E Bukura dhe Bisha

Ilustrimi i E Bukura dhe Bisha vizatuar nga Walter Crane

E Bukura dhe Bisha (Frëngjisht: La Belle et la Bête) është një përrallë e shkruar nga romancierja franceze Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve dhe botuar në 1740 në La Jeune Américaine et les contes marins (Amerikani i Ri dhe Përrallat Detare). Versioni i saj i gjatë u shkurtua, rishkrua dhe u botua së pari nga Jeanne-Marie Leprince de Beaumont në vitin 1756 në Magasin des enfants (Koleksioni i Fëmijëve) dhe nga Andrew Lang në Blue Fairy Book të serisë së tij të Fairy Book më 1889, për të prodhuar versioni (et) që u ritreguan më së shpeshti. Ishte ndikuar nga disa histori të mëparshme, të tilla si "Cupid and Psyche", The Golden Ass i shkruar nga Lucius Apuleius Madaurensis, dhe Derrkuci Mbret, një përrallë italiane botuar nga Giovanni Francesco Straparola në Netët e Straparolës rreth vitit 1550.

Variantet e përrallës janë të njohura në të gjithë Evropën. Në Francë, për shembull, Zémire dhe Azor është një version operativ i tregimit, shkruar nga Jean-François Marmontel dhe kompozuar nga André Grétry në vitin 1771, i cili pati një sukses të madh edhe në shekullin XIX; bazohet në versionin e dytë të përrallës. Amour pour amour (Dashuri për dashuri), nga Pierre-Claude Nivelle de La Chaussée, një shfaqje e vitit 1742 bazuar në versionin e de Villeneuve. Sipas studiuesve në universitete në Durham dhe Lisbonë, historia lindi rreth 4,000 vjet më parë..

Personazhet

Në qendër të përrallës qëndron Bella, një vajzë e butë, e urtë dhe e dashur, e cila dallohet për bukurinë e saj të brendshme më shumë sesa për atë të jashtme. Ajo është inteligjente, lexuese e pasionuar dhe me një zemër të pastër, gjë që e dallon nga njerëzit sipërfaqësorë të fshatit të saj. Babai i Bellës, Maurici, është një shpikës i mirë e paksa i hutuar, por me një dashuri të pafund për të bijën; ai është njeriu që pa dashje e shpie Bellën drejt pallatit të Bishës. Vetë Bisha, dikur një princ i bukur e arrogant, është shndërruar në një krijesë të frikshme për shkak të egoizmit të tij; ndonëse në pamje të jashtme është i egër dhe i ashpër, brenda tij fshihet një shpirt i lënduar që dëshiron të mësojë të dojë dhe të jetë i dashur. Në fshat shfaqet edhe Gastoni, një burrë i bukur por i vetëkënaqur, mendjemadh dhe egoist, i cili është i bindur se Bella duhet të martohet me të; ai është mishërimi i pamjes së jashtme të pëlqyeshme, por karakterit të shëmtuar. Përkrah tij qëndron Le Fuu, shoku besnik dhe ndjekësi i tij i përulur, i cili zakonisht e përforcon krenarinë e tepruar të Gastonit.

Në pallatin magjik të Bishës jetojnë disa personazhe të dashur të shndërruar në objekte shtëpiake për shkak të magjisë që ka rënë mbi princin dhe shërbëtorët e tij. Lumière, kaçubriku i ndritshëm dhe karizmatik, është i sjellshëm dhe plot sharm, duke i dhënë ngrohtësi atmosferës së ftohtë të kështjellës. Cogsworth, ora e murit, është i rregullt, i disiplinuar dhe gjithmonë i shqetësuar për etikën dhe rregullat e pallatit. Zonja Pot, çajnikja zemërmirë, ka një natyrë amësore dhe kujdeset për Bellën me butësi, ndërsa i biri Chip, gota e vogël e çajit, është i këndshëm, i zgjuar dhe plot kureshtje fëminore. Në këtë botë magjike shfaqet gjithashtu edhe Madame de la Garderobe, dollapi këndues e plot stil, e cila përfaqëson elegancën dhe ngrohtësinë e kështjellës. Të gjithë këta personazhe bashkohen për të treguar se pamja e jashtme nuk e përcakton vlerën e vërtetë të njeriut dhe se dashuria, mirësia e guximi janë forcat që thyejnë mallkime dhe shërojnë zemrat.