Oscar Luigi Scalfaro
Oscar Luigi Scalfaro | |
|---|---|
 | |
| President i Italisë | |
| Në detyrë 28 maj 1992 – 15 maj 1999 | |
| Paraprirë nga | Francesco Cossiga |
| Pasuar nga | Carlo Azeglio Ciampi |
| Senator i përjetshëm nga e drejta | |
| Në detyrë 15 maj 1999 – 29 janar 2012 | |
| President i Dhomës së Deputetëve | |
| Në detyrë 24 prill 1992 – 25 maj 1992 | |
| Paraprirë nga | Nilde Iotti |
| Pasuar nga | Giorgio Napolitano |
| Ministër i Brendshëm i Italisë | |
| Në detyrë 4 gusht 1983 – 27 korrik 1987 | |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | shtator 9, 1918 Novara, Mbretëria e Italisë |
| Vdiq më | 29 janar 2012 (93 vjeç) Roma, Itali |
| Partia politike | Democrazia Cristiana |
| Bashkëshortja/et | Maria Inzitari |
| Fëmijët | 1 |
| Shkollimi | Universiteti Katolik i Zemrës së Shenjtë i Milanos |
| Profesioni | politikan, jurist, magistrat |
| Nënshkrimi |  |
| Faqja në rrjet | presidenti |
Oscar Luigi Scalfaro (9 shtator 1918 – 29 janar 2012) ishte politikan, jurist dhe magistrat italian. Ai shërbeu si President i Italisë nga 28 maji 1992 deri më 15 maj 1999.[1] Më 25 maj 1992 u zgjodh president i Republikës në raundin e gjashtëmbëdhjetë me 672 vota nga 1002, ndërsa bëri betimin më 28 maj 1992.[2] Pas përfundimit të mandatit u bë senator i përjetshëm nga e drejta.[3]
Jeta dhe formimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Scalfaro lindi në Novara më 9 shtator 1918. Ai u diplomua në juridik në vitin 1941 në Universitetin Katolik të Zemrës së Shenjtë në Milano dhe u bë magistrat një vit më pas. Gjatë viteve të Rezistencës u angazhua në ndihmë të antifashistëve të përndjekur dhe të familjeve të tyre.[1][4]
Karriera politike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 2 qershor 1946 Scalfaro u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese në listat e Democrazisë Kristiane. Më pas u zgjodh deputet në të gjitha legjislaturat nga viti 1948 deri në vitin 1992.[1][5]
Gjatë viteve 1950 dhe 1960 mbajti disa poste qeveritare dhe parlamentare. Si nënsekretar në Ministrinë e Drejtësisë promovoi ligjin që lejoi hyrjen e grave në karrierën e magistratit, ndërsa si nënsekretar në Ministrinë e Brendshme mbështeti ligjin që themeloi policinë femërore. Më vonë ishte ministër i Transporteve dhe i Aviacionit Civil nga viti 1966 deri më 1968 dhe ministër i Arsimit Publik në vitin 1972.[1]
Nga viti 1975 deri më 1983 ishte nënkryetar i Dhomës së Deputetëve. Nga 4 gushti 1983 deri më 27 korrik 1987 ishte ministër i Brendshëm. Në prill 1987 mori mandatin për formimin e qeverisë, por hoqi dorë pasi nuk u bë i mundur krijimi i një kabineti koalicioni.[1][3]
President i Dhomës së Deputetëve
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 24 prill 1992 Scalfaro u zgjodh president i Dhomës së Deputetëve me 309 vota nga 610 votues.[6]
President i Italisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Dy ditë pas masakrës së Capaci-t, më 25 maj 1992, Scalfaro u zgjodh President i Republikës Italiane në raundin e gjashtëmbëdhjetë me 672 vota nga 1002. Ai bëri betimin më 28 maj 1992.[2][7]
Mandati i tij presidencial u zhvillua në një periudhë të shënuar nga kriza politike dhe institucionale e viteve të Tangentopoli-t dhe nga kalimi nga e ashtuquajtura Republikë e Parë te ajo e Dytë. Gjatë këtyre viteve ai mbrojti vazhdimisht ekuilibrat kushtetues dhe vlerat themelore të Republikës.[1][7]
Më 15 maj 1999 dha dorëheqjen pak përpara skadimit të mandatit për të lehtësuar betimin dhe marrjen e detyrës nga pasardhësi i tij. Që nga ajo datë u bë senator i përjetshëm nga e drejta si ish-president i Republikës.[1][3]
Marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Vizita e Scalfaro-s në Shqipëri më 18 dhjetor 1992 pati një rëndësi të veçantë politike dhe simbolike në marrëdhëniet italo-shqiptare.[8] Gjatë vizitës ai zhvilloi bisedime me presidentin shqiptar, mbajti një fjalim para Parlamentit shqiptar, mori pjesë në nënshkrimin e dy marrëveshjeve dypalëshe për platformën kontinentale dhe transportin ajror, si edhe vizitoi në Durrës operacionin italian Pellicano.[8][9] Vizita shënoi mbështetjen e Italisë për konsolidimin institucional të Shqipërisë dhe për forcimin e bashkëpunimit politik, ekonomik dhe humanitar ndërmjet dy vendeve.[8][10]
Gjatë krizës së Kosovës, më 8 prill 1999, ai urdhëroi që nga buxheti i Quirinale-s të tërhiqej shuma prej një miliard liretash për ndihmën ndaj refugjatëve të Kosovës.[11]
Jeta personale dhe vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Scalfaro ishte i ve i Maria Inzitari-t dhe kishte një vajzë, Marianna.[1] Ai vdiq në Romë më 29 janar 2012, në moshën 93-vjeçare.[7][5]
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 "Biografia del Presidente Oscar Luigi Scalfaro". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "L'elezione del Presidente Oscar Luigi Scalfaro". I Presidenti della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 "Scheda di attività di Oscar Luigi SCALFARO". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Oscar Luigi Scalfaro". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 "Oscar Luigi Scalfaro". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "XI Legislatura della Repubblica italiana / Oscar Luigi Scalfaro". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 "Oscar Luigi Scalfaro". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- 1 2 3 "Visita del Signor Presidente della Repubblica in Albania". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "1991-1993. In Albania con Italfor-Pellicano". Arma dei Carabinieri (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Il Presidente della Repubblica albanese invita Oscar Luigi Scalfaro in Albania". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.
- ↑ "Comunicati dei Presidenti della Repubblica - 08 aprile 1999". Portale storico della Presidenza della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-20.