Christopher Nolan

Christopher Nolan
Nolan më 2024
Lindi	Christopher Edward Nolan 30 korrik 1970 (55 vjeç) Londër, Angli
Shtetësia	MB SHBA
Arsimi	University College London (BA)
Profesioni	Regjisor filmi producent skenarist
Vite aktiviteti	1993–tani
Organizata	Syncopy Inc.
Works	Filmografia stili kinematografik
Bashkëshorti/ja	Emma Thomas ​ (m. 1997)​
Fëmijë	4
Të afërm	Jonathan Nolan (vëlla) John Nolan (xhaxhai)
Çmimet	Lista e plotë
Nënshkrimi

Christopher Edward Nolan (lindi më 30 korrik 1970) është një regjisor britanik dhe amerikan. I njohur për filmat e tij të suksesshëm në Hollywood me rrëfim strukturorisht kompleks, ai konsiderohet si një regjisor kryesor i shekullit të 21-të. Filmat e Nolan kanë fituar mbi 6.6 miliardë dollarë në të gjithë botën, duke e bërë atë regjisorin e shtatë me fitimet më të larta. Vlerësimet e tij përfshijnë dy Academy Awards, një Golden Globe Award dhe dy British Academy Film Awards. Nolan u emërua Komandant i Urdhrit të Perandorisë Britanike në vitin 2019 dhe mori titullin kalorës në vitin 2024 për kontributet e tij në film.

Nolan zhvilloi një interes në krijimin e filmave që në moshë të re. Pasi studioi letërsi angleze në University College London, ai bëri disa filma të shkurtër përpara debutimit të tij në filmin artistik me Following (1998). Nolan fitoi njohje ndërkombëtare me filmin e tij të dytë, Memento (2000), dhe kaloi në krijimin e filmave në studio me Insomnia (2002). Ai u bë një regjisor i profilit të lartë me trilogjinë The Dark Knight (2005–2012) dhe gjeti sukses të mëtejshëm me The Prestige (2006), Inception (2010), Interstellar (2014) dhe Dunkirk (2017). Pas publikimit të Tenet (2020), Nolan u nda nga shpërndarësi i vjetër Warner Bros. Pictures dhe nënshkroi me Universal Pictures për trillerin biografik Oppenheimer (2023), i cili i fitoi atij Academy Award për Regjisorin më të Mirë dhe Filmin më të Mirë.

Puna e Nolanit shfaqet rregullisht në listat e filmave më të mirë të dekadave përkatëse. Të mbushur me një këndvështrim metafizik, filmat e tij tematizojnë epistemologjinë, ekzistencializmin, etikën, ndërtimin e kohës dhe natyrën e lakueshme të kujtesës dhe identitetit personal. Ato paraqesin imazhe dhe koncepte të frymëzuara matematikisht, struktura narrative jokonvencionale, efekte speciale praktike, peizazhe zanore eksperimentale, fotografi filmike me format të madh dhe perspektiva materialiste. Entuziazmi i tij për përdorimin dhe ruajtjen e stokut tradicional të filmit në prodhimin e kinemasë në krahasim me kamerat dixhitale ka tërhequr gjithashtu vëmendje të konsiderueshme. Ai ka bashkëshkruar disa nga filmat e tij me vëllain e tij, Jonathan, dhe drejton kompaninë e prodhimit Syncopy Inc. me gruan e tij, Emma Thomas.

Jeta e hershme dhe edukimi

Christopher Edward Nolan lindi më 30 korrik 1970 në Westminster, Londër. Babai i tij, Brendan James Nolan, ishte një ekzekutiv britanik reklamash me prejardhje irlandeze i cili punoi si drejtor krijues. Nëna e tij, Christina Jensen, ishte një asistente fluturimi amerikane nga Evanston, Illinois; ajo më vonë do të punonte si mësuese e anglishtes. Ai ka një vëlla më të madh, Matthew, dhe një vëlla më të vogël, Jonathan, gjithashtu një regjisor. Të tre vëllezërit u rritën si katolikë në Highgate dhe i kaluan verat në Evanston. Nolan gjithashtu kaloi kohë duke jetuar në Çikago gjatë rinisë së tij, dhe ai mban shtetësi si të Mbretërisë së Bashkuar ashtu edhe të SHBA-së.

Nolan filloi të bënte filma në moshën shtatë vjeç, duke marrë hua kamerën Super 8 të të atit dhe duke xhiruar filma të shkurtër me figurat e tij aksioni. Këta filma përfshinin një animacion stop motion për Star Wars të quajtur Space Wars. Ai zgjidhi vëllanë e tij, Jonathan, dhe ndërtoi skena nga "balta, mielli, kutitë e vezëve dhe rolet e tualetit". Xhaxhai i tij, i cili kishte punuar në NASA për ndërtimin e sistemeve udhëzuese për raketat Apollo, i dërgoi disa pamje nga nisja: "I rifilmova ato nga ekrani dhe i ndërtova, duke menduar se askush nuk do ta vinte re", vërejti më vonë Nolan. Që nga mosha 11 vjeç, ai aspironte të bëhej një regjisor profesionist. Midis viteve 1981 dhe 1983, Nolan u regjistrua në Barrow Hills, një shkollë përgatitore katolike në Witley, Surrey. Në vitet e tij të adoleshencës, Nolan filloi të bënte filma me Adrien dhe Roko Belic. Nolan dhe Roko bashkëregjistruan filmin sureal 8 mm Tarantella (1989), i cili u shfaq në Image Union, një shfaqje e pavarur filmash dhe videosh në Public Broadcasting Service.

Nolan u arsimua në Haileybury dhe Imperial Service College, një shkollë e pavarur në Hertford Heath, Hertfordshire, dhe më vonë studioi letërsi angleze në University College London (UCL). Duke hequr dorë nga një arsimim tradicional filmik, ai ndoqi "një diplomë në diçka të palidhur", të cilën i ati i tij sugjeroi "se i jep një këndvështrim tjetër gjërave". Ai zgjodhi UCL posaçërisht për mjediset e tij të prodhimit të filmave, të cilat përfshinin një suitë montazhi Steenbeck dhe kamera 16 mm film. Nolan ishte president i Shoqërisë së Filmit të Unionit, dhe me Emma Thomas (të dashurën dhe gruan e tij të ardhshme) ai shfaqi filma artistikë në 35 mm gjatë vitit shkollor dhe përdori paratë e fituara për të prodhuar 16 mm film gjatë verës. Ai u diplomua në vitin 1993 me një diplomë bachelor në letërsi angleze; Thomas, i cili studioi histori në UCL dhe ishte gjithashtu aktiv në Shoqërinë e Filmit, u takua me Nolan në ditën e tij të parë në Ramsay Halls. Më vonë ata u martuan dhe bashkëthemeluan kompaninë e prodhimit Syncopy. Të dy kanë ruajtur lidhje të forta me UCL, duke marrë bursa nderi (Nolan në vitin 2006, Thomas në vitin 2013) dhe në vitin 2017 Nolan u nderua me një doktoraturë nderi.

Jeta personale

Nolan është i martuar me Emma Thomas, të cilën e takoi në University College London kur ishte 19 vjeç. Ajo ka punuar si producente në të gjitha filmat e tij që nga viti 1997. Çifti ka katër fëmijë dhe banon në Los Anxhelos.

Stili i krijimit të filmave

Artikulli kryesor: Stili kinematografik i Christopher Nolan

Filmat e Nolanit janë përqendruar kryesisht në tema metafizike, duke eksploruar konceptet e kohës, kujtesës dhe identitetit personal. Puna e tij karakterizohet nga ide dhe imazhe të frymëzuara matematikisht, struktura narrative jokonvencionale, perspektiva materialiste dhe përdorim evokues të muzikës dhe tingullit. Regjisori Guillermo del Toro e quajti Nolanin "një matematikan emocional". Redaktori i artit i BBC-së, Will Gompertz, e përshkroi atë si "një autor të shtëpisë së artit që bën filma blockbuster me ambicie intelektuale që mund t'ju bëjnë të shpejtoni pulsin dhe të keni mendjen duke u rrotulluar". Joseph Bevan shkroi: "Filmat e tij u lejojnë shikuesve të rregullt të shtëpisë së artit të shijojnë filma superhero dhe turmave të shumëfishta të angazhohen me koncepte labirintike të komplotit." Nolan e sheh veten si "një regjisor indie që punon brenda sistemit të studios".

"Christopher Nolan nuk ka kuptim. Dhe pikërisht kështu i pëlqen atij. Në njëzet e tre vjet dhe përmes dymbëdhjetë filmave, ai ka sfiduar ligjet e Hollivudit duke krijuar vepra zhanri mahnitëse dhe origjinale që janë argëtuar në kompleksitetin e tyre, duke ngatërruar çdo maksimë me të cilën studiot shpresojnë të tërheqin audiencën më të gjerë. E megjithatë ai e bën edhe këtë. Kinematë mbushin mundësinë e filmit të ardhshëm të Nolan. Cilado qoftë forma që mund të marrë."

—Film author Ian Nathan on Nolan as a filmmaker (2022)

Në librin me gjashtëmbëdhjetë ese, The Philosophy of Christopher Nolan, filozofë dhe shkrimtarë profesionistë analizuan punën e Nolan; ata identifikuan temat e vetëshkatërrimit, natyrën dhe vlerën e së vërtetës, si dhe mentalitetin politik të heroit dhe të keqit, ndër të tjera. Robbie B. H. Goh, një profesor i letërsisë angleze, e përshkroi Nolanin si një "regjisor filozofik" i cili përfshin ide filozofike - ekzistencializëm, moralitet, epistemologji dhe dallimin midis pamjes dhe realitetit - në filma që shpesh portretizojnë pezullimin, aksionin dhe dhunën. Goh vlerësoi aftësinë e tij për të përfshirë tema të tilla në filma që posedojnë "elemente të filmave të suksesshëm të Hollivudit" - të cilat ndihmojnë në mbajtjen e audiencës të angazhuar - por njëkohësisht mbeten "më të menduar dhe vetë-refleksiv sesa filmi tipik aksion konsumerist". Ai shkroi më tej se vepra e Nolanit pasqyron "një heterogjenitet të kushteve të produkteve" që shtrihet nga filmat me buxhet të ulët deri te filmat e suksesshëm fitimprurës, "një gamë të gjerë zhanresh dhe mjedisesh" dhe "një larmi stilesh që trumbetojnë shkathtësinë e tij".

David Bordwell, një teoricien filmi, shkroi se Nolan ka qenë në gjendje të përziejë "impulset e tij eksperimentale" me kërkesat e argëtimit kryesor, duke e përshkruar veprën e tij si "eksperimente me kohën kinematografike me anë të teknikave të pikëpamjes subjektive dhe prerjes së tërthortë". Përdorimi nga Nolan i efekteve praktike, brenda kameras, miniaturave dhe modeleve, si dhe xhirimet në film celuloid, kanë qenë shumë me ndikim në kinemanë e fillimit të shekullit të 21-të. IndieWire shkroi në vitin 2019 se Nolan "mbante gjallë një model alternativ të qëndrueshëm të krijimit të filmave me buxhet të madh", në një epokë ku krijimi i filmave blockbuster është bërë "një formë arti kryesisht e gjeneruar nga kompjuteri". Për shkak të përfshirjes së thellë të Nolan në aspektin teknik të filmave të tij, Stuart Joy e përshkroi atë si një "regjisor të plotë", i cili "mbikëqyr të gjitha aspektet e prodhimit, ndërsa menaxhon edhe faktorët kulturorë dhe industrialë jashtë tekstit".

Filmografia

Artikulli kryesor: Filmografia e Christopher Nolan

• Following (1998)
• Memento (2000)
• Insomnia (2002)
• Batman Begins (2005)
• The Prestige (2006)
• The Dark Knight (2008)
• Inception (2010)
• The Dark Knight Rises (2012)
• Interstellar (2014)
• Dunkirk (2017)
• Tenet (2020)
• Oppenheimer (2023)
• The Odyssey (2026)

Referime

Referime

• Blouin, Michael J. (2013). "Difference and Doubt in Christopher Nolan's Inception". Japan and the Cosmopolitan Gothic: Specters of Modernity (në anglisht). Palgrave Macmillan. fq. 143–160. ISBN 978-1-137-30522-0.
• deWaard, Andrew; Tait, R. Colin (2013). The Cinema of Steven Soderbergh: Indie Sex, Corporate Lies, and Digital Videotape (në anglisht). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-16551-8.
• Eberl, Jason T.; Dunn, George A., red. (2017). The Philosophy of Christopher Nolan (në anglisht). Lexington Books. ISBN 978-1-498-51352-4.
• Elsaesser, Thomas (2020). "Stanley Kubrick's Prototypes: The Author as World-Maker". përmbledhur nga Szaniawski, Jeremi (red.). After Kubrick: A Filmmaker's Legacy (në anglisht). Bloomsbury Publishing. fq. 29–51. ISBN 978-1-501-34765-8.
• Furby, Jacqueline; Joy, Stuart, red. (2015). The Cinema of Christopher Nolan: Imagining the Impossible (në anglisht). Columbia University Press. ISBN 978-0-231-85076-6.
• Goh, Robbie B. H. (2022). Christopher Nolan: Filmmaker and Philosopher (në anglisht). Bloomsbury Publishing. ISBN 978-1-3501-3996-1.
• James, Oliver; von Tunzelmann, Eugénie; Franklin, Paul; Thorne, Kip S. (2015a). "Gravitational lensing by spinning black holes in astrophysics, and in the movie Interstellar" (PDF). Classical and Quantum Gravity (në anglisht). 32 (6). IOP Publishing: 065001. arXiv:1502.03808. Bibcode:2015CQGra..32f5001J. doi:10.1088/0264-9381/32/6/065001. ISSN 0264-9381. S2CID 3415942. Arkivuar nga origjinali më 30 dhjetor 2022. Marrë më 30 dhjetor 2022.{{cite journal}}: Mirëmbajtja CS1: Numri i artikullit si numër faqeje (lidhja)
• James, Oliver; von Tunzelmann, Eugénie; Franklin, Paul; Thorne, Kip S. (2015b). "Visualizing Interstellar's Wormhole" (PDF). American Journal of Physics (në anglisht). 83 (6). American Association of Physics Teachers: 486–499. arXiv:1502.03809. Bibcode:2015AmJPh..83..486J. doi:10.1119/1.4916949. S2CID 37645924. Arkivuar nga origjinali më 8 dhjetor 2022. Marrë më 8 dhjetor 2022.
• Johnson, David Kyle (2020). "Inception as Philosophy: Choose Your Dreams or Seek Reality". The Palgrave Handbook of Popular Culture as Philosophy (në anglisht). Springer Nature. fq. 1–20. doi:10.1007/978-3-319-97134-6_5-1. ISBN 978-3-319-97134-6. S2CID 213244862.
• Koole, Sander L.; Fockenberg, Daniel; Tops, Mattie; Schneider, Iris K. (2013). "The Birth and Death of the Superhero Film". përmbledhur nga Sullivan, Daniel; Greenberg, Jeff (red.). Death in Classic and Contemporary Film (në anglisht). Palgrave Macmillan. fq. 135–150. ISBN 978-1-137-27688-9.
• McGowan, Todd (2012). "A Plea for the Abandonment of Reality in Inception". The Fictional Christopher Nolan (në anglisht). University of Texas Press. fq. 147–170. ISBN 978-0-292-73782-2.
• Molloy, Claire (2013). "Christopher Nolan and Indie Sensibilities". Revue Française d'études Américaines (në frëngjisht). 136 (136). Belin éditeur: 40–51. JSTOR 43830999.
• Mooney, Darren (2018). Christopher Nolan: A Critical Study of the Films (në anglisht). McFarland & Company. ISBN 978-14-766-7480-3.
• Mottram, James (2002). The Making of Memento (në anglisht). Faber and Faber. ISBN 0-571-21488-6.
• Nathan, Ian (2022). Christopher Nolan: the Iconic Filmmaker and His Work (në anglisht). Quarto Publishing. ISBN 978-0-7112-7713-7.
• Shone, Tom (2020). The Nolan Variations: The Movies, Mysteries, and Marvels of Christopher Nolan (në anglisht). Faber & Faber. ISBN 978-0-5713-4800-8.
• Smith, Basil (2007). "John Locke, Personal Identity and Memento". përmbledhur nga Conard, Mark (red.). The Philosophy of Neo-Noir (në anglisht). University Press of Kentucky. fq. 35–46. ISBN 978-0-8131-7230-9.
• Zornado, Joseph L.; Reilly, Sara (2021). "Superhero Fantasy in Crisis". The Cinematic Superhero as Social Practice (në anglisht). Springer Nature. fq. 155–189. ISBN 978-3-030-85458-4.

Lexim më tutje

• Belluomini, Lance (2021). "Tenet as Philosophy: Fatalism Isn't an Excuse to do Nothing". përmbledhur nga Johnson, David Kyle (red.). The Palgrave Handbook of Popular Culture as Philosophy (në anglisht). Palgrave Macmillan. fq. 1–21. doi:10.1007/978-3-319-97134-6_99-1. ISBN 978-3-319-97134-6. S2CID 230597057.
• Duncan Jesser, Jody; Pourroy, Janine (2012). The Art and Making of The Dark Knight Trilogy (në anglisht). Abrams Books. ISBN 978-1-4197-0369-0.
• Fisher, Mark (2011). "The Lost Unconscious: Delusions and Dreams in Inception". Film Quarterly (në anglisht). 64 (3). University of California Press: 37–45. doi:10.1525/FQ.2011.64.3.37.
• Kellner, Douglas M (2009). Cinema Wars: Hollywood Film and Politics in the Bush-Cheney Era (në anglisht) (bot. 1st). Wiley-Blackwell. ISBN 978-1405198240.
• Rabiger, Michael; Hurbis-Cherrier, Mick (2013). Directing: Film Techniques and Aesthetics (në anglisht). CRC Press. ISBN 978-1-135-09921-3.

Lidhje të jashtme

• Christopher Nolan tek IMDb
• Christopher Nolan Biography at Tribute.ca
• Christopher Nolan – How to Direct Your First Feature Film