E drejta e votës
E drejta e votës, ekskluziviteti politik, ose thjesht ekskluziviteti është e drejta për të votuar në zgjedhje publike, politike dhe referendume (edhe pse termi ndonjëherë përdoret për çdo të drejtë vote).[1][2] Në disa gjuhë, dhe herë pas here në anglisht, e drejta për të votuar quhet votimi aktiv, ndryshe nga votimi pasiv, që është e drejta për të kandiduar në zgjedhje.[3] Bashkimi i të drejtës së votës aktive dhe pasive nganjëherë quhet votim i plotë.[4]
Në shumicën e vendeve demokratike, votuesit me të drejtë vote mund të votojnë në zgjedhjet për përfaqësuesit. Votimi për çështjet me referendum mund të jetë gjithashtu i disponueshëm. Për shembull, në Zvicër, kjo lejohet në të gjitha nivelet e qeverisjes. Në Shtetet e Bashkuara, disa shtete si Kalifornia, Uashingtoni dhe Uiskonsini, kanë ushtruar sovranitetin e tyre të përbashkët për t'u dhënë qytetarëve mundësinë për të shkruar, propozuar dhe votuar për referendumet; shtetet e tjera dhe qeveria federale nuk e kanë bërë. Referendumet në Mbretërinë e Bashkuar janë të rralla.
E drejta e votës vazhdon të jetë veçanërisht e kufizuar në bazë të moshës, vendbanimit dhe statusit të shtetësisë në shumë vende. Në disa vende ekzistojnë kufizime shtesë. Në Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara, një kriminel mund ta humbasë të drejtën e votës. Që prej 2022[update], në Florida kriminelët me borxhe gjyqësore nuk mund të votojnë. Në disa vende të qenit nën kujdestari mund të kufizojë të drejtën e votës. Votimi i qytetarëve jobanues lejon emigrantët dhe mërgimtarët e disa vendeve të votojnë në vendin e tyre.[5] Qytetarët banues joshtetas mund të votojnë në disa vende, të cilat mund të kufizohen vetëm për qytetarët e vendeve të lidhura ngushtë (p.sh. qytetarët e Komonuelthit dhe qytetarët e Bashkimit Evropian) ose për zyra ose pyetje të caktuara.[6][7][8] Shtetësia e shumëfishtë zakonisht lejon të votosh në shumë vende.[5] Historikisht e drejta për të votuar ishte më e kufizuar, për shembull nga gjinia, raca ose pasuria.
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Definition of "suffrage"". Collins English Dictionary (në anglisht). Marrë më 28 korrik 2015.
- ↑ "suffrage – definition of suffrage in English from the Oxford dictionary". Oxford Dictionary (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 27 nëntor 2013. Marrë më 28 korrik 2015.
- ↑ "Deprivation of the Right to Vote". ACE Electoral Knowledge Network (në anglisht). Aceproject.org.
- ↑ Gianoulis, Tina (2015). "Women's Suffrage Movement" (PDF) (në anglisht). glbtqarchive.com. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 29 mars 2019.
- 1 2 Umpierrez de Reguero, Sebastián; Finn, Victoria (2 korrik 2024). "Migrants' intention to vote in two countries, one country, or neither". Journal of Elections, Public Opinion and Parties (në anglisht). 34 (3): 466–489. doi:10.1080/17457289.2023.2189727. ISSN 1745-7289.
- ↑ "Who is eligible to vote at a UK general election?" (në anglisht). The Electoral Commission. Arkivuar nga origjinali më 19 prill 2014. Marrë më 9 shkurt 2016
- ↑ "Can I vote?" (në anglisht). European Parliament Information Office in the United Kingdom. Arkivuar nga origjinali më 11 mars 2016. Marrë më 9 shkurt 2016
- ↑ "Why Can Commonwealth Citizens Vote in the U.K.? An Expat Asks". The Wall Street Journal (në anglisht). 27 prill 2015. Marrë më 9 shkurt 2016.