Faqja kryesore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Faqja Kryesore)
Jump to navigation Jump to search
78.474 artikuj në shqip
Artikulli i javës
Artikulli i javës

Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow

Historia e arteve përfshin çdo aktivitet ose produkt të krijuar nga njeriu për qëllime estetike ose komunikuese që shprehin ide, emocione ose në përgjithësi, një vizion të botës. Arti përdor metoda të ndryshme, të tilla si plastike, gjuhësore, sonore apo të përziera. Historia e arteve si një disiplinë akademike si dhe mjedisi institucional (muzetë, tregu i artit, departamentet e universiteteve dhe shtëpitë botuese) e kanë zakon ta kufizojnë atë në të ashtuquajturat arte pamore ose plastike (në thelb piktura, skulptura dhe arkitektura) ndërsa që artet e tjera studiohen në mënyrë më specifike nga disiplina të tjera, të përcaktuara qartë, si historia e letërsisë apo historia e muzikës, duke qenë të gjitha objekt vëmendjeje nga e ashtuquajtura histori e kulturës apo historia kulturore, së bashku me historitë sektoriale të fokusuara në manifestime të tjera të mendimit, si historia e shkencës, historia e filozofisë apo historia e religjioneve. Disa fusha të dijes të lidhura ngushtësisht me historinë e artit, janë estetika dhe teoria e artit.

Përgjatë kohës arti ka qenë klasifikuar në mënyra të ndryshme, që nga ai mesjetar në arte liberale dhe arte mekanike, në klasifikimin në arte të bukura dhe arte të aplikuara dhe deri te përcaktimet bashkëkohore, ku arti shihet si një shfaqje e kreativitetit njerëzor. Një ndarje e shekullit të XX e arteve, megjithëse nuk i përfshin të gjitha, është ajo e “nëntë arteve”. Ajo u hartua fillimisht në vitin 1923 nga poeti Italian Ricciotto Canudo dhe u zgjerua me dy zërat e fundit nga kritiku francez Claude Beylie në 1964. Kështu, lista e arteve kryesore në shekullin e XX përfshinte: arkitekturën, kërcimin, skulpturën, muzikënpikturënpoezinë (e përshkruar gjerësisht si letërsi me funksion estetik, e cila përfshin edhe llojet e veçanta të teatrit dhe rrëfimit), kinemaja, radio-televizioni dhe tregimet figurative (comics). Tanimë, përveç formave të vjetra të shprehjes artistike po konsiderohen edhe mënyra të reja shprehjeje artistike si moda, gastronomia, compiuter art-i, artet grafike, performaca, reklama, animimi dhe videolojërat.

Historia e artit është një degë shumëfushëse e arteve dhe shkencave, që kërkon një ekzaminim objektiv të artit përmes kohës, duke klasifikuar kulturat, vendosur periodizimet dhe duke vëzhguar karakteristikat dalluese dhe ndikuese të artit. Studimi i historisë së artit u zhvillua fillimisht gjatë Rilindjes, me qëllimin e saj të kufizuar në prodhimin artistik të qytetërimit perëndimor. Gjithësesi, me kalimin e kohës, vendosi një shikim më të gjerë të historisë së artit që ka një përmbledhje të përgjithëshme të gjithë qytetërimeve dhe analiza të prodhimit të tyre artistik sipas vetë vlerave të tyre (relativizmi kulturor) dhe jo vetëm sipas historisë së artit perëndimor.

Sot, arti gëzon një rrjet të gjerë studimi, përhapja dhe konservimi i gjithë trashëgimisë artistike të njeriut përgjatë historisë. Shekulli i XX ka parë përhapjen e institucioneve, fondacioneve, muzeumeve dhe galerive të artit, në sektorin publik dhe privat, dedikuar analizave dhe katalogimit të punëve artistike ashtu si dhe ekzibicione që synojnë një audiencë të zakonshme. Ngritja e mediave ka qenë themelore në përmirësimin e studimit dhe përhapjes së artit. Ngjarje ndërkombëtare dhe ekzibicione si Whitney Biennial dhe bienalet e Venecias dhe São Paulos ose the Documenta of Kassel kanë ndihmuar zhvillimin e stileve dhe trendeve të reja. Çmime si ai Turner i Tate Gallery-së, Wolf Prize in Arts, Pritzker Prize i arkitekturës, Pulitzer i fotografisë dhe ai Oscarkinematografi promovojnë gjithashtu punët më të mira krijuese në një nivel ndërkombëtar. Institucione si UNESCO, me vendosjen e listave të World Heritage Site, ndihmon gjithashtu në konservimin e monumenteve kryesore në botë.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...


A e dini se ...
A e dini se ...
Mr. Bean (personazh)

Mr. Bean, protagonisti kryesor i serisë komike britanike i Mr.Bean i portretizuar nga Rowan Atkinson e bëri shfaqja e tij të parë më 1 janar 1990 në episodin me titull Mr. Bean?

Ai jeton vetëm në banesën e tij të vogël në Highbury, Londër, Angli. Pothuajse gjithmonë ai është parë të veshë një xhaketë kafe dhe kravatë të kuqe. Mr. Bean flet rrallë, dhe kur e bën këtë, në përgjithësi janë vetëm disa fjalë të pakuptueshme nën një zë të ulët. Në episodin e parë tregohet që ai ka njohuri të fortë rreth trigonometrisë.

Atkinson ka pohuar se personazhi i komedisë Monsieur Hulot si dhe aktori Peter Sellers kanë ndikuar në krijimin e personazhit të tij.


Kanë ndodhur më 14 dhjetor
Kanë ndodhur më 14 dhjetor
Riadi, kryeqyteti i Arabisë Saudite.
  • 1995 - Udhëheqësit e ish-Jugosllavisë nënshkruajnë në Paris traktatin e Paqes mbi Bosnjën. Në këtë mënyrë iu dha fund konfliktit më të rëndë në Evropë qysh nga mbarimi i Luftës së Dytë Botërore dhe iu hap rrugë mijëra trupave të NATO-s për të lëvizur drejt këtij vendi të caktuar.
  • 1996 - Afro 150 studentë nga Novi Sadi (në veri të Serbisë) arritën në Beograd, pas një marshimi 80 km të gjatë, në mbështetje të qindra-mijëra opozitarëve, të cilët kanë manifestuar çdo ditë në rrugët e kryeqytetit.
  • 1998 - Një filipinas, i dënuar për vrasjen e një çifti amerikan gjatë një grabitje në Arabinë Saudite, u ekzekutua në Riad. Ekzekutimi e çon në 27 numrin e personave të ekzekutuar gjatë këtij viti në Arabinë Saudite. (Në figurë)


Fotografia e ditës
Fotografia e ditës
Të rejat më të fundit në komunitet
Të rejat më të fundit në komunitet
  • Me jetë të gjatë! - Wikipedia shqip mbush 16 vjeç! Faleminderit të gjithëve atyre që kanë ndihmuar gjatë këtyre viteve!
  • Tungjatjeta o mik! - Mirëpritja e përdoruesve të rinj tashmë është automatizuar falë zgjatimit NewUserMessage. Shikoni më shumë në Kuvendi#Zgjatim i ri në komunitet.
  • Të flasim shqip. - Ndryshim tërësor për emërtimin e burimeve. Termi Referencë zëvendësohet me Referim, termin e saktë shqip. Për më shumë shiko: Wikipedia:Kuvendi#Ndryshim i emrit për burimet.
  • Dhe çmimin e parë e merr... - Jepen çmimet e komunitetit për vitin 2018. Shikoni te: Kuvendi#Çmimet në komunitet.
  • Punë mekanike. - Internet Archive Bot fillon punën me ruajtjen e lidhjeve të jashtme. Ndiqni redaktimet e tij këtu.
  • Administrator e shkuar administratorit! - Sadsadas është tashmë administrator.
  • Dashuri për të tërë, pa përjashtim. - Zgjatimi WikiDashuri është tashmë plotësisht funksional me mbi 250 stampa vlerësuese e me një ndërfaqe tërësisht shqip. Përdoreni në çdo faqe përdoruesi duke shtypur mbi zemrën e vogël, të kuqe.
  • Bukur, pastër, pa gabime. - Vegla LintHint ndihmon në zgjidhjen e të gjitha gabimeve me sintaksën e faqeve. Aktivizoje te Parapëlqimet.
  • Fute kodin. Shpejt! - Të gjithë artikujt për gjuhët kanë tashmë kutitë e tyre informuese funksionale pasi u mungonte kodi ISO. Shfletojini ato këtu.
  • Në një arë o në një lëndinë... - Wikipedia shqip ka tashmë zgjatimin SandboxLink të aktivizuar dhe plotësisht të përshtatur. Shikoni në krye të faqes, pranë emrit tuaj të përdoruesit. Livadhisje të mbarë!
Para se të redaktoni...
Para se të redaktoni...

Wikipedia (Enciklopedia e lirë), synon krijimin e një enciklopedie të plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korrigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim. Uikipedia përdor teknikën Wiki si mjet bashkëpunimi midis autorëve.

Çdokush prej jush mund të kontribuojë vullnetarisht me dijen e tij për zgjerimin e mëtejshëm të kësaj enciklopedie të lirë. Hapat fillestare janë më se të thjeshta. Shikoni edhe këtu.
Vini Re! - Jeni të lutur të emëroni faqet që krijoni në trajtën e shquar dhe të përdorni germat Ë, Ç, ë, ç në fjalët e duhura.


Kush e shkruan Wikipedian?
Kush e shkruan Wikipedian?


Komuniteti i Wikipedias në gjuhën shqipe përbëhet nga 118.813 përdorues të regjistruar, 266 prej të cilëve kanë kontribuar me të paktën një redaktim gjatë muajit të fundit, 13 prej tyre gëzojnë privilegjet e administratorit ndërsa 3 gëzojnë privilegjet e burokratit. Përdoruesit përbëjnë një shoqatë ku të gjithë anëtarët e saj koordinojnë veprimet e tyre për përmirësimin e artikujve, duke u konsultuar herë pas here në kuvend, duke diskutuar me njëri-tjetrin, por edhe duke bashkëpunuar në projekte të ndryshme.


Ç'mund të bëj unë?
Ç'mund të bëj unë?


Dëshironi të merrni pjesë? Lexoni rregullat bazë dhe udhëzimet e tjera, respektoni rregullat e mirësjelljes; regjistrimi është i këshillueshëm por jo i detyrueshëm.

Keni nevojë për ndihmë? Përpiquni të shfletoni faqet e ndihmës ose bëni pyetjen tuaj në Kuvendin e Wikipedias. Shumë shpejt një përdorues aktiv do t'iu ndihmojë.

Dëshironi të provoni? Bëni prova tek livadhi ose lexoni se si redaktohet një faqe.

Dëshironi të bëni një donacion? Wikipedia është plotësisht e lirë, pa reklama, falë donacioneve të përdoruesve. Ndihmoni që Wikipedia të mbetet e lirë, bëni një donacion.

Projektet motra
Projektet motra
Meta-Wiki
Meta-Wiki
Koordinimi i të gjitha projekteve
Wikidata
Wikidata
Baza e lirë e të dhënave
Commons
Wiktionnaire
Wiki–Fjalori
Fjalori i lirë
Wikinews
Wiki–Lajme
Lajme të lira
Wikibooks
Wiki–Libra
Libra dhe tekste didaktike
Wikiquote
Wiki–Citate
Përmbledhje citatesh
Wikisource
Wiki–Burime
Dokumente dhe Libraria e lirë
Wikiversité
Wikispecies
Wiki–Speciet
Lista e llojeve të specieve
Wikipedia nuk garanton saktësinë e përmbajtjes!

Projekti organizohet nga Fondacioni Wikimedia, i cili nuk mban përgjegjësi për asnjë gabim në përmbajtjen e këtyre artikujve.

Çdo kontribues është përgjegjës për shkrimet e tij.