Gripi spanjoll

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Gripi Spanjoll, i njohur gjithashtu si pandemia e gripit të vitit 1918, ishte një pandemi jashtëzakonisht vdekjeprurëse e gripit. Duke zgjatur nga Janari 1918 deri në Dhjetor 1920, ai infektoi 500 milion njerëz - rreth një e katërta e popullsisë së botës në atë kohë. Numri i të vdekurve vlerësohet të ketë qenë diku nga 17 milion në 50 milion, dhe ndoshta deri në 100 milion, duke e bërë atë një nga pandemitë më vdekjeprurëse në historinë njerëzore.[1]

Për të mbajtur moralin, censorët Shtetet e Bashkuara te Luftës së Parë Botërore minimizuan raportet e hershme të varfërisë dhe vdekshmërisë në Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar, Francë dhe Shtetet e Bashkuara. Gazetat ishin të lira të raportonin efektet e epidemisë në Spanjën neutrale, siç është sëmundja e rëndë e mbretit Alfonso XIII, dhe këto histori krijuan një përshtypje të rreme për Spanjën, si veçanërisht e goditur. Kjo i dha emrin gripit spanjoll. Të dhënat historike dhe epidemiologjike janë të pamjaftueshme për të identifikuar me siguri origjinën gjeografike të pandemisë, me pamje të ndryshme për vendndodhjen e saj.

Shpërthimet më të mëdha të gripit vrasin në mënyrë disproporcionale të rinjtë dhe të moshuarit, me një shkallë më të lartë të mbijetesës për ata në mes, por pandemia e gripit spanjoll rezultoi në një shkallë më të lartë se sa pritej për vdekje për të rriturit e rinj. Shkencëtarët ofrojnë disa shpjegime të mundshme për shkallën e lartë të vdekshmërisë së pandemisë së gripit të vitit 1918. Disa analiza kanë treguar që virusi të jetë veçanërisht vdekjeprurës sepse shkakton një stuhi të citokinës, e cila shkatërron sistemin imunitar më të fortë të të rriturve. Në të kundërt, një analizë e vitit 2007 e revistave mjekësore nga periudha e pandemisë zbuloi se infeksioni viral nuk ishte më agresive sesa llojet e mëparshme të gripit. Përkundrazi, kequshqyerja, kampe dhe spitale të mbipopulluara mjekësore dhe higjena e dobët promovuan mbinfeksion bakterial. Ky superinfeksion vrau shumicën e personave të prekur, zakonisht pas një periudhe të zgjatur shtrimi në spital ose vuajtje.[2][3]

Gripi Spanjoll ishte i pari nga dy pandemitë e shkaktuara nga virusi i gripit H1N1; e dyta ishte gripi i derrave në 2009.[4]

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Rosenwald, Michael S. (7 prill 2020). "History's deadliest pandemics, from ancient Rome to modern America". Washington Post. Arkivuar nga origjinali më 2020-04-07. Marrë më 11 prill 2020. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Brundage JF, Shanks GD (dhjetor 2007). "What really happened during the 1918 influenza pandemic? The importance of bacterial secondary infections". The Journal of Infectious Diseases. 196 (11): 1717–1718, author reply 1718–1719. doi:10.1086/522355. PMID 18008258. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Morens DM, Fauci AS (prill 2007). "The 1918 influenza pandemic: Insights for the 21st century". The Journal of Infectious Diseases. 195 (7): 1018–1028. doi:10.1086/511989. PMID 17330793. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ "La Grippe Espagnole de 1918" (në frëngjisht). Institut Pasteur. Arkivuar nga origjinali origjinali (Powerpoint) më 17 nëntor 2015. (also here, requires Flash player)

Biblografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lexo më tej[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Linqe të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Commons-logo.svg Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Gripi Spanjoll