Jovanka Broz

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Jovanka Broz
Fotografija Jovanke Broz crnaobela 6.jpg
Lindi më 7 Dhjetor 1924(1924-12-07)
Vdiq më 20 Tetor 2013 (mosha 88)
Vendvdekja Belgrade, Serbia
Emër tjetër Jovanka Budisavljević
Kombësia Serbe

Jovanka Budisavljević Broz (née Budisavljević;;[1][2] 7 Dhjetor 1924 - 20 Tetor 2013) ishte Zonja e Parë e Jugosllavisë si gruaja e kreut jugosllav Josip Broz Tito. Ajo ishte nënkolonele në Ushtrinë Popullore Jugosllave.

Ajo ishte e martuar me Titon nga viti 1952 deri në vdekjen e tij në vitin 1980. Pas vdekjes së burrit të saj, e gjithë pasuria e saj u konfiskua dhe ajo u zhvendos në një vilë shtetërore, ku thuhet se jetonte nën arrest virtual shtëpiak.[3][4]

Jeta e hershme[redakto | përpunoni burim]

Ajo u lind më 7 dhjetor të vitit 1924 në një familje etnike serbe Mićo Budisavljević dhe Milica Svilar në Pećane, Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve.[5][6] Kur ajo ishte pothuajse 15 vjeç, Lufta e Dytë Botërore shpërtheu në vitin 1939, familja e saj u detyrua të largohej nga regjimi ustash që mori pushtetin në shtetin e sapo krijuar të pavarur nazist të Kroacisë. Shtëpia e tyre përfundimisht u dogj nga ustashasit. [7] Ajo u bashkua me partizanët jugosllavë kur ishte 17 vjeç.[5]

Jeta me dhe rreth Titos[redakto | përpunoni burim]

Jovanka Broz si një Partizane Jugosllave në vitet 1940.

Ish-gjenerali i APJ-së, Marjan Kranjc thotë se Jovanka ishte caktuar në Marshall që në vitin 1945 si pjesë e personelit që kontrollonte ushqimin e tij dhe pastërtinë e përgjithshme me qëllim parandalimin e sëmundjes. Pas vdekjes së dashurisë së madhe të Titos, Davorjanka Paunoviq (v.), Varri i së cilës gjendet në Kompleksin Mbretëror në Dedinje, më 1946, Jovanka u bë sekretararja e tij personale sipas Kranjcit. "Në këtë mënyrë ajo u bë pjesë e unazës së brendshme më të madhe rreth Titos dhe duhej të nënshkruante një marrëveshje bashkëpunimi sekret me Shërbimin e Sigurisë Shtetërore (SDB), i cili ishte ligji", - thotë Kranjc.

Lidhja fillestare[redakto | përpunoni burim]

Milovan Djilas, një nga anëtarët dhe ideologët kryesorë të lëvizjes revolucionare komuniste, dhe një disident tjetër, jep më shumë detaje rreth Jovankës gjatë kësaj periudhe në Druženjes e Titos (Miqësia me Titon). Sipas tij, marrëdhënia me Titon ishte jashtëzakonisht e vështirë për të:[8]

Ajo kurrë nuk u shfaq jashtë kompanisë së Titos. Ne do ta shihnim atë shumë herë kur ajo po mbante një vigjilje për orë të tëra në një korridor,(ndërkohë që ne zvhillonim një takim natën vonë), për t'u siguruar që ajo të jetë në dispozicion nëse Tito dp të kishte nevojë për ndonjë gjë, ndërsa ai do të flinte. Për shkak të kësaj, zemërimi dhe mungesa e besimit që po merrte nga shërbëtorë të tjerë ishte pothuajse e pashmangshme. [Sipas asaj që ishte në ofertë] motive për afërsinë e saj me Titon mund të shpjegohej në mënyra të pafundme, asnjëra prej të cilave nuk do të tregonte karakterin e saj në një dritë të mirë: karrierë në ngjitje, ekstravagancë femrash keqdashëse, shfrytëzim i vetmisë së Titos... Përsa i përket asaj, Tito ishte një hyjni i luftës dhe i partisë komuniste për të cilën të gjithë duhej të sakrifikonin gjithçka që kishin. Ajo ishte një grua e thellë në procesin e kuptimit të Titos si një njeri, ndërkohë që gjithnjë e më shumë dhe me përkushtim bie në dashuri me të.

Martesa[redakto | përpunoni burim]

Jovanka Broz në vitin 1971 gjatë një vizite në Shtëpinë e Bardhë të Nixon, me Titon, presidentin Nixon dhe zonjën e parë Pat Nixon.

Data e saktë e martesës së tyre gjithashtu është subjekt për debat. Ceremonia e fshehtë e dasmës ndodhi ose gjatë vitit 1951 ose në prill të vitit 1952; megjithatë vendndodhja e ceremonisë nuk është gjithashtu e qartë. Disa burime thonë se kjo ndodhi në vilën e bukur të Dunavka në Ilok, ndërsa të tjerë e renditën komunën e Čukaricës në Beograd si vend.[9]

Përkeqësimi[redakto | përpunoni burim]

Jovanka në shtëpinë e saj në qershor të vitit 2009 me Ivica Daqiq dhe Rasim Ljajić.

Shumë besonin se ajo ishte viktimë e ambicieve të politikanëve të ndryshëm të cilët arritën të manipulonin Marshallin e plakur që të kthehej kundër gruas së tij. Sipas Ivo Eteroviqit, një shkrimtar dhe fotograf me qasje të paparë për dhjetëvjeçarë në çiftin qeverisës të Jugosllavisë, "fajtorët kryesorë për ndarjen e Titos dhe Jovanka janë se derri Stane Dolanc dhe gjenerali Nikola Ljubiçiç." Në vitin 1975 Tito la shtëpinë e tyre të zakonshme dhe ajo nuk e shihte atë midis viteve 1977 dhe 1980 kur vdiq. Pas vdekjes së Marshall Tito, ajo jetonte në izolim në Dedinje, një periferi të Beogradit, nën arrest shtëpie.

Vdekja[redakto | përpunoni burim]

Varri i Jovanka Broz në mauzoleun e Shtëpisë së Luleve, Beograd.

Broz u shtrua në spital më 23 gusht të vitit 2013 dhe vdiq nga një atak në zemër në një spital në Beograd më 20 tetor të vitit 2013, 88 vjeç.

Kujtime[redakto | përpunoni burim]

Libri me titull "Jeta ime, e vërteta ime" u botua vetëm tre javë para se të vdiste dhe po shitej në shitore.

Referenca[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ "Hrvatski jezični portal: Jovan". Arkivuar nga origjinali më 2014-12-24.  "Hrvatski jezični portal: buditi". Arkivuar nga origjinali më 2014-12-24.  "Hrvatski jezični portal: Broz". Arkivuar nga origjinali më 2014-12-24. 
  2. ^ Budisavljević in isolation: [budisǎːʋʎeʋit͡ɕ].
  3. ^ Sekularac, Ivana; Vasovic, Aleksandar (21 October 2013). "Tito's widow Jovanka Broz dies aged 88". The Independent. Reuters. Marrë më 8 July 2015. 
  4. ^ "Jovanka Broz, widow of Yugoslav communist dictator Tito, dies at 88". The Washington Post. Associated Press. 20 October 2013. 
  5. ^ a b Tito's widow, Jovanka Broz, dies in Belgrade, aged 88 BBC. 20 October 2013. Retrieved 16 December 2013.
  6. ^ "Jovanka Broz, first wife of a Communist leader, dies". Tandem Post. 21 October 2013. Arkivuar nga origjinali më 17 December 2013. Marrë më 16 December 2013. 
  7. ^ Društvo|Novosti
  8. ^ Milovan Đilas. Druženje s Titom [Miqësia me Titon]. Stampa:Page needed
  9. ^ Blic Online | Titova udovica daleko od očiju javnosti Archived 2009-12-14 at the Wayback Machine.