Tu BiShvat

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Tu BiShvat ( hebraisht: ט״ו בשבט ) është një festë çifute që ndodh në ditën e 15-të të muajit hebraik të Shevatit (në vitin 2019, Tu BiShvat fillon me perëndimin e diellit më 20 janar dhe mbaron në mbrëmjen e 21 janarit). Gjithashtu quhet edhe si "Rosh HaShanah La'Ilanot" ( hebraisht: ראש השנה לאילנות), dhe nëse përkthehet fjalë për fjale do të thotë "Viti i Ri i Pemëve". Dita festohet si një ditë ekologjike, dhe gjatë festës mbillen pemë.

ט"ו בשבטראש השנה לאילנות

Etimologji[redakto | përpunoni burim]

Emri Tu BiShvat ka prejardhje nga kalendari hebraik, e cila ndodh ditën e pesëmbëdhjetë të Shevatit. "Tu" qëndron për shkronjat hebraike Tet dhe Vav , të cilat së bashku kanë vlerën numerike të 9 dhe 6, duke shtuar deri në 15. [1] Tu BiShvat është një emër relativisht i ri; data ishte quajtur fillimisht "Ḥamisha Asar BiShvat" ( חמשה-עשר בשבט ), që do të thotë "XV e Shevat". [2]

Talmud[redakto | përpunoni burim]

Tu BiShvat shfaqet në Mishnah në Tractate Rosh Hashanah si një nga katër vitet e reja në kalendarin hebre. Bisedimet se kur është i Vitit të Ri paraqitën një konflikt midis rabinëve: "Dhe ka katër datat e vitit të ri: - Viti i parë i Nisan - një vit i ri për mbretërit dhe festivalet - E para e Elul - vit i ri për të drejtat e kafshëve. Rabini Elazar dhe Rabbi Shimon thonë: - E para e Tishreit - vit i ri për llogaritjen e kalendarit, dhe mbjelljen - E para e Shevatit , sipas shkollës së Shamait ; Shkolla e Hillel thotë: XV e Shevatit "( Rosh Hashana : 2a). [3]

Rabitë të Talmudit vendosën në favor të Hillel për këtë çështje. Kështu, shekulli i 15-të u bë data për llogaritjen e fillimit të ciklit bujqësor me qëllim të të dhjetave biblike. [4]

Të dhjetat biblike[redakto | përpunoni burim]

  • Orla i referohet një ndalimi biblik ( Levitiku 19:23) për të ngrënë frutin e pemëve të prodhuara gjatë tre viteve të para pas mbjelljes. [5]
  • Neta Reva'i i referohet urdhërimit biblik (Levitiku 19:24) për të sjellë të korrat e katërt të frutave në Jeruzalem si të dhjetën. [6]
  • Maaser Sheni ishte një e dhjeta e cila u mblodh në Jerusalem dhe Maaser Ani ishte një e dhjeta e dhënë për të varfërit ( Ligji i Përtërirë 14: 22-29) që u llogaritën gjithashtu nëse frutat u poqën para ose pas Tu BiShvat.

Tu BiShvat bie në ditën e 15-të të muajit hebraik të Shevatit dhe fillon një seri tre-mujore të hënave të plota mesditë që kulmojnë gjatë Pashkëve hebraike . [7]

Kabbalistic dhe Hassidic[redakto | përpunoni burim]

Fruta të thata dhe bajame të hahet tradicionalisht në Tu BiShvat

Në Mesjetë, Tu BiShvat u festua me një festë frutash në përputhje me përshkrimin Mishnaic të festës si "Vitin e Ri". Në shekullin e 16-të, kabalisti rabin Yitzchak Luria nga Safedi dhe dishepujt e tij themeluan një ritual Tu BiShvat, në të cilën frutave dhe pemëve të Tokës së Izraelit iu dhanë kuptime simbolik. Ideja kryesore ishte që nëse han dhjetë fruta të veçanta dhe të pin katër gota verë në një rend të caktuar ndërsa në ndërkoh reciton disa bekime të duhura, do ti sillte qeniet njerëzore dhe botën, më afër njëra-tjetrës. [8]

Në Izrael,rituali i Tu BiShvat kabalist është ringjallur dhe tani festohet nga shumë hebrenj, fetarë dhe laikë. Haggadot special janë shkruar për këtë qëllim.   [ citim i nevojshëm ]

Shiko gjithashtu[redakto | përpunoni burim]

  • Numra hebraikë
  • Lista e lutjeve dhe bekimeve hebraike
  • Judaizmi dhe ekologjia
  • Judaizmi dhe ambientalizmi

Referimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ When representing the number using letters, rabbinic rules forbid using the letter-numerals that represent 10 (י Yud) and 5 (ה Hei) together because they form the abbreviation of the "ineffable name of God", YHVH יהוה. Therefore, the number 15 is represented by the letters ט (Tet) and ו (Vav), or 9 and 6 = 15.
  2. ^
    Tractate Rosh Hashannah Mishnah 1: 1
  3. ^ "Tu Bishvat". Jafi.org.il. May 15, 2005. Arkivuar nga origjinali më January 14, 2005. Marrë më January 20, 2011. 
  4. ^ Kariv, Gilad (January 5, 2011). "Tu Bishvat / The festival of love – the celebration of nature". Haaretz. Marrë më January 20, 2011. 
  5. ^ "What is Orlah". Ask Moses. Marrë më January 20, 2011. 
  6. ^ "With Light and With Might: Glossary". Sichosinenglish.org. Arkivuar nga origjinali më November 28, 2010. Marrë më January 20, 2011. 
  7. ^ MOSHER, JAMES (Jan 20, 2010). "Tu B'Shevat celebration inspires rabbi's lecture series". Norwich Bulletin. Tu B'Shevat falls on the 15th day of the Hebrew month of Shevat and begins a three-month series of mid-month full moons that culminate in Passover. Purim occurs on the 14th of Adar (Feb. 28), the month after Shevat, and celebrates Jewish escape from a planned genocide in the Persian Empire. The Book of Esther is read on Purim and it foreshadows the rise and fall of Nazism. Passover is the festival of freedom and begins on the 15th of Nissan (March 30), the month following Adar. 
  8. ^

Linqe të jashtme[redakto | përpunoni burim]