Çeta “Sali Murati”

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Çetë partizane

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Si rrjedhojë e vendimeve që mori Konferenca e parë e Vendit , mbajtur në Labinot, në mars 1943, për kalimin në kryengritje të përgjithshme të armatosur nëpërmjet shtimit të çetave partizane dhe krijimit të formacioneve më të mëdha luftarake, me inisiativën e strukturave të luftës në VranishtVlorës dhe me miratim të komitetit qarkor , më 25 gusht 1943 u formua çeta partizane “Sali Murati” (Vranishti). Çetës partizane jo rastësisht iu dha emri i Sali Muratit. Ai kishte famën e një patrioti dhe kapedani të shquar, që kishte drejtuar çetën patriotike të Vranishtit në luftra të shumta për liri dhe pavarësi kombëtare. Ditën e formimit, në këtë çetë u rreshtuan 24 partizanë. Në komandë të saj u ngarkuan:

Në bazë të urdhërit nga shtabi i Zonës së Parë Operative Vlorë-Gjirokastër, çeta mori drejtimin drejt Gjirokastrës, ku së bashku me çetën partizane të Bregut dhe batalionin ”Asim Zeneli”, u pagëzua në luftimet që u zhvilluan në qytetin e Libohovës kundër garnizonit italian dhe bashkëpunëtorëve të tyre. Gjatë muajit shtator çeta, e shtuar edhe me 16 partizanë të tjerë, si dhe e mbeshtetur nga çeta territoriale e fshatit, u angazhua për tre javë rresht në luftime të ashpra kundër okupatorëve gjermanë në rajonin e Drashovicës . Krahas luftimeve në kodrën e Pleshtit, përroin e Skalpit, në qafën e Brumullit, në Sherishtë e në majën e Shturos, çeta partizane “Sali Murati” çliroi nga kampi gjerman në fushën e Mavrovës rreth 6000 ushtarakë Italianë. Pas luftës së Drashovicës, çeta partizane “Sali Murati” u inkuadrua në batalionin “Halim Xhelo” dhe u përballë me forcat e grupuara balliste të përqëndruara në fshatrat Gjorm, Lepenicë e Dukat. Me spastrimin që ju bë kësaj zone nga prania e këtyre bashkëpunëtorëve të hapët të nazistëve, më 15 nëntor 1943, çeta partizane “Sali Murati” u nis në drejtim të Gjirokastrës nga Vranishti, ku u formua Grupi i Parë i Zonës së Parë Operative i përbërë nga batalionet “Halim Xhelo” dhe “Asim Zeneli”. Qysh natën e 17 nëntorit u bë e mundur çlirimi i Gjirokastrës nga bandat balliste të Ismail Golemit dhe Idriz Jazos, që kishin kryer një valë mizorish ndaj popullsië civile të këtij qyteti me bazë të gjerë antifashiste. Si kreu me sukses këtë detyrë të ngarkuar, Grupi i Parë vazhdoi lëvizjen në drejtim të Përmetit, ku partizanët e çetës “Sali Murati” u dalluan për veprime aktive kundër forcave të kombinuara gjermano - balliste në Këlcyrë e Kiçok. Me tërheqjen nga zona e Përmetit, batalioni “Halim Xhelo” u kthye në krahinën e Mesaplikut, ku sapo kishte filluar Operacioni armik i Dimrit i dhjetorit 1943. Këtu, si rezultat i kundërsulmeve të vazhdueshme të batalioneve “Ismail Qemali” e “Perlat Rexhepi” dhe tre batalioneve të Brigadës së Parë Sulmuese, forcat gjermane ishin zmbrapsur në drejtim të Vlorës, kurse forcat balliste u grumbulluan në Gumenicë. Për të goditur këto forca u ngarkua çeta partizane “Sali Murati”. Falë guximit dhe trimërisë së pashoq të Hysen Çinos, i cili në ballë të një skuadre sulmoi nga Maja e Lofatës vendkomanden balliste, ku ngeli i vrarë Neki Oshtima, solli si pasojë që forcat që ai komandonte të tërhiqeshin në panik dhe pështjellim të plotë në drejtim të dislokimit të forcave gjermane. Në inagurimin e Brigadës së Pestë Sulmuese, çeta partizane “Sali Murati”, e rritur në numër edhe me 22 partizanë të rinj, u inkuadrua në radhët e saj, duke përbërë kompaninë e parë të batalionit të katërt. Si rezultat i ofensivës të trupave naziste në krahinën e Mesaplikut, pa humbur kohë, batalionet partizane u nisën në rajonet e caktuara të luftimit. Partizanët e kompanisë së parë nga Majat e Borshe, gozhduan për orë të tëra mbi përroin e Brashecit në Brataj forca të shumta gjermane, ku ngeli i vrarë komandanti i saj Laze Seferi. Gjatë zhvillimit të mëtejshëm të Operacionit të Dimrit, partizanët e kësaj kompanie, në bashkëpunim me forca të tjera të Brigadës së Gjashtë, mbas mëse dhjetë ditë luftimesh, zmbrapsën nga territoret e Vranishtit forca të shumta balliste te komanduara nga Shahin Nuredini, Maliq Koshena dhe Subi Merua. Edhe më pas, gjatë mësymjes pranverore të Ushtrise Nacionalçlirimtare, apo në mbrojtje të punimeve të Kongresit të Përmetit, partizanët e çetës “Sali Murati” kryen një sërë aksionesh të rëndësishme dhe u dalluan për veprime të guximshme, gjatë të cilave ra si trimat korrieri Maliq Ahmeti dhe u plagosën Jonuz Mersini, Hysen Çino, Maman Saliu dhe Mejtim Basho.

Me kalimin e Brigadës së Pestë në Veri të vendit, si në Gurin e Prerë të Skraparit; në malësinë e Tiranës; në Macukull të Matit; në Fushë-Alie dhe Korab të Peshkopisë; në rrugën Kukës –Prizeren dhe në Pobreg e Buzëmadh të Kukesit,partisanët vranishtjotë u shquan për inisiativë, vetveprim dhe fantazi luftarake, ndërsa me plagë të pashëruara ende në trup, do te binte heriokisht, trimi i trimave, komandanti i batalionit të tretë, kapiten Hysen Çino. Po ashtu, edhe kur Brigada e Pestë kapërxeu kufirin shtetëror dhe koleksionoi beteja të përgjakshme në Kosovë, si në Gjakovë, Junik, Deçan, Prizeren, Mitrovicë dhe deri në Sanxhak të Serbisë, partizanët e çetës “Sali Murati” spikatën si trima të rrallë e të vendosur. Në këto troje e gërxhe derdhën gjakun e tyre edhe pesë luftëtarë të tjerë të paepur të lirisë, ndërsa Azbi Demua u zhurit nga flakët e zjarrit të qëllimshëm çetnik, për të mbetur dëshmor i gjallë i këtyre betejave lavdiplote.

Për arritjen e fitores përfundimtare mbi pushtuesit nazifashistë, populli i Vranishtit sakrifikoi jo pak. Ai nuk u tulat kur bij të tij përplasesishin qelive te ftohta, internoheshsin apo dënoheshin me vdekje, ashtu siç diti të përballojë me stoicizëm tre operacione ndëshkimore, ku krahas shtëpive të djegura, u masakruan rrugëve të fshatit dhjetra bij e bija nga më të mirët. Në themelet e këtij herozmi masiv qëndron gjaku i 46 dëshmorëve të kësaj epopeje të lavdishme, ndër të cilët partizanët e çetës “Sali Murati” : Heroi i Popullit Hysen Çino si dhe Razip Sherifi, Laze Seferi, Sulejman Limaj, Faik Janushaj, Maliq Ahmeti, Syrjat Xheviti, Xhevdet Çino, Nuredin Shkurti, Arshi Majko, Aliko Alikaj dhe Axhem Basho, të cilët u renditën në panteonin e lirisë ashtu si edhe Shaban Seferi, Qamil Asllani, Rystem Sulejmani etj.

Gjatë Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare, bijtë e Vranishtit të radhitur në çetën partizane “Sali Murati” e zbatuan me nder devizën: ”Vdekje Fashizmit - Liri Popullit” duke i dhënë dimesion më të madh lavdisë së fshatit.