Efekti halo

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Efekti halo ose Halo efekti është një lloj mospërputhjeje e menjëhershme e gjykimit, ose një lloj i paragjykimit njohës, kur një person që bën një vlerësim fillestar të një personi, vendi ose sendi tjetër, do të marrë informacione të paqarta duke u bazuar në informata konkrete . [1] [2] [3] Një shembull i thjeshtuar i efektit halo është kur një individ duke vënë re se personi në fotografi është atraktiv, i pastër dhe i përshtatur siç duhet, merr, duke përdorur një heuristikë mendore, se personi në fotografi është një person i mirë bazuar në rregullat dhe konceptin shoqëror të atij individi. [4] [5] [6] Ky gabim i vazhdueshëm në gjykim reflekton preferencat, paragjykimet, ideologjitë, aspiratat dhe perceptimin shoqëror të individit. [3] [6] [7] [8] [9] Efekti halo është një vlerësim nga një individ dhe mund të ndikojë në perceptimin e një vendimi, veprimi, ideje, biznesi, personi, grupi, entiteti etj. kurdoherë që të dhënat konkrete janë të përgjithësuara ose ndikojnë në informacione të paqarta. [10] [11] [8] [12]

Efekti halo gjithashtu mund të shpjegohet si sjellja (zakonisht e pavetëdijshme) e përdorimit të vlerësimeve të bazuara në gjëra të pa baza, për të sjellë gjykime për diçka ose dikë. Efekti halo në mënyrë specifike i referohet momentit kur kjo sjellje ka një korrelacion pozitiv, siç është shikimi i dikujt që është tërheqës sikur të jetë edhe i suksesshëm dhe i popullarizuar. Kur ky aktgjykim ka një konotacion negativ, siç është p.sh. kur dikush që nuk është tërheqës, fajësohet për një krim më parë se sa dikush që është tërheqës, ky quhet horn efekti. [13]

Shiko gjithashtu[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Kahneman, Daniel (2013). Thinking, fast and slow (bot. 1st). New York: Farrar, Straus, and Giroux. f. 82–88.  978-0-374-53355-7. 
  2. ^ Rosenzweig, Philip M. (2014). The Halo Effect and the Eight Other Business Delusions That Deceive Managers. New York, NY: Free Press. f. xi.  978-1-4767-8403-8. 
  3. ^ a b Lachman, Sheldon J.; Bass, Alan R. (November 1985). "A Direct Study of Halo Effect". Journal of Psychology. 119 (6): 535–540. :10.1080/00223980.1985.9915460. 
  4. ^ Thorndike, E.L. (1920). "A constant error in psychological ratings". Journal of Applied Psychology. 4 (1): 25–29. :10.1037/h0071663.  0021-9010. 
  5. ^ Nisbett, Richard E.; Wilson, Timothy D. (1977). "The halo effect: Evidence for unconscious alteration of judgments". Journal of Personality and Social Psychology. 35 (4): 250–256. :10.1037/0022-3514.35.4.250.  0022-3514. 
  6. ^ a b Gibson, Jeremy L.; Gore, Jonathan S. (2016-12-01). "Is He a Hero or a Weirdo? How Norm Violations Influence the Halo". Gender Issues. 33 (4): 299–310. :10.1007/s12147-016-9173-6.  1098-092X. 
  7. ^ Wade, T. Joel; DiMaria, Cristina (2003-05-01). "Weight Halo Effects: Individual Differences in Perceived Life Success as a Function of Women's Race and Weight". Sex Roles. 48 (9–10): 461–465. :10.1023/A:1023582629538.  0360-0025. 
  8. ^ a b Greenwald, Anthony G.; Banaji, Mahzarin R. (1995). "Implicit Social Cognition: Attitudes, Self-Esteem, and Stereotypes". Psychological Review. 102 (1): 4–27.  10.1.1.411.2919Nuk kërkohet regjistrim. :10.1037/0033-295X.102.1.4.  7878162. 
  9. ^ Levy, Leon H.; Dugan, Robert D. (July 1960). "A constant error approach to the study of dimensions of social perception". The Journal of Abnormal and Social Psychology. 61 (1): 21–24. :10.1037/h0042208.  0096-851X. 
  10. ^ Kahneman, Daniel (2013). Thinking, Fast and Slow. New York, NY: Farrar, Straus, and Giroux. f. 82–88.  978-0-374-53355-7. 
  11. ^ Rosenzweig, Phil (2014). The Halo Effect and the Eight Other Business Delusions That Deceive Managers. New York, NY: Free Press. f. xi.  978-1-4767-8403-8. 
  12. ^ Zhang, Zhongheng; Poucke, Sven Van (2017-01-03). "Citations for Randomized Controlled Trials in Sepsis Literature: The Halo Effect Caused by Journal Impact Factor". PLOS One. 12 (1): e0169398. :2017PLoSO..1269398Z. :10.1371/journal.pone.0169398.  5207738Nuk kërkohet regjistrim.  28046105. 
  13. ^ Sigall, Harold; Ostrove, Nancy (1975-03-01). "Beautiful but Dangerous: Effects of Offender Attractiveness and Nature of the Crime on Juridic Judgment". Journal of Personality and Social Psychology. 31 (3): 410–414. :10.1037/h0076472.