Salepi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Salepi
noform
Orchis mascula
Klasifikimi Shkencor
Mbretëria Bimë
Ndarja Magnoliophyta
Klasa Liliopsida
Rendi Orchidales
Nënrendi Orchidoideae
Familja Orchidaceae
Fisi Orchideae
Nënfisi Orchidinae
Gjinia Orchis
Lloji Orchis Mascula



Salepi i referohet orchidesë dhe pijes së salepit. Është një pluhur që fitohet me coptimin e rrënjëve të thata nga bima Orchis mascula ose Orchis militaris dhe llojeve tjera të ngjajshme të orhideve të cilat përmbajnë polisaharide të ashtuquajtura glucomannan.

Etimologjia[redakto | redakto tekstin burimor]

Thuhet se fjala salep vjen nga shprehja arabe ḥasyu al-tha`lab që do të thotë "testikul i dhelprës"— të cilit i ngjajnë rrënjët e orhidesë; po ta krahasojmë me fjalën greke ὄρχις, órchis, e cila ka kuptimin "testikul" dhe "orchid".[1] Përndryshe fjala turke vjen nga arabishtja saḥlab me të cilën ata e emërojnë bimën e orhidesë dhe pijen salep nga kjo bimë. Ngjajshmëria e rrënjëve të orhidesë me testikujt e bën salepin të konsiderohet edhe si afrodiziak.

Pija[redakto | redakto tekstin burimor]

Salepi është pije e popullore në Turqi në Lindjen e Mesme në Angli dhe në Gjermani para se të përdorej kafja dhe çaji më vonë ai ofrohej si alternativë nëpër kafene. Pluhuri i pregatitur hidhet në ujë të nxehtë i shtohet sheqer dhe aroma portokalli ose trëndafili.[2]

Edhe Romakët e vjetër përdornin rrënjët e orhidesë për të bërë pije të cilat ata i quanin satyrion dhe priapiscus. Sipas emrave që u dhanë këto pije konsideroheshin afrodiziak të fuqishëm.[3]

Përgatitja[redakto | redakto tekstin burimor]

Salepi perdoret edhe si pije

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Shënime[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ One of the orchid species used to make salep in antiquity was known as cynos orchis "dog's testicle." See Herbarius 15
  2. ^ Davidson, Alan (1987). Oxford Companion to Food, 1st ed. Oxford, UK: Oxford University Press. p. 683. ISBN 0-19-211579-0. 
  3. ^ Dalby, Andrew (2003). Food in the Ancient World: from A to Z. New York, NY: Routledge. p. 292. ISBN 0-415-23259-7.  Theophrastus HP 9.18.13; Dioscorides MM 3.126-8; Pliny the Elder NH 26.95-8, 27.65; Galen SF 12.92-3; Herbarius 15.3.