Deti i thellë
Deti i thellë përkufizohet gjerësisht si thellësia e oqeanit ku drita fillon të zbehet, në një thellësi të përafërt prej 200 metra ose pika e kalimit nga raftet kontinentale në shpatet kontinentale.[1][2] Kushtet brenda detit të thellë janë një kombinim i temperaturave të ulëta, errësirës dhe presionit të lartë.[3] Deti i thellë konsiderohet bioma më pak e eksploruar e Tokës pasi kushtet ekstreme e bëjnë mjedisin të vështirë për t'u aksesuar dhe eksploruar.[4]
Organizmat që jetojnë në thellësi të detit kanë një sërë përshtatjesh për të mbijetuar në këto kushte.[5] Organizmat mund të mbijetojnë në det të thellë përmes një sërë metodash të të ushqyerit, duke përfshirë pastrimin, grabitqarin dhe filtrimin, me një numër organizmash që mbijetojnë duke u ushqyer me borë detare.[6] Bora detare është material organik që ka rënë nga ujërat e sipërme në det të thellë.[7]
Në vitin 1960, batiskafi Trieste zbriti në fund të Hendekut Mariana pranë Guamit, në 10,911 metra, pika më e thellë e njohur në çdo oqean. Nëse mali Everest 8,848 metra do të zhytej atje, maja e tij do të ishte më shumë se 2 kilometra nën sipërfaqe. Pasi Trieste doli në pension, automjeti japonez me telekomandë (ROV) Kaikō ishte e vetmja anije e aftë për të arritur këtë thellësi derisa u humb në det në vitin 2003. Në maj dhe qershor 2009, hibrid-ROV Nereus u kthye në Challenger Deep për një seri prej tre zhytjesh në thellësi që tejkalojnë 10,900 metra.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Tyler, P. A. (2003). In Ecosystems of the World 28, Ecosystems of the Deep Sea. Amsterdam: Elsevier. fq. 1–3.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "What is the "deep" ocean? : Ocean Exploration Facts: NOAA Office of Ocean Exploration and Research". oceanexplorer.noaa.gov (në anglishte amerikane). Marrë më 2022-09-29.
- ↑ Paulus, Eva (2021). "Shedding Light on Deep-Sea Biodiversity—A Highly Vulnerable Habitat in the Face of Anthropogenic Change". Frontiers in Marine Science. 8. doi:10.3389/fmars.2021.667048. ISSN 2296-7745.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ Danovaro, Roberto; Corinaldesi, Cinzia; Dell’Anno, Antonio; Snelgrove, Paul V. R. (2017-06-05). "The deep-sea under global change". Current Biology (në anglisht). 27 (11): R461–R465. doi:10.1016/j.cub.2017.02.046. ISSN 0960-9822. PMID 28586679. S2CID 20785268.
- ↑ Brown, Alastair; Thatje, Sven (2013). "Explaining bathymetric diversity patterns in marine benthic invertebrates and demersal fishes: physiological contributions to adaptation of life at depth". Biological Reviews (në anglisht). 89 (2): 406–426. doi:10.1111/brv.12061. ISSN 1464-7931. PMC 4158864. PMID 24118851.
- ↑ Higgs, Nicholas D.; Gates, Andrew R.; Jones, Daniel O. B. (2014-05-07). "Fish Food in the Deep Sea: Revisiting the Role of Large Food-Falls". PLOS ONE. 9 (5): e96016. Bibcode:2014PLoSO...996016H. doi:10.1371/journal.pone.0096016. ISSN 1932-6203. PMC 4013046. PMID 24804731.
{{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ US Department of Commerce, National Oceanic and Atmospheric Administration. "What is marine snow?". oceanservice.noaa.gov (në anglishte amerikane). Marrë më 2022-09-29.