Jump to content

Halucinacioni

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Halucinacioni
Sytë e mi në momentin e shfaqjeve nga August Natterer, një artist gjerman që krijoi shumë vizatime të halucinacioneve të tij
SpecialitetPsikiatria


Një halucinacion është një perceptim në mungesë të një stimuli të jashtëm që ka cilësitë e një perceptimi real. Halucinacionet janë të gjalla, thelbësore dhe perceptohen se ndodhen në hapësirën e jashtme objektive. Halucinacioni është një kombinim i dy gjendjeve të vetëdijshme të zgjimit të trurit dhe gjumit REM.[1] Ato dallohen nga disa dukuri të ndërlidhura, të tilla si ëndërrimi (gjumi REM), i cili nuk përfshin zgjimin; pseudohalucinacion, i cili nuk imiton perceptimin real dhe perceptohet saktësisht si joreal; iluzion, i cili përfshin perceptimin real të shtrembëruar ose të keqinterpretuar; dhe imazhet mendore, të cilat nuk imitojnë perceptimin real dhe janë nën kontroll vullnetar.[2] Halucinacionet gjithashtu ndryshojnë nga "perceptimet deluzive", në të cilat një stimuli të ndjerë dhe interpretuar saktë (d.m.th., një perceptimi real) i jepet një rëndësi shtesë. Shumë halucinacione ndodhin edhe gjatë paralizës së gjumit.[3]

Halucinacionet mund të ndodhin në çdo modalitet shqisor - vizual, dëgjimor, nuhatës, shijues, taktil, proprioceptiv, ekuilibër, nociceptiv, termoceptiv dhe kronoceptiv. Halucinacionet quhen multimodale nëse ndodhin modalitete të shumta shqisore.[4][5]

Një formë e lehtë halucinacioni njihet si shqetësim dhe mund të ndodhë në shumicën e shqisave të mësipërme. Këto mund të jenë gjëra të tilla si shikimi i lëvizjes në vizionin periferik ose dëgjimi i zhurmave ose zërave të dobët. Halucinacionet dëgjimore janë shumë të zakonshme në skizofreni. Ata mund të jenë dashamirës (duke i thënë subjektit gjëra të mira për veten e tyre) ose keqdashës, duke sharë subjektin. 55% e halucinacioneve dëgjimore janë me përmbajtje dashakeqe, për shembull, njerëzit që flasin për këtë temë, duke mos u folur drejtpërdrejt atyre. Ashtu si halucinacionet dëgjimore, burimi i homologut vizual mund të jetë gjithashtu pas subjektit. Kjo mund të prodhojë një ndjenjë të të qenit i vështruar ose i vështruar, zakonisht me qëllim keqdashës. [Nevojitet citim] Shpesh, halucinacionet dëgjimore dhe homologët e tyre pamor përjetohen nga subjekti së bashku.[6]

Halucinacionet hipnagogjike dhe halucinacionet hipnopompike konsiderohen si dukuri normale. Halucinacionet hipnagogjike mund të ndodhin kur dikush po bie në gjumë dhe halucinacionet hipnopompike ndodhin kur dikush është zgjuar. Halucinacionet mund të shoqërohen me përdorimin e drogës (veçanërisht deliriantët), privimin e gjumit, psikozën, çrregullimet neurologjike dhe delirin tremens.

Vetë fjala "halucinacion" u fut në gjuhën angleze nga mjeku i shekullit të 17-të Sir Thomas Browne në vitin 1646 nga derivimi i fjalës latine alucinari që do të thotë të endesh në mendje. Për Browne, halucinacione do të thotë një lloj vizioni që është "i shthurur dhe i merr objektet e tij gabimisht".[7]

Shiko edhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Purves, Dale; Augustine, George; Fitzpatrick, David; Hall, William C.; LaMantia, Anthony; Mooney, Richard; White, Leonard E. (2018-07-04). Neuroscience (në anglisht). Sinauer. ISBN 978-1-60535-380-7.
  2. ^ Chiu LP (1989). "Differential diagnosis and management of hallucinations" (PDF). Journal of the Hong Kong Medical Association. t 41 (3): 292–7. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Jalal B (nëntor 2018). "The neuropharmacology of sleep paralysis hallucinations: serotonin 2A activation and a novel therapeutic drug". Psychopharmacology. 235 (11): 3083–3091. doi:10.1007/s00213-018-5042-1. PMC 6208952. PMID 30288594. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. ^ Montagnese, Marcella; Leptourgos, Pantelis; Fernyhough, Charles; Waters, Flavie; Laroi, Frank; Jardri, Renaud; McCarthy-Jones, Simon; Thomas, Neil; Dudley, Rob (2020-02-03). "A Review of Multimodal Hallucinations: Categorisation, Assessment, Theoretical Perspectives And Clinical Recommendations". dx.doi.org. doi:10.31219/osf.io/zebxv. S2CID 243338891. Marrë më 2022-04-26. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Dudley, Robert; Aynsworth, Charlotte; Cheetham, Rea; McCarthy-Jones, Simon; Collerton, Daniel (nëntor 2018). "Prevalence and characteristics of multi-modal hallucinations in people with psychosis who experience visual hallucinations". Psychiatry Research. 269: 25–30. doi:10.1016/j.psychres.2018.08.032. ISSN 0165-1781. PMID 30145297. S2CID 52092886. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Waters F, Collerton D, Ffytche DH, Jardri R, Pins D, Dudley R, etj. (korrik 2014). "Visual hallucinations in the psychosis spectrum and comparative information from neurodegenerative disorders and eye disease". Schizophrenia Bulletin. 40 Suppl 4 (4): S233–S245. doi:10.1093/schbul/sbu036. PMC 4141306. PMID 24936084. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. ^ Browne T (1646). "XVIII: That Moles are blinde and have no eyes". Pseudodoxia Epidemica. Vëll. III. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)