Jerevani

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Jerevani
Երևան
Qytet
Njohur si Erebuni, Erivan
noform
Horizonti në Jerevan me malin Ararati në sfond
Vendndodhja
Jerevani is located in Armenia
Jerevani
Jerevani
Administrimi
Shteti Flamuri Armenia
Rajoni Jerevan
Kryetari i Bashkisë Karen Karapetyan
Sipërfaqja dhe popullsia
Sipërfaqja 227 km2
Lartësia 900-1200 m (m.n.d.)
Popullsia 1,111,300 banorë
 •  aglomerati 1,245,700 banorë
Dendësia 4,896 banorë/km2
Të dhëna të tjera
Themelimi 782 p.e.s.
Vendasit Jerevanitë
Zona Kohore UTC+4
Verore UTC+5
Kodi Postal 0001-0099
Prefiksi +374 (10)
Koordinatat 40° 11′ 0″ Veri

44° 31′ 0″ Lindje

Faqja Zyrtare www.yerevan.am

Jerevani (në Armenisht: Երեւան [jɛɾɛˈvɑn]) është qyteti më i madh dhe kryeqyteti i Armenisë. Ai është qendra kryesore ekonomike e vendit dhe është shpallur Kryeqytet në 1918. Gjatë sundimit Sovjetik ai u kthye në një qytet tipik me arkitekturë sovjetike.Ai iu nënshtrua një rikonstruktimi gjatë viteve 2000 dhe u shtuan ndërtesat me arkitekture moderne. Popullsia është gati sa 1/3 e popullsisë së Armenisë.

Historia e Jerevanit daton nga shekullit e 8 p.e.s., me themelimin e kalasë së Erebuni në 782 p.e.s. nga mbreti Argishti i Parë në ekstremin perëndimor të fushës Araratit.[1] Pas Luftës së Parë Botërore, Jerevani u bë kryeqyteti i Republikës Demokratike së Armenisë, ndërsa mijëra të mbijetuarit e gjenocidit armen u vendosën në këtë rajon. Qyteti u zgjerua me shpejtësi gjatë shekullit të 20-të, ndersa Armenia u bë një nga pesëmbëdhjetë republikat e Bashkimit Sovjetik

Me zhvillimin e ekonomisë së vendit, Jerevani ka kaluar nëpër transformim të madh pasi shumë pjesë të qytetit kanë qenë përfituesi i ndërtimeve të reja që nga fillim të viteve 2000 kanë shumëzuar, edhe shitore me pakicë të tilla si restorante, dyqane dhe kafene, të cilat ishin të rralla gjatë kohëve Sovjetike. Sipas vlerësimeve të vitit 2011, popullsia e Jerevani ishte 1.121.900 njerëz duke e bërë 34% të popullsisë së përgjithshme të Armenisë. .[2]

Jerevani eshte me i vjeter se Roma. Anktualisht eshte 2793 vjet i vjeter.

Etimologjia[redakto | redakto tekstin burimor]

Një teori në lidhje me origjinën e emrit Jerevani është se qyteti u emërua pas mbretit armen, Yervand IV (i fundit), udhëheqësi i fundit i dinastisë Orontid, dhe themelues i qytetit të Yervandashat-it. Megjithatë, është e mundshme që emri i qytetit rrjedh nga fortesë ushtarake Urartian e Erebuni-it (Էրեբունի), e cila u themelua në territorin e Jerevanit bashkëkohore në 782 pes, nga Argishti i Parë. Ndërsa elemente të gjuhës Urartian përzier me gjuhën armene, emrit ka evoluar përfundimisht në Jerevan (Erebuni = Erevani = Erevan = Jerevan).[3]

Dijetari Margarit Israeljani vë në dukje këto ndryshime, kur krahasojmë mbishkrime të gjetura në dy pllakat në shkrimin kuniform në Jerevan. Në dorëshkrimet armen, Jerevan është përmendur gjithashtu si Erevan, Erivan, Erewan, Ervan, Eruan, Arevan, Iravan, Revan dhe Ayravan.

The twelve districts of Yerevan

Jerevani është i ndarë në dymbëdhjetë "rrethe/qarqe administative" (համայնքներ), secila me një lider të zgjedhur. Sipërfaqja e përgjithshme e 12 rrethet e Jerevanit është 227 km².[4]

Lagjet Armenisht Popullsia(2001) Siperfaqja
Açapnjaki Աջափնյակ
108,300
25
Arabkiri Արաբկիր
130,600
12.35
Avani Ավան
51,000
8.37
Davtasheni Դավթաշեն
41,200
6.71
Erebunii Էրեբունի
122,500
48.41
Kanaker-Zejtun Քանաքեր-Զեյթուն
79,600
8.10
Kentroni (Qendra) Կենտրոն
131,000
14.20
Malatia-Sebastia(ja) Մալաթիա-Սեբաստիա
141,900
25.80
Nork-Marashi Նորք-Մարաշ
11,300
4.60
Nor Norki (Norki i Ri) Նոր Նորք
147,500
14.47
Nubarasheni Նուբարաշեն
9,700
18.11
Shengaviti Շենգավիթ
147,300
40.50
Panorama of Yerevan

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Aron Katsenelinboĭgen: The Soviet Union: Empire, Nation and Systems. New Brunswick: Transaction Publishers 1990, ISBN 0-88738-332-7
  2. ^ "34.4 % of Armenia’s population resides in Yerevan". News.am. 4 August 2010. Retrieved 22 October 2011. 
  3. ^ Stampa:Hy icon Israelyan, Margarit A. Էրեբունի: Բերդ-Քաղաքի Պատմություն (Erebuni: The History of a Fortress-City). Yerevan, Armenian SSR: Hayastan Publishing Press, 1971, p. 137.
  4. ^ http://www.armstat.am/file/article/marz_11_32.pdf Armstat:Yerevan