Deti Mesdhe

Deti Mesdhe
Harta e detit Medhe
Shtetet bregdetare	Shqipëria, Spanja, Monako, Franca, Italia, Malta, Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Greqia,Turqia, Siria, Qipro, Libani, Izraeli, Egjipti, Libia, Tunizi, Algjeria, Maroku
Vendndodhja	Oqeani Atlantik
Koordinatat	35, 1835°Veri 18°Lindje35°Veri 18°Lindje
Lloji	Det interkontinental
Sipërfaqja	2 510 000 km2
Thellësia mesatare	1 500 m
Thellësia maksimale	5 150 m

Mesdheu (ose Mesdheu) është një det i Oqeanit Atlantik i rrethuar nga Rajoni Mesdhetar dhe gati tërësisht i rrethuar nga toka: në veri nga Europa, në jug nga Afrika dhe në lindje nga Azia. Ai zë një sipërfaqe prej rreth 2.5 milion km² (965,000 milje katrore), por lidhja e tij me Atlantikun (Ngushtica e Gjibraltarit është vetëm 14 km (ose 9 milje) e gjerë. Në Oqeanografi ai ndonjëherë quhet edhe Deti i Mesdheut Euroafrikan, për tu veçuar nga detet mesdhetarë që ndodhen gjetkë.

Historia

Për shkak të klimës së përshtatshme që ka pasur Mesdheu, rrethina e tij, gjatë tërë kohës së ngricës së planetiti ishte i banuar. Veglat të ndërtuara nga thyrjet e gurit gëlqerorë janë gjurmët më të hershme arkeologjike të njeriut në këto anë. Vendplasime të këtyre veglave janë gjetur të siguruara në Algjeri (Ai-Hanech) dhe në jug të Francës (Shpella Vallonet). Kafka e njeriut, e gjetur në Algjeri (Ternifine) dhe veglat përreth saj, duket të jetë përfaqësuesit më të hershëm të Ahelenëve. Po si Ahelenët edhe Mosrurienët krijonin një qark të kulturës mesdhetare në kohën e hershme të gurit. Gjetjet më të shpeshta të skeleteve dhe pjesëve të njeriut neandërtaler janë bërë në rrethinën e Mesdheut. Rreth viteve 30 000 p.e.sonë, grupe të herëshme të para kohës së gurit u shpërndanë në këto anë dhe u përzien me grupe të Aurignacienëve.

Në meskohën e gurit, gadishulli i pirinievë, Afrika veriore dhe Sicilia paraqiten nën hijen e Kapsienëve.

Mesdheu përbënte një rrugë të rëndësishme për tregtarët dhe udhëtarët e kohëve të lashta, duke lejuar shkëmbimet tregtare dhe kulturore midis njerëzve të rajonit — banorëve të Mesopotamisë, Egjiptit, Semitëve, Persianëve, Feniksave, Kartagjenasve, Grekëve, Aziatikëve, Romakëve dhe kulturave të ndryshme maore. Historia e krahinës mesdhetare është thelbësore për të kuptuar origjinën dhe zhvillimin e shumë shoqërive moderne.

Shtetet kufizuese

• Europë: Shqipëria, Spanja, Monako, Franca, Italia, Malta, Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Greqia dhe Turqia.
• Azi: Turqia, Siria, Qipro, Libani dhe Izraeli.
• Afrikë: Egjipti, Libia, Tunizi, Algjeria dhe Maroku.