhe praktikës, duke përfshirë edhe ndërtimin e instrumenteve të sakta, dhe për këtë arsye, e gjetën të natyrshme kombinimin e studimit të syrit me zbatimin praktik të asaj dijeje. Hunejn ibn Ishaq (një i krishterë) dhe të tjerë që filluan me periudhën mesjetare arabe, mësonin se lentet kristalore janë pikërisht në qendër të syrit. Kjo ide u përhap deri në fund të viteve 1500.

Ibn al-Nafis, një arab me origjinë nga Damasku, shkroi një libër shkollor të madh, Libri i lëmuar mbi oftalmologjinë eksperimentale, i ndarë në dy pjesë, Mbi teorinë e oftalmologjisë dhe Barnat oftalmike të thjeshta dhe të përbëra .

Avicena shkroi në Kanunin e tij "rescheth", që do të thotë "retiformis", dhe Gerardi i Kremonës e përktheu këtë afërsisht në vitin 1150 në termin e ri "retina".

Periudha Moderne

Instrumentet e hershme të oftalmologjisë

Në shekujt e shtatëmbëdhjetë dhe tetëmbëdhjetë, lentet e dorës u përdorën nga Malpighi, mikroskopët nga Leeuwenhoek, përgatitjet për fiksimin e syrit për studim nga Ruysch dhe më vonë ngrirja e syrit nga Petit . Kjo lejoi një studim të detajuar të syrit dhe një model të përparuar. Disa gabime vazhduan, të tilla si: pse pupila ndryshoi madhësinë (shihet të jetë enë e irisit që mbushen me gjak), ekzistenca e dhomës së pasme dhe natyra e retinës. I pavetëdijshëm për funksionet e tyre, Leeuwenhoek vuri re ekzistencën e fotoreceptorëve, megjithatë, ato nuk u përshkruan siç duhet deri te Gottfried Reinhold Treviranus në vitin 1834.

Jacques Daviel kreu heqjen e parë të planifikuar primare të kataraktit të dokumentuar më 18 shtator 1750 në Këln. Georg Joseph Beer (1763–1821) ishte një oftalmolog austriak dhe udhëheqës i Shkollës së Parë të Mjekësisë Vjeneze. Ai prezantoi një operacion me flap për trajtimin e kataraktit (operacioni i Beer-it), si dhe popullarizoi instrumentin e përdorur për të kryer operacionin (thika e Beer-it).

Në Amerikën e Veriut, shëruesit indigjenë trajtonin disa sëmundje të syve duke fërkuar ose kruar sytë ose qepallat.

Evropa Qendrore

Në Berlin, oftalmologu Albrecht von Graefe prezantoi iridektominë si një trajtim për glaukomën dhe përmirësoi kirurgjinë e kataraktit, ai konsiderohet gjithashtu si babai themelues i Shoqatës Gjermane të Oftalmologjisë.

Literatura

• Agnes Fatrai, Stefan Uhrig, red. (2015). Chinese Ophthalmology – Acupuncture, Herbal Therapy, Dietary Therapy, Tuina and Qigong. Tipani. ISBN 978-3-9815471-1-5. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!) Tipani-Verlag, Wiesbaden 2015, .
• Kovacs J, Unschuld P U. Essential Subtleties on the Silver Sea (The Yin-hai jing-wei). University of California Press. ISBN 978-0520080584. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!). Berkeley 1998, .
• Li Zhuanke; etj. New Traditional Chinese Ophthalmology (Xinbian zhongyi yanke xue). ISBN 7-80020-704-8. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Përdorim i gabuar i et al. në: |author= (Ndihmë!) People's Military Medical Publishing House, Beijing 1997, .
• Guan Guohua; etj. Diagnostics and Treatment in Chinese Ophthalmology (Zhongyi yanke zhenliao xue). Shanghai University of Traditional Chinese Medicine Press. ISBN 7-81010-613-9. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Përdorim i gabuar i et al. në: |author= (Ndihmë!). Shanghai 2002, .
• Xiao Guoshi; etj. Clinical Handbook of Chinese Ophthalmology (Zhongyi yanke linchuang shouce). ISBN 7-117-02443-7. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!); Përdorim i gabuar i et al. në: |author= (Ndihmë!) People's Medical Publishing House, Beijing 1996, .
• Browning, David J. (2010). Diabetic Retinopathy: Evidence-Based Management. Springer. fq. 1–10. ISBN 978-0-387-85900-2. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Duh, Elia (2008). Diabetic Retinopathy. Springer. ISBN 978-1-59745-563-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Joyce Tombran-Tink; Barnstable, Colin J. (2007). Ocular Angiogenesis: Diseases, Mechanisms, and Therapeutics. Springer. ISBN 978-1-59745-047-8. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• H.-P. Hammes; M. Porta (2010). Experimental Approaches to Diabetic Retinopathy. Karger Medical and Scientific Publishers. ISBN 978-3-8055-9275-8. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Duh, Elia (2008). Diabetic Retinopathy. Springer. ISBN 978-1-59745-563-3. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Jose Cunha-vaz (2011). Diabetic Retinopathy. World Scientific. ISBN 978-981-4304-43-6. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Korobelnik, J. F.; Do, D. V.; Schmidt-Erfurth, U.; Boyer, D. S.; Holz, F. G.; Heier, J. S.; etj. (nëntor 2014). "Intravitreal aflibercept for diabetic macular edema". Ophthalmology. 121 (11): 2247–54. doi:10.1016/j.ophtha.2014.05.006. PMID 25012934. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!).
• Arevalo, J. F.; Garcia-Amaris, R. A. (shkurt 2009). "Intravitreal bevacizumab for diabetic retinopathy". Curr Diabetes Rev. 5 (1): 39–46. doi:10.2174/157339909787314121. PMID 19199897. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
• Rodriguez-Fontal M, Alfaro V, Kerrison JB, Jablon EP (shkurt 2009). "Ranibizumab for diabetic retinopathy". Curr Diabetes Rev. 5 (1): 47–51. doi:10.2174/157339909787314239. PMID 19199898. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve (lidhja).
• FDA Drug and Safety Alerts. FDA Alerts Health Care Professionals of Infection Risk from Repackaged Avastin Intravitreal Injections. August 30, 2011. Available at
• Meredith TA. Clinical Trials in Ophthalmology-A Summary and Practice Guide. Kertes C, ed. The diabetic vitrectomy study. 1998. 37-48.
• [Guideline] American Diabetes Association. 10. Microvascular Complications and Foot Care: Standards of Medical Care in Diabetes-2018. Diabetes Care. 2018 Jan. 41 (Suppl 1):S105-18.
• Lu L, Jiang Y, Jaganathan R, Hao Y. Current Advances in Pharmacotherapy and Technology for Diabetic Retinopathy: A Systematic Review. J Ophthalmol. 2018. 2018:1694187.
• Baker, C. W.; Jiang, Y.; Stone, T. (maj 2016). "Recent advancements in diabetic retinopathy treatment from the Diabetic Retinopathy Clinical Research Network". Curr Opin Ophthalmol. 27 (3): 210–6. doi:10.1097/ICU.0000000000000262. PMC 4988806. PMID 26913740. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!).