Maria Gaetana Agnesi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Maria Gaetana Agnesi
Lindi Maj 16, 1718(1718-05-16)
Milan, Itali
Vdiq Janar 9, 1799 (mosha 80)
Milan, Itali
Kombësia Italiane
Fusha matematikane
Institucionet Universiteti i Bolonjës
E njohur për Autore e Instituzioni Analitiche ad uso della gioventù italiana

Maria Gaetana Agnesi (Shqiptim italian: [maˈriːa ɡaeˈtaːna aɲˈɲeːzi, -eːsi; -ɛːzi];[1] 16 maj 1718 – 9 janar 1799) ishte një matematikane, filozofe, teologe, dhe humaniste italiane. Ajo ishte gruaja e parë që shkruajti një doracak për të matematikës dhe gruaja e parë e emëruar si një profesore e matematikës në një universitet.[2]

Ajo përmendet është për shkrimin e librit të parë mbi diferencialet dhe integralet dhe ishte anëtare e fakultetit në Universitetin e Bolonjës, edhe pse ajo kurrë nuk ka shërbyer atje.

Ajo ia kushtoj katër dekadat e fundit të jetës së saj për të studiuar teologjinë (sidomos patristikën) dhe për punën bamirëse dhe për t'i shërbyer të varfërve. Kjo do të zgjatet për të ndihmuar të sëmurët duke i lejuar ata për të hyrë në shtëpinë e saj ku ajo ngritur një spital.[3] Ajo ishte një katolike e devotshme dhe shkroi gjerësisht mbi martesën midis ndjekjes intelektuale dhe soditjes mistike, më së shumti në esenë e saj Il cielo mistico (Qielli mistik). Ajo pa soditjen racionale të Perëndisë si një plotësim për lutjen dhe meditimin e jetës, vdekjes dhe ringjalljes së Jezu Krishtit.[4]

Maria Tereza Agnesi Pinottini, klavikembaliste dhe kompozitore, ishte motra e saj.

Në kulturën popullore[redakto | përpunoni burim]

Në vitin 1996, një asteroid, 16765 Agnesi, u emërua pas Agnesi. Ka edhe një krater në Venera, i quajtur edhe për të.[5] Ekziston edhe një kurbë matematikore e quajtur Witch of Agnesi.

Në vitin 2017, Familja Coppola lëshoi një raki të quajtur Agnesi.[6]

Shih edhe[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Canepari, L. (1999, 2009) Dizionario di pronuncia italiana Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.. Bologna, Zanichelli.
  2. ^ WOMEN'S HISTORY CATEGORIES[lidhje e thyer], About Education
  3. ^ Alic, Margaret (1986). Hypatia's Heritage. 124 Shoreditch High Street: The Women's Press. f. 138.  0-7043-3954-4. 
  4. ^ Mazzotti, Massimo. "Maria Gaetana Agnesi: Mathematics and the Making of the Catholic Enlightenment." Isis, Vol. 92, No. 4 (Dec. 2001), 657-683). http://history.berkeley.edu/sites/default/files/Maria%20Gaetana%20Agnesi.pdf
  5. ^ Atlas of Venus, by Peter John Cattermole, Patrick Moore, 1997, ISBN 0-521-49652-7, p. 112
  6. ^ Stierch, Sarah (27 September 2017). "Coppola Family Launches Spirits Line Named After Historic Women". Sonoma Magazine. Marrë më 27 September 2017. 

Lexim të mëtejshëm[redakto | përpunoni burim]

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]