Besim Zyma

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Besim Zyma
Emri Besim
Mbiemri Zyma
Lindur më 28 mars 1901
Lindur në Turqi
Vdiq më 1983
Kombësia shqiptare
Shtetësia turke, osmane
Profesioni otorinolaringolog
Mirënjohje
*Dr.

Besim Zyma (Veles, 28 mars 1901 - 26 nëntor 1983) ka qenë ishte një mjek otorinolaringolog dhe profesor i shquar.

Biografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind më 28 mars të vitit 1898 në Kopryly, sot Veles të Maqedonisë.[1] Babai i tij me gradë kolonel ushtarak i Turqise Shemi Zyma, nga Elbasani, ndersa nena ishte boshnjake.

Kreu gjimnazin austriak në Stamboll, aty ndoqi dhe kreu studimet e larta nga 1919 deri kur u diplomua më 1924. U specializua për kirurgji e gjinekologji në spitalin "Numune" të Ankarasë. Më 1926 nisi punën si asistent kirurg-gjinekolog në Hamburg dhe pas 1928 qe stazhier si mjek kuverte në anijen "Livadhia" që kryente linjën Hamburg-Nju Jork.[1]

Nen influencen e sygjerimeve te pedagogeve gjermane, te cilet ishin te akredituar ne ndihme te Turqise, Besim (Omer) Zyma largohet per ne Gjermani. Ai atje regjistrohet me emrin Besim Omer (Zyma) (nen respektimin e pedagogut tij). Pranohet asistent i kirurgjise nga Prof.Dr. Treplin dhe specializohet ne fushen e gjinekologjise, nga Prof.Dr. Kőhler ne kliniken e mirenjohur gjermane "Barmbeck", te qytetit te Hamburgut. Per kualifikim te metejshem i kerkohet te kryente nje specialitet dytesor, nga ku Zyma zgjodhi ate te Otorinolaringologjise. Drejtoria e shendetit te Hamburgut e emeron mjek indipendent stazhier ne aniejen ( Livadia ), e linjes Hamburg - Amerika, qe zgjati nje vit ( 1928-1929 ). Ne kete vit i jepet titulli dhe diploma "Poseidon". Me pas, me 1929, kryen specializimin e plote në otorinolaringologji, ne Kliniken Universitare te ORL, ne spitalin Charite, Berlin, nen udheheqjen e Prof. Von Eicken, i cili e emeron asistent të tij. Me kerkesen e njerit nga vellezerit e tij, Ingjinier Selim Zyma, i specializuar ne Austri, Ai vjen per here te pare, ne Shqipëri, ne vitin 1932. Ne kete vit, Zogu i I, Mbret i Shqiptareve, dekreton emnimin e Zotni Dr. Besim Zyma, Otorinolaringolog, prane spitalit te pergjitheshem "Zog i I", ne Tirane, 8 qershor 1932,( Nr.95 ). Ketu fillon themelimi i Otorinolaringologjise Shqiptare. Ne te njejten kohe, pa permendur ketu operacionet e tonsilektomise (heqjen e bajameve), dhe nderhyrjet e tjera ne vesh dhe hunde Dr. Zyma zhvillon nderhyrjet kirurgjikale ne koke, neurokirurgji ( absceset cerebelare ), tumoret beneninje dhe malinje (kancer), kirurgji maksilofaciale te stomatologjise, kirurgjine e gjendres thyroide, heqjen e mandibules (nofulla e poshteme), heqjen totale te gjuhes (ne rastet kanceroze), ruajtjen e nervit facial gjate preparimit te gjendres parotis e te tjera. Me 1939, duke mos lejuar mjeket italian te eksperimentonin mbi kokat e te semureve shqiptare, internohet per nje vit ne Penabili te Italise, ku dhe aty sherben me talentin e tij. ( dokumentat e arkives ) Me çlirimin e vendit, punonte, si ne kliniken e tij private dhe me shume ne ato shteterore si: Spitali Ushtarak, dhe spitalet e rretheve e te qyteteve. Ne vitin 1948, ekzekutohet i pa gjykuar vellai i tij inxhinier Selim Zyma.

Ne vitin 1952, hapet Fakulteti i Mjekesise, ne Tirane dhe Zyma emerohet pedagog. Me 1956 emerohet shef i katedres se Otorinolaringologjise. Tirane, me 7/7/1960, Komisjoni i larte i atestimit, te dates 17/02/1960 i akordon titullin dhe graden shkencore Docent, kandidat i shkencave mjekesore. Rroga baze 15.000, per drejtim katedre 34%=5.100; gjithesej 20.100leke.Efekti financiar fillon 17/02/1960. Zv.Rektor / Hasan Duma / Me 31 korrik 1961, Ai goditet per se dyti here nga trauma e humbjes aksidentale te njerit nga djemte. Ne baze te vendimit te Komisionit te Larte te Atestimit Date 15 / 3 / 1965 i akordohet dhe diplomohet me titulin e larte shkencor Profesor, sekretar i komisionit Kiço Negovani, kryetar i Komisionit Thoma Deliana. Prof.Dr.Besim Zyma, drejtonte sherbimin e ORL, si dhe pergatitjet e kuadrove mjekesore ne vend, te cilet perhapeshin çdo vit, ne te gjithe vendin. Prof.Dr.Zyma, ishte i aktivizuar ne vizitat ambulatore si dhe ne nderhyrjet kirurgjikale ne Spitalin Civil, Spitalin Ushtarak, ne Poliklinken Ambulatore te Tiranes qe u hap me 1966, ne Kliniken Speciale ( te udheheqjes), dhe çdo muaj kryente vizita dhe nderhyrje kirurgjikale te veshtira neper te gjitha qytetet kryesore te vendit; Interesante është fakti, me kete aktivitet dhe i vetem ne kete volum pune, nuk ka ndonje evidence per aksidente, me humbje jete te te semureve. I vleresuar nga Populli: Mjeku me Duart e Arta. Nga aktiviteti i tij shkencor Prof. Dr. Zyma, u cilesua nga gjeneratat qe ai pergatiti nje mesues i shkelqyer i pa lodhur dhe as pak konservativ! Perveç pergatitjeve te mjekeve, ka disa botime dhe artikuj shkencore te vlefeshme si: Dhimbjet e Kokes; Analizatori Vestibular; Semundjet Vesh Hunde Fyt; Mjeku i Vete Vetes; Urgjencat Ne ORL etj. Ne vitin 1973, pa deshiren e tij, ai kalon ne pension dhe konsulent i ORL. Me gjithe kete, ai nuk shkeputet nga aktiviteti, deri ne fund te jetes, te dates 26 Nentor 1983.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b Fjalor Enciklopedik Shqiptar, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2008, fq. 3017.