Roman Herzog
Roman Herzog | |
|---|---|
 Roman Herzog në vitin 1998 | |
| President federal i Gjermanisë | |
| Në detyrë 1 korrik 1994 – 30 qershor 1999 | |
| Paraprirë nga | Richard von Weizsäcker |
| Pasuar nga | Johannes Rau |
| President i Gjykatës Kushtetuese Federale | |
| Në detyrë 16 nëntor 1987 – 30 qershor 1994 | |
| Paraprirë nga | Wolfgang Zeidler |
| Pasuar nga | Jutta Limbach |
| Ministër i Brendshëm i Baden-Vyrtembergut | |
| Në detyrë 1980–1983 | |
| Ministër i Kulturës dhe Sportit i Baden-Vyrtembergut | |
| Në detyrë 1978–1980 | |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | Roman Herzog 5 prill 1934 Landshut, Bavari, Gjermani |
| Vdiq më | 10 janar 2017 Jagsthausen, Baden-Vyrtemberg, Gjermani |
| Partia politike | CDU |
| Bashkëshortja/et | Christiane Krauß (m. 1958; vdiq 2000) Alexandra Freifrau von Berlichingen (m. 2001) |
| Fëmijët | 2 |
| Shkollimi | Universiteti Ludwig Maximilian i Mynihut |
| Profesioni | Jurist, politikan, profesor |
| Nënshkrimi |  |
Roman Herzog (5 prill 1934 – 10 janar 2017) ishte një jurist, profesor i së drejtës, gjykatës kushtetues dhe politikan gjerman i CDU-së, i cili shërbeu si president federal i Gjermanisë nga viti 1994 deri në vitin 1999. Para presidencës ai ishte president i Gjykatës Kushtetuese Federale dhe një nga figurat më të rëndësishme të jetës kushtetuese gjermane në fund të shekullit XX.[1][2]
Jeta e hershme dhe karriera akademike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Roman Herzog lindi më 5 prill 1934 në Landshut, në Bavari. Studioi drejtësi në Universitetin e Mynihut, ku mori doktoraturën në vitin 1958. Në vitin 1964 përfundoi habilitimin në të drejtën kushtetuese nën drejtimin e Theodor Maunz. Pas kësaj dha mësim si profesor i së drejtës kushtetuese dhe i shkencave politike në Universiteti i Lirë i Berlinit, ndërsa nga viti 1969 kaloi në Speyer, ku u bë profesor i së drejtës publike dhe më pas rektor i universitetit.[1][3][2]
Profili i tij akademik u lidh ngushtë me të drejtën kushtetuese, organizimin e shtetit dhe marrëdhënien ndërmjet rendit juridik kombëtar dhe zhvillimeve politike të Evropës bashkëkohore. Përpara hyrjes së plotë në jetën politike, Herzog ishte njohur tashmë si një jurist me autoritet të konsiderueshëm në botën akademike gjermane.[3][2]
Hyrja në politikë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Herzog iu bashkua CDU-së në vitin 1970. Në vitin 1973 hyri në jetën politike ekzekutive si sekretar shteti dhe përfaqësues i landit Rinani-Palatinat pranë federatës, fillimisht nën Helmut Kohlin dhe më pas nën Bernhard Vogelin. Kjo periudhë shënoi kalimin e tij nga bota universitare në politikën institucionale gjermane.[1][3]
Në vitin 1978 u bë ministër i Kulturës dhe Sportit i Baden-Vyrtembergut. Në vitin 1980 u zgjodh deputet në parlamentin e landit dhe kaloi në postin e ministrit të Brendshëm të landit, detyrë që e mbajti deri në vitin 1983. Në këto vite ai fitoi profil si politikan konservator me formim të fortë juridik dhe me interes të veçantë për funksionimin institucional të shtetit.[1][3][4]
Gjykata Kushtetuese Federale
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitin 1983 Roman Herzog u zgjodh gjykatës në Gjykatën Kushtetuese Federale në Karlsruhe. Më 16 nëntor 1987 ai u bë president i saj dhe e mbajti këtë detyrë deri në qershor 1994. Gjatë kësaj periudhe ai u shqua si një nga zërat më me peshë të së drejtës publike gjermane dhe si përfaqësues i një kulture kushtetuese që theksonte përgjegjësinë demokratike, rendin juridik dhe rolin e fortë të institucioneve.[1][5]
Karriera e tij në gjykatë e vendosi atë në qendër të jetës kushtetuese të Republikës Federale dhe e bëri një figurë të njohur shumë përtej qarqeve juridike. Pikërisht nga ky funksion ai kaloi në presidencën federale në vitin 1994.[1][5]
President federal i Gjermanisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 23 maj 1994 Herzog u zgjodh president federal nga Bundesversammlung-a dhe mori detyrën më 1 korrik 1994. Ai ishte presidenti i shtatë federal i Republikës Federale të Gjermanisë dhe e mbajti postin deri më 30 qershor 1999.[1][3]
Presidenca e tij u karakterizua nga një profil më i drejtpërdrejtë dhe më ndërhyrës në debatin publik se ai i shumë paraardhësve. Herzog i kushtoi rëndësi të veçantë aftësisë reformuese të shtetit, përgjegjësisë demokratike, kujtesës historike dhe rolit të Gjermanisë në Evropë. Ai ishte një president që kërkonte jo vetëm të përfaqësonte republikën, por edhe të ndikonte në diskutimin publik mbi drejtimin e saj politik dhe shoqëror.[1][2]
Një nga aktet më të rëndësishme të mandatit të tij ishte shpallja, më 3 janar 1996, e 27 janarit si Dita e Përkujtimit për Viktimat e Nacional-socializmit. Që prej asaj kohe Bundestagu mban çdo vit një ceremoni zyrtare përkujtimore, dhe kjo datë është bërë një pikë qendrore e kulturës gjermane të kujtesës historike.[6][7]
Po aq i njohur mbeti edhe fjalimi i tij i Berlinit i 26 prillit 1997, i quajtur zakonisht Ruck-Rede. Në atë ndërhyrje ai argumentoi se Gjermania kishte nevojë për një tronditje reformuese dhe për largim nga vetëkënaqësia institucionale. Fjalimi u bë një nga tekstet politike më të cituara të viteve 1990 në Gjermani dhe lidhet ngushtë me figurën e tij publike.[8]
Në të njëjtin vit, më 8 maj 1997, Herzog mori Çmimin Ndërkombëtar Karlspreis të Aachenit për angazhimin e tij në favor të mirëkuptimit dhe paqes në Evropë. Ky vlerësim pasqyroi edhe dimensionin evropian të presidencës së tij.[9]
Pas presidencës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas largimit nga presidenca, Roman Herzog mbeti aktiv në jetën publike dhe evropiane. Nga fundi i vitit 1999 deri në vitin 2000 ai drejtoi konventën që hartoi projektin e Kartës së të Drejtave Themelore të Bashkimit Evropian. Në këtë rol ai u përfshi drejtpërdrejt në një nga proceset më të rëndësishme kushtetuese të Bashkimit Evropian në fundin e shekullit XX.[10][11]
Edhe në vitet e mëvonshme ai vazhdoi të merrte pjesë në debate mbi kushtetutën, demokracinë parlamentare, reformat ekonomike dhe të ardhmen e Evropës. Kështu, figura e tij mbeti e pranishme në jetën publike gjermane edhe pas përfundimit të mandatit presidencial.[11][2]
Jeta personale dhe vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Roman Herzog ishte protestant. Në vitin 1958 u martua me Christiane Krauß, e cila më vonë u bë një figurë publike e njohur për angazhimin e saj shoqëror dhe bamirës. Ajo vdiq më 19 qershor 2000. Në vitin 2001 Herzog u martua me Alexandra Freifrau von Berlichingen. Nga martesa e parë pati dy djem.[1][5]
Ai vdiq më 10 janar 2017, në moshën 82-vjeçare, në Jagsthausen, në Baden-Vyrtemberg. Pas vdekjes së tij, institucionet gjermane e kujtuan si një ish-president shumë të respektuar, një jurist me ndikim dhe një reformator të zëshëm të jetës publike gjermane.[5][2]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Roman Herzog (1994–1999)". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Roman Herzog". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. 1 prill 2026. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 "Federal President Prof. Dr. Roman Herzog". City of Wiesbaden (në anglisht). City of Wiesbaden. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "Trauer um Roman Herzog". Staatsministerium Baden-Württemberg (në gjermanisht). Staatsministerium Baden-Württemberg. 10 janar 2017. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 ""Much loved former Federal President" dies". Federal Government (në anglisht). Federal Government of Germany. 10 janar 2017. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "Day of Remembrance for the Victims of National Socialism". German Bundestag (në anglisht). German Bundestag. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "27 January". Protokoll Inland (në anglisht). Federal Ministry of the Interior and Community. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "Berliner Rede 1997 von Bundespräsident Roman Herzog". Der Bundespräsident (në gjermanisht). Bundespräsidialamt. 26 prill 1997. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "Roman Herzog". Der Internationale Karlspreis zu Aachen (në anglisht). Karlspreis. Marrë më 24 prill 2026.
- ↑ "Charter of Fundamental Rights: Composition of the Convention". European Parliament (në anglisht). European Parliament. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 "Draft Charter of Fundamental Rights of the European Union". European Commission (në anglisht). European Commission. 17 dhjetor 1999. Marrë më 24 prill 2026.