Beogradi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Beograd)
Shko te: navigacion, kërko
Beogradi
Београд / Beograd
Qytet
Vendndodhja
Beogradi is located in Serbia
Beogradi
Beogradi
44°49′14″N 20°27′44″E / 44.820556°N 20.462222°E / 44.820556; 20.462222Koordinatat: 44°49′14″N 20°27′44″E / 44.820556°N 20.462222°E / 44.820556; 20.462222
Administrimi
Shteti Flamuri Serbia
Komuna 17
Distrikti Qyteti i Beogradit
Kryetari i Bashkisë Siniša Mali
Partia DS/G17+/SPS-PUPS/LDP
Sipërfaqja dhe popullsia
Sipërfaqja 3227 km2
Lartësia 117 m m (m.n.d.)
Popullsia 1.710.000 banorë
 •  aglomerati 2.500.000 banorë
Dendësia 3.283/km² banorë/km2
Të dhëna të tjera
Themelimi 279 p.e.s.(Nga Keltët me emrin Singidunum)
Zona Kohore CET (UTC+1)
Kodi Postal 11000
Prefiksi (+381) 11
Targa BG
Faqja Zyrtare www.beograd.rs

Beogradi (serbisht Беoград / Beograd) është qyteti më i madh në Serbi dhe kryeqyteti i saj. Beogradi ishte edhe kryeqyteti i ish Jugosllavisë.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Beogradi është një nga qytetet më të vjetra në Evropë me dëshmi arkeologjike që datojnë që nga shek V p.e.s.[1]. Në lashtësi ky vend ka qenë populluar nga keltët dhe ilirët.[2]. Më pas u mor nga romakët derisa në shek VI e.s. u vendosën përfundimisht serbët. Duke pasur pozicion strategjik, qyteti ka qenë luftuar për më shumë se 140 herë që nga antikiteti.[3] Në mesjetë ai u bë pjesë Perandorisë Bizantine, Perandorisë Franke, Mbretërisë së Hungarisë dhe Principatës serbe. Në vitin 1521 Beogradi u pushtua nga Perandoria Osmane dhe u bë selia e Pashallëkut të Beogradit, si qyteti më i rëndësishëm osman në Evropë[4] dhe nga qytetet më të mëdha evropiane.[5] Serbët morën përsëri kontrollin e qytetit në vitin 1841, pas revolucionit serb. Beogradi verior u mbeti Austro-Hungarezëve deri në vitin 1918. Ka qenë kryeqytet i Jugosllavisë e më pas i konfederatës Serbi dhe Mali i Zi deri në vitin 2006. Pas kësaj, qyteti ka përjetuar rritje të madhe kulturore dhe ekonomike.[6][7]

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Beogradi është qendra financiare e Serbisë dhe Europës Juglindore me hapsirë zyre të përgjithshme 17.000.000 m²[8] dhe është shtëpia për bankën qendrore të vendit. Aktualisht, mbi 600.000 njerëz janë të punësuar në 120,286 kompanit,[9] 22,600 ndërmarrjeve dhe 50.000 dyqane[10]. Me 6,924 kompanive në sektorin (2013 e të dhënave), Beogradi është një nga qendrat teknologjisë së informacionit në këtë pjesë të Evropës, me rritje të fortë.[11] Me 6,924 kompanive në sektorin ( të dhënat e 2013 ), Beogradi është një nga qendrat e teknologjisë së informacionit në këtë pjesë të Evropës, me rritje të fortë. Qendra për Zhvillimin e Microsoft e vendosur në Beograd, në kohën e themelimit të qendrës së saj ishte e pesta e tillë në botë. Shumë kompani IT botërore zgjedhin Beogradin si qendër rajonale apo evropiane të tilla si Asus,[12][13] Dell,[14] Huawei, NCR [15] etj.

Beogradi i Ri është rrethi kryesor i biznesit në vend. Ai ofron një gamë të objekteve të tilla si hotele, salla Kongresit (Sava Qendër), ndërtesa zyra klas A dhe klas B, objektet sportive (Belgrade Arena), qendrat tregtare (Usce dhe Delta City) dhe parqeve të biznesit. Aktualisht, mbi 1.2 milion metra katrorë tokë është në ndërtim e sipër në Beogradin e Ri dhe vlera e ndërtimit në dy e gjysmë vitet e ardhshme është mbi 1.5 miliard euro.

Sava Centar , e ndërtuar në 1978

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Sipas regjistrimit të vitit 2011, qyteti ka një popullsi prej 1,166,763, ndërsa zona urbane të Beogradit (me vendbanimet fqinje urbane të përfshirë, Borča, Ovča, dhe Surcin) ka 1,233,796 banorë, dhe popullsia e zonës metropolitane (zonë administrative e Qyteti i Beogradit) qëndron në 1,659,440 persona. Grupet kryesore të popullsisë sipas kombësisë në bashkinë e qytetit të Beogradit janë: Serbët (1.505.448), Romët (27.325), Malazezët (9,902), Jugosllavët (8,061), Kroatët (7,752), Maqedonasit (6970), dhe muslimanët nga kombësia (3996).[16] Beogradi është shtëpia e shumë etnive nga e gjithë ish-Jugosllavia. Shumë njerëz erdhën në qytet si emigrantë ekonomikë nga qytetet më të vogla dhe fshatrat, ndërsa qindra mijëra erdhën si refugjatë nga Kroacia, Bosnje-Hercegovinë dhe Kosova, si pasojë e luftërave jugosllave të viteve 1990.[17]

Vendbanimet më të mëdha në rajonin e Beogradit janë:

Vendbanimi Popullsia
(Censusi i 2002)
Popullsia
(Censusi i 2001)[18]
Belgrade 1,119,642 1,166,763
Borča 35,909 46,086
Grocka 22,248 26,904
Lazarevac 23,551 26,006
Obrenovac 23,620 25,429
Mladenovac 22,114 23,609
Sremčica 18,450 21,001
Surčin 14,292 18,205
Ripanj 10,741 11,088
Ugrinovci 7,199 10,807
Leštane 8,492 10,473

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

Knez Mihailova

Shiko edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Beograd

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Discover Belgrade; Beograd, hovudstad
  2. ^ http://p104.ezboard.com/Skordiski/fistorijabalkanafrm27.showMessage?topicID=209.topic
  3. ^ http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/holiday_type/music_and_travel/article4385812.ece
  4. ^ The History of Belgrade: Middle Ages - Turkish Conquest - Liberation of Belgrade
  5. ^ City of Belgrade - Turkish and Austrian Rule
  6. ^ Beobuild - Construction projects and urban news from Belgrade
  7. ^ fDi Intelligence – Your source for foreign direct investment information - fDiIntelligence.com
  8. ^ Lokale neće ni džabe | Ekonomija | Novosti.rs
  9. ^ "U Beogradu radi 120.000 firmi". Večernje Novosti. 23 April 2013. Marrë më 4 November 2013. 
  10. ^ "Privredna komora Beograda". Docstoc.com. 4 October 2011. Marrë më 12 March 2013. 
  11. ^ "Microsoft Development Center Serbia". Microsoft.com. 1 April 2011. Marrë më 15 May 2013. 
  12. ^ "Asus otvorio regionalni centar u Beogradu". Emportal.rs. Marrë më 16 November 2010. 
  13. ^ "Centar kompanije 'Intel' za Balkan u Beogradu – Srbija deo 'Intel World Ahead Program'". E kapija. Marrë më 7 July 2009. 
  14. ^ Ana Vlahović, Beograd (25 September 2011). "Srbija centar IT industrije". Pressonline.rs. Marrë më 12 March 2013. 
  15. ^ NCR planira da udvostruči broj zaposlenih u Srbiji u 2014 (in Serbian), eKapija, 24 July 2013, marrë më 4 November 2013 
  16. ^ "Facts (Population)". Official website. Marrë më 10 July 2007. 
  17. ^ Refugee Serbs Assail Belgrade Government: The Washington Post, Tuesday, 22 June 1999.
  18. ^ "Grad Beograd / Београдска област (Serbia): Municipalities & Settlements - Statistics & Maps by "City Population"". Citypopulation.de. 28 December 2012. Marrë më 12 March 2013.