Shtjefën Gaspri
Shtjefën Gaspri (1650 – 1690) (italisht: Pietro Stefano Gasparo) ishte një peshkop katolik shqiptar në shekullin e 16-të.[1][2] Ai ishte i biri i Nikollës dhe Mërisë. Gaspari studioi në Kolegjin e Urbanistikës në Romë, së bashku me Frang Bardhin.[3] Në vitin 1670, ai ishte i punësuar si misionar apostolik në Shqipëri. Gjatë kësaj periudhe, ai ndërtoi marrëdhënie shumë të mira me vendasit gjatë vizitave të tij në zona të ndryshme shqiptare. Tre vjet më vonë, në vitin 1673, ai u emërua peshkop i Sapës (Zadrimës), e cila më parë ishte udhëhequr nga Pjetër Budi.
Udhëtimet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Gaspri filloi udhëtimin e tij në katedralen e Shkupit më 18 korrik 1671, e cila ishte shëndërruar në një xhami nga turqit.[4] Ai shkroi kishat e Pultit, Shkodrës, Sapës dhe Lezhës. Në mars të vitit 1672, ai shkoi në Durrës dhe filloi të punojë në Kurbin (Mali i Bardhë, Selitë e Vogël, Gallatë, Vinjoll, Skuraj) dhe pastaj në Kthellën e Poshtme.[5] Kur shkoi në Mat, ai shkoi edhe në Prell. Ai kaloi në Selitë, Dukagjin, Urakë, Macukull, Ceba, German, Bushkash dhe Baz. Në pranverë të të njëjtit vit, ai udhëtoi nga malësitë e Tiranës deri në Cermenikë, ku banorët kishin hequr dorë nga besimi i tyre katolik për shkak të mungesës së klerikëve dhe taksave të larta nga turqit. Ai përmend se si burrat kishin ndryshuar emrat në myslimanë, ndërsa në fshehtësi merrnin pjesë në mesha. Në raportin e tij ai përshkruan se si vetëm në qytetin e Polisit kishin mbetur katër kisha të forta.[6] Në Bastar, tetë muaj para vizitës së Gasprit më 28 prill, turqit e kishin kthyer kishën në një xhami. Gjatë udhëtimit të tij hyri në fshatin Mat, Malbardhë dhe Martanesh, ku shumë fshatarë kishin lënë besimin katolik dhe vetëm 400 prej tyre kishin mbetur të tillë. Një prift me emrin Dom Ndreu dhe një Marin mbanin mesha për ta. Në raportin e tij ai thekson se rajoni kishte qenë i ndarë në katër peshkopata të cilat tani ishin zhdukur. Ata ishin peshkopatat e Arbërit, Shën Shtjefnit, Benës dhe Klosit. Gaspri shkruante se shumë kisha ishin shkatërruar dhe se të gjithë fshatrat kishin kaluar në islam.[7]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "Kishat e Matit më 1672 sipas vizitorit apostolik në Shqipëri, Shtjefën Gaspari". Dars (Klos), Mat - Albania (në frëngjisht).
- ↑ Bartl, Peter (2007). Albania sacra: Diözese Alessio (në italisht). Otto Harrassowitz Verlag. fq. 108. ISBN 9783447055062.
- ↑ Steele, Richard (1715). An Account of the State of the Roman-Catholick Religion Throughout the World (në anglisht). J. Roberts. fq. 46.
- ↑ Elsie, Robert (2015). The Tribes of Albania,: History, Society and Culture (në anglisht). I.B.Tauris. fq. 239. ISBN 9780857739322.
- ↑ Sheldija, Gjush. Kryeipeshkvia Metropolitane e Shkodrës dhe Dioqezat Sufragane (shënime historike) (PDF). Gjithsejt: 68 faqe Shkodër, 1957–1958. fq. 32. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 3 mars 2016. Marrë më 18 maj 2019.
{{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "Historia 700-vjeçare e kishës së Shën Mëhillit, Malbardhë, Kurbin". kurbini.info. 30 shtator 2016. Arkivuar nga origjinali më 10 prill 2019. Marrë më 18 maj 2019.
- ↑ Tanner, Marcus (2014). Albania's Mountain Queen: Edith Durham and the Balkans (në anglisht). I.B.Tauris. fq. 20. ISBN 9781780768199.