Vila Nova de Gaia

Vila Nova de Gaia

qytet

Administrimi

Shteti

Rrethi i Portos, Portugali

Statistika

Popullsia
-dendësia

302.295 banorë
1.800 banorë/km²

Prefiksi telefonik

Faqja zyrtare

www.cm-braga.pt

Qeverisja

Kryetari i Bashkisë

Vila Nova de Gaia është një qytet në Portugali. Komuna e Vila Nova de Gaia ka një popullsi rezidente prej 302.295 banorësh (në vitin 2011).

Historia

Vila Nova de Gaia ekzistonte tashmë nën Perandorinë Romake si qyteti i Cale. Ai u zhvillua me shumë gjasa nga një vendbanim paraekzistues keltik Castro, ose vendbanim neolitik. Origjina e emrit Cale^[1] (ose Gale, pasi në latinisht klasike nuk kishte gjithmonë një dallimi midis shkronjave "g" dhe "c") ka të ngjarë Kelte, nga rrënja "Gall-" me të cilën keltët i referoheshin vetes, ngjashëm me Galicia, Gaul ose Galway. Vetë lumi ka një emër kelt, Douro (latinizuar Durus) pas keltit "dwr", ujë i thellë, ujë ose lumë.^[2]^[3] Në kohën romake pjesa më e madhe e popullsisë ndoshta jetonte në jug të lumit Douro, dhe në anën veriore, kishte një vendbanim më të vogël rreth portit të ujit të thellë që tani është lagja Ribeira e Porto. Emri i Portos, në kohët e larta mesjetare Portus Cale, kështu qëndronte për portin ("portus" në latinisht) të qytetit të Cale. Me tregtinë e rëndësishme të lumit Douro, i cili është lehtësisht i lundrueshëm deri në Régua thellë në brendësi, pjesa e Porto e qytetit filloi të mbizotërojë Cale dhe u bë pjesa më e rëndësishme e qytetit, ku Peshkopia dhe tregtarët u krijuan.

Me pushtimet maure në shekullin e tetë, kufiri "de facto" midis shtetit islam dhe atij të krishterë pushoi për një periudhë të konsiderueshme kohore në lumin Douro. Me bastisjet dhe kundërsulmet e vazhdueshme, qyteti Cale, ose Gaia, u shkretua dhe shumica e banorëve të tij u strehuan në Porto, në anën veriore të lumit. Pikërisht në këtë periudhë, shekulli i dhjetë, vendoset mesjetari i vonë Lenda de Gaia (Legjenda e Gaias).

Pas pushtimit dhe qetësimit të anës jugore të lumit Douro pas vitit 1035, me eksodin ose dëbimin e popullsive myslimane, duke lënë pas toka pjellore gjysmë të braktisura, kolonistët nga veriu u vendosën në këmbim të kontratave më të mira feudale me zotërit e sapoemëruar. Këta emigrantë rithemeluan qytetin e vjetër të Cale ose Gaia nën emrin Vila Nova de Gaia (qyteti i ri i Gaia) rreth kështjellës e vjetër dhe rrënojave të "Gaia e vjetër".

Emri i qytetit të dyfishtë të Portos dhe Gaia-s përmendej shpesh në dokumentet bashkëkohore si "villa de Portucale", dhe qarku i Mbretërisë së León që ishte në qendër të saj u emërua Condado Portucalense. Ky qark u zgjerua përfundimisht dhe pasi fitoi pavarësinë e tij, u bë Mbretëria e Portugalisë.

Famulli

Administrativisht, komuna është e ndarë në 15 famulli civile (freguesias):^[4]

Famulli	Popullsia^[5]	Sipërfaqja (km²)
Arcozelo	14,352	8.50
Avintes	11,497	8.82
Canelas	13,459	6.90
Canidelo	27,769	8.93
Grijó e Sermonde	11,938	12.99
Gulpilhares e Valadares	22,019	10.61
Madalena	10,040	4.69
Mafamude e Vilar do Paraíso	52,422	10.58
Oliveira do Douro	22,383	7.54
Pedroso e Seixezelo	20,426	20.88
Sandim, Olival, Lever e Crestuma	17,168	34.16
Santa Marinha e São Pedro da Afurada	33,714	6.91
São Félix da Marinha	12,706	7.93
Serzedo e Perosinho	14,250	11.97
Vilar de Andorinho	18,155	7.07

Famullia Santa Marinha e São Pedro da Afurada përmban qendrën e qytetit të Vila Nova de Gaia.

Qytete motrash

Vila Nova de Gaia është e binjakëzuar me:

Concord, Massachusetts, Shtetet e Bashkuara të Amerikës

Dunavarsány, Hungari

Referime

↑ "Am Faclair Beag - Fjalori Scottish Gaelic" (në anglisht).
↑ ^ Matasović, Ranko (2009), "*dubro-", në Fjalorin Etimologjik e Proto-keltike (Seria e fjalorëve etimologjik indo-evropian Leiden; 9), Leiden: Brill, ISBN 978-90-04-17336-1, faqe 107-108
↑ ^ Wodtko, Dagmar S.; Irslinger, Britta; Schneider, Carolin (2008), "*dʰeu̯b-", në Nomina im indogermanischen Lexikon [Emrat në leksikun indo-evropian] (në gjermanisht), Heidelberg: Universitätsverlag Winter, faqe 122-124
↑ Diário da República. "Law nr. 11-A/2013, pages 552 134-135" (PDF) (në portugalisht). Marrë më 4 gusht 2014.
↑ Instituto Nacional de Estatística (INE), Census 2011 results according to the 2013 administrative division of Portugal

[1] "Am Faclair Beag - Fjalori Scottish Gaelic" (në anglisht).

[2] Matasović, Ranko (2009), "*dubro-", në Fjalorin Etimologjik e Proto-keltike (Seria e fjalorëve etimologjik indo-evropian Leiden; 9), Leiden: Brill, ISBN 978-90-04-17336-1, faqe 107-108

[3] Wodtko, Dagmar S.; Irslinger, Britta; Schneider, Carolin (2008), "*dʰeu̯b-", në Nomina im indogermanischen Lexikon [Emrat në leksikun indo-evropian] (në gjermanisht), Heidelberg: Universitätsverlag Winter, faqe 122-124

[4] Diário da República. "Law nr. 11-A/2013, pages 552 134-135" (PDF) (në portugalisht). Marrë më 4 gusht 2014.

[ine-5] Instituto Nacional de Estatística (INE), Census 2011 results according to the 2013 administrative division of Portugal

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]