Shko te përmbajtja

Zija e bukës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Një grua, burrë dhe fëmijë, të gjithë të vdekur nga uria gjatë urisë ruse të viteve 1921-1922.

Zija e urisë apo zija e bukës është një mungesë e përhapur e ushqimit[1][2] e shkaktuar nga disa faktorë të mundshëm, duke përfshirë, por pa u kufizuar në luftën, fatkeqësitë natyrore, dështimin e të korrave, varfërinë e përhapur, një katastrofë ekonomike ose politikat e qeverisë. Ky fenomen zakonisht shoqërohet ose pasohet nga kequshqyerja rajonale, uria, epidemitë dhe vdekshmëria e shtuar. Çdo kontinent i banuar në botë ka përjetuar një periudhë zie buke gjatë historisë. Gjatë shekullit të 19-të dhe të 20-të, Azia Juglindore dhe Jugore, si dhe Evropa Lindore dhe Qendrore, pësuan numrin më të madh të vdekjeve. Vdekjet e shkaktuara nga uria ranë ndjeshëm duke filluar nga vitet 1970, me numrat që ranë më tej që nga viti 2000. Që nga viti 2010, Afrika ka qenë kontinenti më i prekur në botë nga uria.

Sipas Programit Botëror të Ushqimit të Kombeve të Bashkuara, uria shpallet kur kequshqyerja është e përhapur dhe kur njerëzit kanë filluar të vdesin nga uria për shkak të mungesës së aksesit në ushqim të mjaftueshëm dhe me vlera ushqyese.[3] Kriteret e klasifikimit të fazës së integruar të sigurisë ushqimore përcaktojnë urinë e fazës 5 të pasigurisë akute ushqimore si ndodh kur të tre situatat e mëposhtme ekzistojnë në të njëjtën kohë:[4]

  • Të paktën 20% e familjeve në një zonë përballen me mungesa ekstreme të ushqimit me një aftësi të kufizuar për t'u përballur;
  • Prevalenca e kequshqyerjes akut te fëmijët kalon 30%;
  • Shkalla e vdekjeve kalon dy persona për 10,000 njerëz në ditë.

Shpallja e një zie buke nuk mbart asnjë detyrim detyrues për OKB-në ose shtetet anëtare, por shërben për të përqendruar vëmendjen globale mbi problemin.[5]

  1. "Fighting famine". wfp.org. World Food Programme. Arkivuar nga origjinali më 21 dhjetor 2022. Marrë më 6 maj 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. Kelly, James (maj 1992). "Scarcity and Poor Relief in Eighteenth-Century Ireland: The Subsistence Crisis of 1782–4". Irish Historical Studies. 28 (109): 38–62. doi:10.1017/S0021121400018575. JSTOR 30008004. S2CID 163962983. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. "Famine prevention". wfp.org. World Food Programme. Arkivuar nga origjinali më 17 shkurt 2021. Marrë më 15 shkurt 2021. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. "When a food security crisis becomes a famine". UN News (në anglisht). 21 korrik 2011. Arkivuar nga origjinali më 11 maj 2022. Marrë më 28 maj 2021.
  5. "South Sudan declares famine in Unity State". BBC News. 20 shkurt 2017. Arkivuar nga origjinali më 22 korrik 2018. Marrë më 20 shkurt 2017. {{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)