Çiftelia

Çiftelia është një vegël muzikore kordofone me dy tela që luhet me pendë, ndryshe i njohur si karadyzen dhe tamërr. Luhet nga malësorët e Malesise e Madhe, e Pukës, Mirditës, Lumës, Malësisë së Gjakovës,^[1] Kosovës dhe Malit të Zi Jugor.^[2]

Përdorej për të shoqëruar rapsodi apo balada, njohur si këngë me çifteli, kënduar nga rapsodë si Dervish Shaqa. Tanimë përdoret shpesh ndër dasma a koncerte shqiptare.^[3]

Ndërtimi

Çiftelia ndryshon në përmasa, më së shpeshti e akorduar në B₃ dhe E₃. Tingulli në çifteli përfitohet me ndridhjen e telit të epërm, ndërsa lartësia e tingujve përcaktohet tek teli i poshtëm.^[4] Zakonisht punohet prej drurit të arrës dhe prej drurit të qershisë. Çiftelia është e ndërtuar prej këtyre pjesëve: koka (ndryshe quhet edhe kupolla e çiftelis) e cila në mbrendi është e shprazët, qafa ku janë të ndara notat ose ndryshe quhen perde (popullore fusha), dhe në skaj të qafës ndodhe shtrënguesit e telave të cilët janë dy.

Etimologjia

Çiftelia lindi në kohët e lashta në Shqipërinë e Veriut, në rajonin e Malësisë dhe Madhe dhe prej andej u zgjerua edhe në rajonet përreth deri në Kosovë, duke u bërë instrumenti tipik i gegëve.

Referime

↑ Dizdari, Tahir (2005). "Çiftelí / -a" në Fjalorin e Orientalizmave në Gjuhën Shqipe. Tiranë: Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam. fq. 171. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
↑ Koço, Eno (2004). Albanian Urban Lyric Song in the 1930s. Europea: Ethnomusicologies and Modernities. Vëll. 2. Scarecrow Press. fq. 265. ISBN 9780810848900. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
↑ Sherer, Stan; Senechal, Marjorie (1997). Long Life to Your Children!: A Portrait of High Albania. University of Massachusetts Press. fq. 19. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
↑ Broughton, Simon; Ellingham, Mark; Trillo, Richard (1999). World Music: Africa, Europe and the Middle East. Rough Guides. fq. 2. ISBN 9781858286358. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Ky artikull në lidhje me muzikën është i cunguar. Ju mund të ndihmoni Wikipedian duke e zgjeruar atë.

[:02-1] Dizdari, Tahir (2005). "Çiftelí / -a" në Fjalorin e Orientalizmave në Gjuhën Shqipe. Tiranë: Instituti Shqiptar i Mendimit dhe i Qytetërimit Islam. fq. 171. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[google1-2] Koço, Eno (2004). Albanian Urban Lyric Song in the 1930s. Europea: Ethnomusicologies and Modernities. Vëll. 2. Scarecrow Press. fq. 265. ISBN 9780810848900. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[3] Sherer, Stan; Senechal, Marjorie (1997). Long Life to Your Children!: A Portrait of High Albania. University of Massachusetts Press. fq. 19. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[4] Broughton, Simon; Ellingham, Mark; Trillo, Richard (1999). World Music: Africa, Europe and the Middle East. Rough Guides. fq. 2. ISBN 9781858286358. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

[1]

[2]

[3]

[4]