Shko te përmbajtja

Demokracia athinase

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Piktura e shekullit të nëntëmbëdhjetë nga Philipp Foltz që përshkruan politikanin athinas Perikliun duke mbajtur fjalimin e tij të famshëm të varrimit përpara Asamblesë.

Demokracia athinase u zhvillua rreth shekullit të 6-të p.e.s. në qytet-shtetin grek (i njohur si polis) të Athinës, që përfshin qytetin e Athinës dhe territorin përreth të Attica. Edhe pse Athina është qyteti-shteti më i famshëm demokratik grek i lashtë, ai nuk ishte i vetmi, as i pari; shumë qytete-shtete të tjera miratuan kushtetuta të ngjashme demokratike përpara Athinës.[1][2] Nga fundi i shekullit të 4-të pes, gjysma e mbi një mijë qytet-shteteve ekzistuese greke mund të kishin qenë demokraci.[3] Athina praktikonte një sistem politik ligjesh dhe ligjesh ekzekutive. Pjesëmarrja ishte e hapur për të rriturit, shtetasit meshkuj të lirë (d.m.th., jo metik), të cilët ndoshta përbënin jo më shumë se 30 për qind të popullsisë totale të rritur.[4]

Solon (në 594 pes), Cleisthenes (në 508–07 pes) dhe Ephialtes (në 462 pes) kontribuan në zhvillimin e demokracisë athinase. Cleisthenes shkatërroi fuqinë e pakufizuar të fisnikërisë duke i organizuar qytetarët në dhjetë grupe bazuar në vendin ku ata jetonin dhe jo në pasurinë e tyre.[5] Udhëheqësi demokratik më jetëgjatë ishte Perikliu. Pas vdekjes së tij, demokracia athinase u ndërpre dy herë shkurtimisht nga revolucionet oligarkike411 dhe 404 pes, në fund të Luftës së Peloponezit. Ai u modifikua disi pasi u rivendos nën Eukleidët; rrëfimet më të detajuara të sistemit janë të këtij modifikimi të shekullit të katërt, në vend të sistemit Periklean. Demokracia u shtyp nga maqedonasit në vitin 322 p.e.s. Institucionet athinase u ringjallën më vonë, por sa afër ishin me një demokraci të vërtetë është e diskutueshme.

  1. Robinson, Eric W. (1997). The First Democracies: Early Popular Government Outside Athens. Historia - Einzelschriften (në anglisht). Stuttgart, Germany: Franz Steiner Verlag. ISBN 978-3515069519.
  2. Robinson, Eric W. (2011). Democracy beyond Athens: Popular Government in the Greek Classical Age (në anglisht). Cambridge, England: Cambridge University Press. ISBN 978-0521843317.
  3. Josiah Ober, The Rise and Fall of Classical Greece (2015) Princeton University Press, USA.
  4. Thorley, John (2005). Athenian Democracy. Lancaster Pamphlets in Ancient History (në anglisht). Routledge. fq. 74. ISBN 978-1-13-479335-8.
  5. "Ancient Greek civilization - The reforms of Cleisthenes". Encyclopedia Britannica (në anglisht). Marrë më 2021-03-10.