Përemri

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Përemër quhet ajo pjesë e ligjëratës që tregon në mënyre te pergjithshme, pa i emërtuar frymorë, sende, tipare ose sasi te pacaktuara. Kuptim konkret përemri merr në kontekst, në kushtet e ligjërimit të lidhur. Përemrat përbejne kështu një klasë korrelative me emrat dhe mbiemrat, në ndonjë rast edhe me numëroret. Përemrat ndonjëherë merren me një kuptim më të gjerë duke u përfshire në to dhe ndajfoljet përemërore. Karakteristikë për përemrat është funksioni tregues e jo emërtues. Nryshe nga pjesët e tjera emërtuese, përemrat nuk kanë një kuptim të qëndrueshëm, të përcaktuar qartë. Përemrat janë kategori mjaft heterogjene, si nga ana morfologjike, ashtu edhe nga ana sintaksore. Ato zakonisht kanë po ato funksione sintaksore si edhe disa pjese të tjera të ligjërates, madje shpesh dhe po ato kategori gramatikore si ato. Në përgjithësi është e vështire që t'u gjendet një vecori e përbashkët gramatikore. Ata i bashkon në një pjesë më vete të ligjëratës kryesisht kuptimi i përgjithshëm kategorial i të treguarit.

Përemra quhen fjalët që përdorim në ligjërim në vend të emrave ose mbiemrave.

Kemi shtate lloje të përemrave :

 Përemrat  Pronorë im e tu i saj etj
 Përemrat   Pyetës kush cili cila etj
 Përemrat   Dëftorëky kjo  ai ajo kur shoqerohen me emer ose ndajfolje
 Përemrat   Vetorë une ti ai ajo ne ju ata ato
 Përemrat   Lidhorë qe i cili e cila te cilat etj
 Përemrat   e Pacaktuar dikush askush ndonje etj
 Përemrat   Vetëvetor  veten vetveten 

Përemrat pronorë

Fjalët qe tregojnë I kujt është një send,pra,pronarin janë përemra pronorë. E kujt ëshë kjo shtëpi? Imja.

Përemrat pronorë perdoren më vete dhe si përcaktues të emrit. Vëllai im (përcaktues I emrit) është më I madh se yti (më vete). Një torturë e panjohur për trupin tim (përcaktues I emrit).

Përemrat pronorë kur përdoren më vete,marrin mbaresat-I (ata të gjinisë mashkullore) dhe –a (ata të gjinisë femërore):

Veta e parë:imi,imja,yni,jona.

Veta e dyte:yti,jotja,juaji,juaja.

Veta e tretë:I tiji,e tija,I saji,e saja,I tyre,e tyrja.

Në shumës marrin mbaresën –t(ë)dhe disa edhe nyjën e përparme të:

Veta e parë : të mitë,të miat,tanët,tonat.

Veta e dytë : të tutë,të tuat,tuajt,tuajat.

Veta e tretë : te tijtë,të tijat,të sajtë,të sajat,të tyret.

Përemrat pronorë kanë kategorinë gramatikore të vetës,te gjinisë,te numrit dhe te rasës.

Përemrat pronorë kanë dy lakime te veçanta:kur përdoren më vete dhe kur përdoren si përcaktues të emrit.

Anita ështe shoqe e ngushtë me Norën, Rinën dhe Rinesën. Ajo - zëvendësim me fjalën anita ( përemer vetor).