Jean Lafitte

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Jean Lafitte

Jean Lafitte (1780 – 1823) ishte piratë francezë në Gjirin e Meksikës në fillim të shekullit 19-të. Ai dhe vëllai i tij më i madh, Pierre, shkruan emrin e tyre të fundit Laffite, por dokumentet në gjuhën angleze të kohës së përdorur "Lafitte". Kjo e fundit është bërë drejtshkrimi i përbashkët në Shtetet e Bashkuara, duke përfshirë edhe vendet e përmendura pas tij.

Lafittes u bë spiun për spanjollët gjatë Luftës së Pavarësisë së Meksikës dhe u zhvendos në Ishullin Galveston, Teksas, ku ata zhvilluan një koloni pirate që e quanin Campeche. Lafitte vazhdoi të sulmonte anijet tregtare si një pirat rreth porteve të Amerikës Qendrore derisa vdiq rreth vitit 1823, duke u përpjekur për të kapur enët spanjolle. Spekulimet rreth jetës së tij dhe vdekjes vazhdojnë midis historianëve.[1]

Biografia[redakto | përpunoni burim]

Sa i përket jetës së hershme të Lafitte ka kundërshtime. Në një dokumente thuhet se Lafitte lindi në Bordeaux, Francë më 1780 në një familje jehude ku gjyshja dhe nëna u zhvendosën nga Spanja në Francë më 1765, pasi gjyshi i tij i nënës u vra nga Inkuizicioni për shkak se u konvertua në Judaizëm. Disa burime tregojnë se babai i tij ishte prej Francës, ndërsa nëna ishte prej Spanjës. Disa dokumente tjera bashkohore thojnë se Lafitte lindi në Orduña, Spanjë ose Westchester, Nju Jork.[2]

Sipas Ramsay, si i ri, Lafitte ka shpenzuar shumë kohë për të eksploruar ligatinat dhe vendin e bayou në jug të New Orleans. Në vitet e mëvonshme, ai u përshkrua si "njohuri më e saktë e çdo gji nga Gjiri se çdo njeri tjetër".[3] Vëllai i tij më i madh Pierre u bë një pronar; ai mund të ketë vepruar nga Saint-Domingue, i cili lëshonte shpesh letra të markës.[3] Lafitte ndoshta e ndihmoi vëllanë e tij për të shitur ose tregtuar mallin e kapur. Nga viti 1805 ai ishte menduar të jetë drejtimin e një depo në Nju Orleans dhe ndoshta një dyqan në Royal Street.[4]

Biografi William C. Davis raporton një fëmijëri të ndryshme për Lafitte. Sipas librit të tij, Lafitte ka lindur në ose pranë Pauillac, Francë, i biri i Pierre Lafitte dhe gruaja e tij e dytë, Marguerite Desteil. Çifti kishte gjashtë fëmijë, duke përfshirë të paktën tre vajza. Jean Lafitte kishte të ngjarë të lindte në 1782, edhe pse ai nuk u pagëzua deri në 1786. Pierre Lafitte kishte një fëmijë tjetër, i quajtur edhe Pierre, nga martesa e tij e parë me Marie LaGrange, i cili vdiq në lindjen e fëmijës. Djemve u jepet një edukim themelor katolik.[5]

Duke pranuar se detajet e njëzet viteve të para të Lafitte janë të rralla, Davis spekulon se Lafitte ka kaluar shumë kohë në det si fëmijë, ndoshta në bordin e pronarëve të atit të tij, një tregtar i njohur.[6] Davis vendos vëllanë e Lafittes Pierre në Saint-Domingue në fund të vitit 1790 dhe në fillim të shekullit të 19-të. Për shkak të përshkallëzimit të dhunës nga Revolucioni Haitian, në fillim të vitit 1803 Pierre hipi në një anije refugjatësh për në New Orleans.[7] Nga viti 1806, disa "Kapiteni Lafitte" veproi në New Orleans; Jean Lafitte ishte ndoshta një prej tyre.[6]

Personaliteti dhe aftësitë[redakto | përpunoni burim]

Burimet tregojnë se Lafitte ishte i mprehtë dhe i shkathët, por gjithashtu i bukur dhe miqësor dhe duke shijuar pirjen, bixhozin dhe gratë.[8][9] Ai ishte i njohur për të adoptuar më shumë manierizime dhe veshje aristokratike se shumica e shokëve të tij piratë.

Gjuha amtare e Lafitte ishte qartazi frëngjishtja, ndonëse dialekti specifik është çështje e debatit. Ai ishte padyshim i aftë të fliste anglisht mjaft mirë dhe me shumë gjasa kishte një njohuri pune të spanjollëve.[10] Ai u arsimua me vëllain e tij në një akademi ushtarake në Shën Kitts.[8] Asnjë mostër e shkrimit të tij nuk mbijeton, përveç nënshkrimit të tij; letrat e tij të mbijetuara u shkruan gjithmonë nga një sekretar. Prandaj, aftësitë e tij të leximit dhe të shkrimit, mbeten të paqarta.

Gjatë jetës së tij ai ka vepruar si një ushtar, marinar, diplomat, tregtar dhe shumë më tepër duke demonstruar dhurata natyrore për udhëheqje.[11]

Martesa dhe familja[redakto | përpunoni burim]

Rreth vitit 1820, Lafitte raportohet se ishte martuar me Madeline Regaud, ndoshta e veja ose vajza e një kolonistit francezë. Ata kishin vetëm një djalë, Jean Pierre Lafitte.

Referimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Jean Lafitte: History and Mystery National Park Service, U.S. Department of the Interior.
  2. ^ Ramsay (1996), p. 10.
  3. ^ a b Ramsay (1996), p. 13.
  4. ^ Ramsay (1996), p. 21.
  5. ^ Davis (2005), p. 2.
  6. ^ a b Davis (2005), p. 25.
  7. ^ Davis (2005), pp. 5, 7.
  8. ^ a b Groom, Winston (August 2006). "Saving New Orleans". Smithsonian. 
  9. ^ Canright, Marsha (26 shtator 2015). "Jean Laffite: Pirate or privateer?". Coast Monthly. 
  10. ^ "FREQUENTLY ASKED QUESTIONS: GENERAL QUESTIONS". Marrë më 22 shtator 2017. 
  11. ^ "Famous Privateer: Jean Laffite". Marrë më 22 shtator 2017.