William Kidd

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Portreti i William Kidd nga James Thornhill

William Kidd, gjithashtu Kapiten William Kidd ose shkurtimisht Kapiten Kidd (rreth vitit 1654 – 23 maj 1701),[1] ishte marinar skocezë i cili u ekzekutua për piraterin, pas kthimit të udhëtimit në Oqeanin Indian Disa historianë modernë, për shembull, Z. Cornelius Neale Dalton, e konsiderojnë të pabazuar si të piratë.

Biografia[redakto | përpunoni burim]

Kidd lindi në Dundee,[2] Skoci, rreth vitit 1654, babai i tij, Kapiten John Kyd, humbi në det. Kidd i dha Greenock si vendi ku lindi. Një shoqatë lokale e mbështeti familjen Kyd finaciarisht pas vdekjes së babait.

Kidd më vonë u vendos në New York City, ku u shoqërua me shumë qytetarë të shquar kolonialë, duke përfshirë tre guvernatorë. Disa informacione të publikuara sugjerojnë se ai ishte një nxënës i një detari në një anije pirate gjatë kësaj kohe, para se të merrte pjesë në shfrytëzimet e tij më të famshme detare.

Nga viti 1689, Kidd ishte anëtar i ekuipazhit francezo-anglezë që lundronte në Detin e Karaibeve nën Kapitenin Jean Fantin. Gjatë një udhëtimi të tyre, Kidd dhe anëtarët e tjerë të ekuipazhit u goditën, duke e rrëzuar kapitenin dhe duke lundruar në koloninë britanike të Nevisit.[3] Ku ata e emëruan anijen Blessed William, dhe Kidd u bë kapiten as me zgjedhjen e një prej anëtarëve e as prej emërimit të Christopher Codrington, guvernatori i ishullit të Nevisit. Pak kohë më pas, ai u dha 150 funte për një udhëtim të suksesshëm në Karaibe dhe një vit më vonë, kur kapiteni Robert Culliford, një pirat i njohur, vodhi anijen e Kidd ndërsa ishte në breg të Antigua në Inditë Perëndimore.

Më 16 maj 1691, Kidd u martua me Sarah Bradley Cox Oort, një grua angleze në të njëzetat e saj, e cila tashmë ishte dy herë e ve dhe ishte një nga gratë më të pasura në Nju Jork, kryesisht për shkak të trashëgimisë së saj nga burri i saj i parë.[4]

Përgatitja e ekspeditës[redakto | përpunoni burim]

Më 11 dhjetor 1695, Bellemont ishte guvernator i Nju Jorkut, Massachusetts dhe New Hampshire dhe ai i kërkoi “Kapietnit më të dashur Kidd”[5] për ta sulmuar Thomas Tew, John Ireland, Thomas Wake, William Maze, dhe të gjithë që ishin të bashkuar me piratët së bashku me anijet tjerë franceze të armikut. Ajo do të shihej si mosbesim ndaj kurorës për të hedhur poshtë këtë kërkesë, duke mbajtur shumë ndëshkim shoqëror, duke e bërë të vështirë për Kidd të thotë jo. Kërkesa parapriu udhëtimin që krijoi reputacionin e Kidd si pirat, dhe shënoi imazhin e tij në histori dhe në folklor.

Anija e re e Kidd, Adventure Galley peshonte 287 ton, kishte gjatësi prej 38 metra dhe mbante 150 burra. Gjatë lundrimit, shpejtësia e anijes ishte 16 mph; 26 km/h dhe 3.5 mph; 5.6 km/h pa erë.

Mesin e oficerëve të Kidd ishte intendenti Hendrick van der Heul dhe u konsiderua si “i dyti në komandë”. Megjithatë, nuk është e qartë, nëse Van der Heul ushtroi këtë shkallë përgjegjësie, sepse Kidd ishte emërisht një piratë. Van der Heul ishte i shquar sepse ai ishte afrikan ose kishte prejardhje afrikane. Nëse Van der Heul kishte me të vërtetë prejardhje afrikane, ky fakt do ta bënte atë piratin më të lartë të zi të identifikuar deri më tani. Van der Heul vazhdoi të bëhej mik i një mjeshtri në një anije tregtie dhe asnjëherë nuk u dënua për piraterinë.

Pirateria[redakto | përpunoni burim]

Kidd u deklarua një piratë në udhëtimin e hershëm nga oficeri i marinës mbretërore, të cili ai premtoi “tridhjetë burra ose më shumë”. Kidd lundroi gjatë natës për të ruajtur ekuipazhin e tij, në vend që t'i nënshtroheshin mbresave të Marinës Mbretërore.

Quedagh Merchant,[6][7] një anije indiane e angazhuar nga tregtarët armenë që u ngarkua me satina, burynxhukë, ari, argjendi, një shumëllojshmëri e pabesueshme e mallrave indiane lindore, si dhe mëndafsh jashtëzakonisht të vlefshme. Kapiteni i Quedagh Merchant ishte një anglez me emrin Wright, i cili kishte blerë kalime nga kompania franceze e Lindjes Indiane duke i premtuar atij mbrojtjen e kurorës franceze. Pasi e kuptoi se kapiteni i anijes ishte një anglez, Kidd u përpoq të bindte ekuipazhin e tij për ta kthyer anijen tek pronarët e tij, por ata refuzuan, duke pretenduar se predha e tyre ishte krejtësisht ligjore, pasi Kidd u ngarkua për të marrë anije franceze dhe Anija armenike llogaritej si franceze, po qe se kishte kalime franceze. Në një përpjekje për të mbajtur kontrollin e tij të dobët mbi ekuipazhin e tij, Kidd u zbut dhe mbajti çmimin. Kur kjo lajm arriti Anglinë, ajo konfirmoi reputacionin e Kidd si një pirat dhe komandantët e ndryshëm detarë u urdhëruan të "ndjekin dhe kapin Kiddin dhe bashkëpunëtorët e tij" për "piratët famëkeq" që kishin kryer.[8]

Më 1 prill 1698, Kidd arriti në Madagaskar. Pasi u takua privatisht me tregtarin Tempest Rogers (i cili më vonë do të akuzohej për tregtimin dhe shitjen e mallrave të Kidd të plaçkitura në Indinë Lindore),[9] ai gjeti piratin e parë të udhëtimit të tij, Robert Culliford (i njëjti njeri që kishte vjedhur anijen e Kidd më parë) në bordin e Mocha Frigate. Dy llogaritë kontradiktore ekzistojnë se si Kidd reagoi ndaj takimit të tij me Culliford. Sipas Historisë së Përgjithshme të Piratëve, botuar më shumë se 25 vjet pas ngjarjes nga një autor, identiteti i të cilit mbetet në mosmarrëveshje, Kidd bëri një hapje paqësore për Culliford: ai "piu shëndetësinë e Kapitenit", duke u betuar se "ai ishte në çdo aspekt Vëlla", dhe i dha Cullifordit" një dhuratë të një spirancë dhe disa armë".[10] Versioni tjetër u paraqit nga Richard Zacks në librin e tij të vitit 2002 The Pirate Hunter: True Story of Kidd. Sipas Zacks, Kidd nuk ishte në dijeni se Culliford kishte vetëm rreth 20 ekuipazh me të dhe ndjeu keqdashës dhe të pajisur keq për të marrë Mocha Frigate derisa dy anijet dhe ekipet e tij të fituara mbërritën, kështu që ai vendosi të mos kërcënonte Culliford derisa këto përforcime erdhën.

Ekzekutimi[redakto | përpunoni burim]

Kapiteni Kidd, pas ekzekutimit më 1701.

Para se të kthehet në New York City, Kidd mësoi se ishte piratë i kërkuar dhe që disa njerë ushtarak anglezë ishin duke e kërkuar atë.

Bellomont (një investitor) ishte larg në Boston, Massachusetts. Të vetëdijshëm për akuzat ndaj Kidd, Bellomont kishte frikë se ishte i përfshirë në piraterinë dhe e dinte se paraqitja e Kidd në Angli në zinxhirë ishte shansi më i mirë për të shpëtuar veten. Ai e joshi Kiddin në Boston me premtime të rreme të mëshirës,[11] pastaj e urdhëroi atë të arrestohet më 6 korrik 1699. Kidd u vendos në burgun e Bostonit, duke kaluar shumicën e kohës në izolim. Gruaja e tij, Sarah, ishte gjithashtu e burgosur. Kushtet e burgimit të Kidd ishin jashtëzakonisht të ashpra dhe duket se e kanë shtyrë atë të paktën përkohësisht të çmendur. Deri atëherë, Bellomont ishte kthyer kundër Kidd dhe piratët e tjerë, duke shkruar se banorët e Long Island ishin "një popull i paligjshëm dhe i panënshtruar" duke mbrojtur piratët që kishin "vendosur midis tyre".[12]

Ai ishte i tronditur për të mësuar në gjyqin e tij se ai ishte akuzuar për vrasje. Ai u gjet fajtor për të gjitha akuzat (vrasje dhe pesë akuza të piraterisë) dhe u dënua me vdekje. Ai u var në një ekzekutim publik më 23 maj 1701, në Execution Dock, Wapping, në Londër. Ai ishte varur dy herë. Në përpjekjen e parë, litarin e xhuntarëve thyen dhe Kidd mbijetoi. Edhe pse disa në turmë kërkuan lirimin e Kidd, duke pretenduar se thyerja e litarit ishte një shenjë nga Perëndia, Kidd u var në minuta të tjera, këtë herë me sukses. Trupi i tij u përplas mbi Lumin Thames në Pikën Tilbury - si një paralajmërim për ata që dëshirojnë të bëhen piratë.[13]

Bashkëpunëtorët e Kidd Richard Barleycorn, Robert Lamley, William Jenkins, Gabriel Loffe, Able Owens dhe Hugh Parrot gjithashtu u dënuan, por u falën vetëm para se të vareshin në Execution Dock.

Në kulturën popullore[redakto | përpunoni burim]

Charles Laughton luajti rolin e Kidd dy herë, së pari në filmin Kapiteni Kidd, pastaj në Abbott dhe Costello takojnë Kapitenin Kidd.

John Crawford luajti rolin e Kidd në serialin The Great Adventures of Captain Kidd.

Personazhi në anime dhe manga One Piece, Kid, emri i të cilit u bazua në këtë piratë. Nofka e tij “Kapiteni Kid” gjithashtu u bazua në nofkën e Kidd.

Filmi Doraemon: Aventurat e Nobitës në Detet e Jugut portretizon një version shumë të imagjinuar të kapitenit Kidd si një pirat në Paqësor me më shumë akcent amerikan, më pas një skocez i cili kalon përmes Doraemon dhe shokët e tij që u kapën në një shtrembërim kohe. Grupi i kombinuar gjen një ishull me një thesar të fshehtë dhe po përdoret nga një biznes nga e ardhmja për të mirën e vet. Përfundimisht biznesmeni është kapur nga Patrullimi i Kohës dhe Kid vazhdon udhëtimin e tij.

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Johnson, Ben. "Captain William Kidd". Historic UK. Marrë më 28 shkurt 2017. 
  2. ^ "Captain William Kidd". Marrë më 28 prill 2018. 
  3. ^ Zacks, Richard (2003). The Pirate Hunter: The True Story of Captain Kidd (në anglisht). New York: Hachette Books.  9781401398187. Marrë më 31 gusht 2017. 
  4. ^ Zacks, pp. 82-83, 86.
  5. ^ Hamilton, (1961) p.?
  6. ^ "Pirates of the High Seas – Capt. William Kidd". Arkivuar nga origjinali më 28 korrik 2011. Marrë më 13 dhjetor 2007. 
  7. ^ ""Quedagh Merchant" (ship)". Encyclopedia Online. Marrë më 13 dhjetor 2007. 
  8. ^ Hamilton, (1961)
  9. ^ Office, Great Britain Public Record (1908). Calendar of State Papers: Colonial Series ... (në anglisht). London: Longman. f. 486–487. Marrë më 16 August 2017. 
  10. ^ Charles Johnson (1728). Historia e Piratëve, p. 75.
  11. ^ "The Quest for the Armenian Vessel, Quedagh Merchant" (PDF). AYAS Nautical Research Club. Marrë më 13 dhjetor 2007. 
  12. ^ "Legend of Capt. Kidd". Legend of Capt. Kidd. Newsday. 12 April 2009. Arkivuar nga origjinali më 15 May 2008. Marrë më 16 February 2015. 
  13. ^ [1]