Shko te përmbajtja

Mark Bazaiti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Mark Bazaiti (Marco Basaiti, 1470-1530) ishte një piktor italian i Rilindjes me prejardhje shqiptare. Aktualisht mungojnë të dhënat e mjaftueshme mbi jetën dhe veprën e tij. [1] [2] [3] [4] [5] [6]

Biografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Marco Basaiti lindi rreth vitit 1470, [7] në Venedik [8] [9] ose në Friuli . [7] [10] Familja e tij ishte me origjinë shqiptare [2] [3] [4] [6] ose ndoshta greke, siç raportoi Vasari . [7] [8] [10] [4] [11] [12] [13] Në të dyja rastet, kjo shpjegon shumëllojshmërinë e emrave me të cilët njihet Basaiti, sepse komunitetet greke dhe shqiptare, si dhe komunitetet e tjera të huaja, në pjesën më të madhe qëndronin për vete dhe nuk shfaqen shpesh në të dhënat veneciane. [14] Një testament i datës 1526 mund të ofrojë prova për familjen e tij, por lidhja midis Basaitit dhe këtij testamenti është e debatueshme. Për shkak të kësaj mungese dokumentacioni, nuk dihet shumë për jetën e Basaitit, përveç asaj që studiuesit mund të mësojnë rreth artistit përmes artit të tij. [15]

Ka prova që Basaiti u trajnua me Bartolomeo Vivarini, pasi veprat e hershme të Basaitit mendohet se pasqyrojnë stilin dhe kompozimin e Bartolomeos. Pasi Bartolomeo vdiq në fund të viteve 1490, mendohet se Basaiti filloi të punonte me Alvise Vivarini, nipin e Bartolomeos. Kjo mbështetet nga fakti se kur Alvise vdiq në vitin 1505, Basaitit iu ngarkua të përfundonte veprën e altarit me titull Shën Ambrozi i Fronësuar me Shenjtorët, të cilën Alvise e kishte lënë të papërfunduar. Zakonisht vetëm asistentëve kryesorë që punonin në studio do t'u kërkohej të bënin këtë lloj pune, gjë që sugjeron se Basaiti ishte i lidhur ngushtë me Alvisen në këtë kohë. Për më tepër, puna e Basaitit duket se është ndikuar stilistikisht nga të dy Vivarinit, duke nënkuptuar më tej lidhjen midis Basaitit dhe këtyre dy mjeshtrave.

Basaiti ishte nën ndikimin e një vargu artistësh të mëdhenj që jetuan gjatë kësaj epoke. Për shembull, ai filloi të përfshinte peizazhe më të gjera në sfondet e tij, duke u frymëzuar nga Giovanni Bellini. [16] [17] Në fakt, disa nga veprat më të vjetra të Bellinit iu atribuan gabimisht Basaitit për një periudhë të gjatë kohore. Një ndikim tjetër i mundshëm për sfondet më komplekse të Basaitit është puna e piktorëve holandezë. Në mënyrë specifike, është vënë re se pas qëndrimit të Albrecht Dürer në Venecia, stili i Basaitit u zhvendos disi drejt peizazheve më komplekse dhe dramatike me më pak theks në figurat në pikturë. Ky stil mund të shihet në Vajtimin mbi Krishtin e Vdekur dhe Shën Jeronimin në Shkretëtirë . Kjo e fundit mendohet të jetë një kopje e një pikture nga Cima da Conegliano e cila paraqet një ndikim tjetër të rëndësishëm artistik në jetën e Marco Basaitit. Për pjesën më të madhe, Basaiti u përqendrua në tema fetare, duke u thelluar rrallë në tema mitologjike ose historike. [18] [15] Pavarësisht kësaj, stili i tij duket mjaft bashkëkohor me kompozim kompleks dhe përmasa të sakta. [19]

Veprat

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Aktualisht njihen afërsisht 30 vepra që i atribuohen Basaitit.

Data e atribuar Pikturë Vendndodhja Lloji
1495–1500 Portreti i një të riu Galeria Kombëtare e Londrës Vaj në panel
1496–1505 Virgjëresha dhe Fëmija Galeria Kombëtare e Londrës Vaj në panel
1500 Portreti i një zotërie Muzeu RISD, Providence, Rhode Island Vaj në panel
1500 Shën Katerina e Aleksandrisë Muzeu Szépmüvészeti, Budapest Vaj në panel
1500–1501 Virgjëresha dhe Fëmija me Shën Jakobin e Madh Muzeu i Artit i Filadelfias Vaj në panel
1500–1505 Portreti i Doge Agostino Barbarigo Muzeu Szépmüvészeti, Budapest Vaj në panel
1500–1510 Madona dhe Fëmija me Shën Kiarën dhe Shën Françeskun Akademia Carrara Vaj në panel
1500–1510 Portret i një burri me kapuç Museo Correr, Venecia Tempera në panel
1501–1502 Madonna dhe Fëmija me një Donator Vendndodhja e panjohur Tempera në panel
1503 Altari i Shën Ambrozit Bazilika Frari Vaj në panel
1505 Portreti i një të riu Koleksion privat Vaj në panel
1508 Depozitimi Alte Pinakothek, Bayerische Staatsgemäldesammlungen Vaj në panel
1508 Virgjëresha dhe Fëmija me Shenjtorët Muzeu Fitzwilliam, Universiteti i Kembrixhit Tempera në panel
1510 Thirrja e Bijve të Zebedeut Galleria dell Accademia, Venecia Vaj në panel
1510 Krishti i Vdekur Muzeu Szépmüvészeti, Budapest Vaj në panel
1510 Madonna dhe Fëmija Muzeu i Artit të Xhorxhias, Athinë, Xhorxhia Vaj në panel
1510–1516 Krishti duke u lutur në kopsht (Agoni në kopsht) Galleria dell'Accademia, Venecia Vaj në panel
1515–1516 Portreti i një zotërie me kapelë Akademia Carrara Vaj në panel
1517 Shëlbuesi i Bekuar Akademia Carrara Vaj në panel
1518–1519 Madonna dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin dhe Shën Liberalisin Muzeum Palacu Krola Jana III w Wilanowie, Varshavë Vaj në panel
1520 Madonna duke adhuruar fëmijën Galeria Kombëtare e Artit, Uashington Vaj në panel
1520 Ringjallja e Krishtit Akademia e Karrarës Vaj mbi kanavacë
1521 Portreti i një Zotëriu me të Zeza Akademia Carrara Vaj në panel
1527 Vajtimi Muzeu Shtetëror i Hermitazhit, Shën Petersburg Vaj mbi kanavacë
Nuk është dhënë datë në faqen e internetit Koka e Virgjëreshës Muzeu i Artit dhe Arkeologjisë Ashmolean, Universiteti i Oksfordit Vaj në panel
Pa datë Vajtimi i Krishtit të Vdekur Muzeu i Arteve të Bukura, Boston Vaj në panel
Pa datë Shën Pjetri i Fronësuar me Katër Shenjtorë San Pietro di Castello Vaj mbi kanavacë
Pa datë Shën Sebastiani Santa Maria della Salute, Venecia Vaj mbi kanavacë
Pa datë San Girolamo Museo Correr, Venecia Vaj në panel
Pa datë Krishti i Vdekur midis Dy Engjëjve Galleria dell'Accademia, Venecia Vaj në panel
Pa datë Shën Jeronimi i penduar Musée des Beaux-Arts, Strasburg Vaj në panel

Tabela është renditur sipas datës dhe ato me një gamë datash janë renditur bazuar në datën e tyre më të hershme të vlerësuar. Ato pa data të përcaktuara janë renditur të fundit.

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ Babinger, Franz (1962). "L'origine albanese del pittore Marco Basaiti (ca. 1470 - ca. 1530),". Atti. Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, Classe di Scienze Morali e Lettere. CXX: 497–500. {{cite journal}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. 1 2 Fabio Maniago (conte di.); Caterina Furlan (1999). Storia delle belle arti friulane. Fondazione Cassa di Risparmio di Udine e Pordenone. fq. 18. Veneziano di probabile origine albanese {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. 1 2 Pacini (1976). Problemi di morfosintassi dialettale. Centro di studio per la dialettologia italiana. fq. 6. L'opinione di F. Babinger (*) secondo cui il pittore veneziano Marco Basaiti, il quale operò intorno agli anni 1500-1530, fosse di origine albanese, a mio avviso trova conferma nel fatto che Bazaiti appare ancor oggi come nome di famiglia nella città di Delvina {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  4. 1 2 3 Preyer, David Charles (2008). The Art of the Vienna Galleries. BiblioBazaar. fq. 39. ISBN 0-559-69564-0. Trained in the same school was the Greek Marco Basaiti, from whom we find a smaller replica of the artist's large painting which is now in the Academy at Venice {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ↑ "Bulletin of the Rhode Island School of Design". google.al. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. 1 2 Ferid Hudhri (2003). Albania Through Art. Onufri. fq. 15. ISBN 978-99927-53-67-5. [The Albanian exiled community] set up there their own school, which they called "Scuola degli Albanesi" (School of the Albanians). Their textbooks were the works of the Albanian Humanists: Marin Beçikemi (1468-1528) and Marin Barleti (1460-1512). The most renowned painters were Marco Basaiti (1496-1530) and Viktor Karpaçi (1465-1525). Some international academics have referred to them and their Albanian descent. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  7. 1 2 3 Shaw, James Byam (1976). Drawings by old masters at Christ Church, Oxford. Clarendon Press. fq. 193. OCLC 2633502. Marco Basaiti who was indeed born of Greek parents, in Friuli, c. 1470 and was a follower of Giovanni Bellini {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. 1 2 Vasari, Giorgio (1963). The lives of the painters, sculptors, and architects. Dent. fq. 141. OCLC 175078002. Marco Basaiti, born in Venice of Greek parents {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ↑ Ansell, Florence Jean (2008). The Art of the Munich Galleries. READ BOOKS. fq. 229. ISBN 978-1-4437-5543-6. Of a somewhat later date and severer style was Marco Basaiti, who was born of Greek parents in Venice, and who was a pupil and assistant of Luigi Vivarini and later Giovanni Bellini, whose influence in the softness of his later works can be easily traced. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  10. 1 2 Rose, Hugh James (2008). A New General Biographical Dictionary, Volume III. BiblioBazaar. fq. 293. ISBN 978-0-559-38853-8. BASAITI, (Marco del Friuli,) an Italian painter, a native of Friuli, whence his designation. He was born of Greek parents, and flourished about 1510 {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  11. ↑ Waters, Clara Erskine Clement (1881). Painters, Sculptors, Architects, Engravers, and Their Works. Houghton, Mifflin and Co. fq. 75. OCLC 227712073. Basaiti, Marco. It is not known whether this artist was born at Friuli or Venice. He was of Greek parentage. Flourished from 1496 to 1520. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  12. ↑ Fernau, Joachim (1959). The Praeger encyclopedia of old masters. F.A. Praeger. fq. 27. OCLC 444975. BARTOLOMMEO VENETO (See VENETO) BASAITI Though of Greek parentage Marco {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  13. ↑ Sturgis, Russell (2008). Manual of the Jarves Collection of Early Italian Pictures. BiblioBazaar. fq. 71. ISBN 978-0-554-70267-4. Marco Basaiti, or Baxaiti, born at Venice of a Greek family ... His works are delicate in finish and exquisite in color. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  14. ↑ Krén, Emily; Marx, Daniel. "Biography- BASAITI, Marco". Web Gallery of Art. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  15. 1 2 Bonario, Bernard. Marco Basaiti: A Study of the Venetian Painter and a Catalogue of His Works. 1974. University of Michigan, PhD dissertation. ProQuest Dissertations and Theses Global.
  16. ↑ "Giovanni Bellini Style and Technique". Artble (në anglisht). Marrë më 3 tetor 2017.
  17. ↑ "Marco Basaiti" Arkivuar 5 prill 2017 tek Wayback Machine. ArtFortune.com. March 3, 2017.
  18. ↑ "Marco Basaiti". Rijksbureau V. Kunsthistorische Documentatie. Marrë më 4 prill 2017. {{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  19. ↑ Mauro Lucco. "Basaiti, Marco." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 4 Apr. 2017. http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T006679 .
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mark_Bazaiti&oldid=2835805"