Gjuha lombarde
Gjuha lombarde [N 8] (emri amtare lombard[N 1], lumbaart[N 2] ose lumbard, në varësi të drejtshkrimit të përdorur, AFI : /lumˈbaːrt/ ; kodi ISO 639-3 LMO ) është një gjuhë[1][2] që i përket degës gallo-italike[N 3] të gjuhëve romantike perëndimore[3][4], është e folur kryesisht në Lombardi prej rreth 3,5 milion banore.
Tekstet e para të shkruara në gjuhën popullore lombarde datojnë në shekullin e 13-të. Bëhet fjalë kryesisht për vepra të karakterit didakto -fetar; një shembull është Predikimi Divin nga Pietro da Barsegapè.
No è cosa in sto mundo, tal è lla mia credença,
ki se possa fenir, se no la se comença. Petro da Barsegapè si vol acomençare e per raxon ferire, segondo ke l ge pare. Ora omiunca homo intença e stia pur in pax, sed kel ne ge plaxe audire d'un bello sermon verax: cumtare eo se volio e trare per raxon una istoria veraxe de libri e de sermon, in la qual se conten guangii e anche pistore,
e del novo e del vedre testamento de Criste.
— Versi 1-10 del Sermon Divin di Pietro da Barsegapè
Fonologjia dhe fonetika
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Përpara | Qendrore | E pasme | ||
|---|---|---|---|---|
| Jo i rrumbullakosur | Të rrumbullakosura | |||
| Mbyllur | unë iː | y yː | uu: | |
| E mesme | dhe dhe | ø øː | oo: | |
| ɛ ɛ: | ɔ | |||
| Hapur | aa: | |||
Leksiku
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Leksiku i gjuhës lombarde bazohet kryesisht në latinishten, veçanërisht në latinishten vulgare të përdorur nga galët cisalpine, e cila karakterizohej nga një fjalor i kufizuar dhe i thjeshtë[5] .
- ↑ Ortografia milanese classica, NOL e SL
- ↑ Ortografia ticinese
- ↑ Meno comunemente detto anche gallo-romanzo-cisalpino, famiglia che costituisce un sistema linguistico distinto sia rispetto all'italiano sia rispetto al retoromanzo
<ref> ekzistojnë për një grup të quajtur "N", por nuk u gjet etiketa korresponduese <references group="N"/>
- ↑ "Documentation for ISO 639 identifier: LMO" (në anglisht).
- ↑ Comitato per la Salvaguardia dei Patrimoni Linguistici, La lingua lombarda esiste?, 9 febbraio 2017
- ↑ "Galloitalico: Più Gallo o più Italico?".
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Classification of Gallo-"Italic": Current issues in the literature and proposals for a solution" (në anglisht). Bangor University.
{{cite journal}}: Burimi journal ka nevojë për|journal=(Ndihmë!) - ↑ "Il milanese crogiuolo di tanti idiomi".
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)