Fjodor Dermentli

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Fjodor Dermentli intelektualëve dhe specialistëve shqiptar nga nga të njohur të Karakurtit, në Ukraine.

Fjodor Dermentli, drejtor i Uzinës së Tubave të Harcizkut, profesor e deputet që prej 25 vjetësh, sot 70-vjeç, nuk ka reshtur së investuar gjatë gjithë jetës së tij, për të njohur e pasqyruar prejardhjen shqiptare të bashkëfshatarëve të tij, kulturën e traditat, duke këmbëngulur e punuar gjithashtu, për vendosjen e urave lidhëse me vendlindjen e të parëve. Përpjekja më serioze në këtë fushë e Dermentliut, së bashku me bashkëpunëtorët e tij, krahas punës së bërë për ruajtjen e njohjen e historisë dhe traditave nga brezat, është dhe botimi i librit të tij "Duke fletuar fletët e kujtimeve", i sjellë së fundi në shqip nga Anna Shost (përkthyese) e Anna Zabellova, si redaktore. Sipas autorit të këtij libri, referuar arshivave zyrtare dhe ruse, ngulmimi shqiptar në stepat e largëta të Ukrainës, ku janë shumëfishuar e jetojnë dhe sot, është në vazhdën e largimeve masive të shqiptarëve pas luftës Ruso-Turke (1771-1774), ku shumë luftëtarë shqiptarë ishin pjesëmarrës aktivë për çlirimin nga pushtimi turk. Pas nënshkrimit të paqes në vitin 1975, shumë shqiptarë që ngulmimet e para i kishin në Bullgari (në shumicë në fshatrat Poroishte, Eskiarmutllar, Zagrad, Dobrina, Devina etj.), u rishpërngulën më thellë drejt Lindjes, ku ndër të parët, është ngulmimi shqiptar afër Krimesë, në fshatin Arnaudovska, e që sot thirret Aleksandrovka. Edhe paraardhësit e shqiptarëve të sotëm të Karakurtit, rezultojnë që të jenë të rishpërngulur nga Bullgaria për në stepat e Ukrainës, në vitet 1809-1813. Siç konfirmon Dermentli, nëpërmjet dokumenteve arkivore, shqiptarët e fshatrave Dizdar, Eski-Arnautllar, Devnja, që ndodheshin midis Varnës e Plovadisë, të rrënuar nga lufta, por me kokën lart, u shtynë në thellësi të tokave ruse në Lindje, duke u vendosur në Zaporishje (midis Militopolit dhe detit Azov), përkatësisht në fshatrat Gamovka, Georgievska e Karakurt. "Raca e fortë shqiptare, edhe një herë e tregoi vitalitetin e saj në vendbanimin e ri. Ata ishin një grusht i vogël njerëzish analfabetë, gjysmë të uritur, që dukeshin të dobët nga jashtë, por të fortë shpirtërisht. Duke kapërcyer dhe më shumë se 1000 kilometra, duke provuar shumë vështirësi e fatkeqësi, gjetën për vete dhe pasardhësit e tyre, atdheun e ri, jetën e re",- konfirmon korçare Dermentli. Ndërsa historia e shpërnguljes së dhimbshme deri në ngulmimin në Karakurt, ambientimi me jetën e atjeshme, si u shumuan, si jetonin e jetojnë, si kënduan e këndojnë shqip, si i bëjnë dasmat e si i përcjellin zakonet shqiptare brezave, ai jep hollësi të plota e interesante në librin e tij.