Rajonet e Filipineve

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Harta e rajoneve Filipineve para krijimit të Negros Island Region.

Filipine, rajonet (filipinisht: rehiyon, ISO 3166-2:PH) janë ndarjet administrative që shërbejnë kryesisht për të organizuar provincat (lalawigan) të vendit për lehtësi administrative. Aktualisht, republika e arkipelagut të Filipineve ndahet në 18 rajone. Shumica e organeve qeveritare janë themeluar nga rajoni në vend se të ketë zyra të veçanta provinciale, zakonisht (por jo gjithmonë) këto zyra caktohen në qytetet që janë qendra rajonale.

Rajonet vetë nuk kanë një qeveri të veçantë lokale, me përjashtim të Rajonit Autonom në Mindanaon muslimane, i cili ka një asamble të zgjedhur rajonal dhe guvernator.

Historia[redakto | përpunoni burim]

Rajone për herë të parë janë shfaqur më 24 shtator 1972, kur provincat e Filipineve u organizuan në 11 rajone nga Dekreti Presidencial № 1 si pjesë e as part of the Plani i Riorganizimit të Integruar nga presidenti Ferdinand Marcos.

Që nga ajo kohë, rajone të tjera janë krijuar dhe disa krahina janë transferuar nga një rajon në tjetrin.

  • 7 korrik, 1975: Rajoni XII u krijua dhe një njohje e vogël për disa rajone të Mindanao.[1]
  • 25 korrik, 1975: Rajoni IX dhe XII u deklaruan si Rajone Autonome në Mindanao-n Perëndimore dhe Qendrore respektivisht.[2]
  • 21 gusht, 1975: Rajoni IX u nda në nën-rajonin IX-A dhe nën-rajonin IX-B. Një njohje e vogël edhe për rajonet Mindanao.[3]
  • 7 nëntor, 1975: Manila Metropolitane u krijua.[4]
  • 2 qershor, 1978: Manila Metropolitane shpallet si Rajoni Kryeqytet Kombëtar.[5]
  • 15 korrik, 1987: Rajoni Administrativ Cordillera u krijua.[6]
  • 1 gusht, 1989: Rajoni Autonom në Mindanao-n Myslimane u krijua.[7] Region XII reverted to an administrative region.
  • 23 tetor, 1989: Krijimi për herë të parë i Rajonit Autonom të Cordillera.[8] Ratification rejected by residents in a plebiscite.
  • 12 tetor, 1990: Urdhri Ekzekutiv 429 lëshuar nga Presidenti Corazon Aquino për riorganizimin e rajoneve Mindanao, por riorganizimi nuk ndodhi kurrë (ndoshta për shkak të mungesës së fondeve të qeverisë).[9]
  • 23 shkurt, 1995: Rajoni XIII (Caraga) krijohet dhe një njohje e vogël për disa rajone të Mindanao-s. Sultan Kudarat transferred to Region XI.[10]
  • 1997: Njohje e vogël për disa rajone të Mindanao-s.
  • 22 dhjetor, 1997: Krijimi i dytë i Rajonit Autonom të Cordillera.[11] Ratification again rejected by residents in a plebiscite.
  • 18 dhjetor, 1998: Sultan Kudarat u kthye në Rajonin XII.[12]
  • 31 mars, 2001: Rajoni Autonom në Mindanao-n Myslimane u zgjerua.[13]
  • 19 shtator, 2001: Shumica e rajoneve Mindanao u riorganizuan dhe disa u riemëruar.[14]
  • 17 maj, 2002: Rajoni IV-A (CALABARZON) dhe Rajoni IV-B (MIMAROPA) u krijuan nga ish-Rajoni IV (Southern Tagalog). Aurora u transferua në Rajonin III.[15]
  • 23 maj, 2005: Palawan u transferua nga Rajoni IV-B në Rajonin VI; MIMAROPA u riemërua në MIMARO.[16]
  • 19 gusht, 2005: Transferimi i Palawan në Rajonin VI u mbajt pezull.[17]
  • 29, 2015: U krijua Negros Island Region (NIR). Negros Occidental dhe Bacolod nga Rajoni VI dhe Negros Oriental nga Rajoni VII u transferuan në rajonin e ri.[18]

Lista e rajoneve[redakto | përpunoni burim]

Deri në maji 2015, Filipinet përbëhet nga 18 rajonet administrative. Disa nga emërtimet rajon përfshijnë komponentët numerike, disa jo.[19] Këto rajone janë të kombinuara gjeografikisht në tri grupe ishullore, në Luzon, Visayas, dhe Mindanao. Më poshtë është një listë e rajoneve në grupimet e tyre ishullore. Për të marrë një pasqyrë të rajoneve, shih nenet përkatëse mbi grupet e ishujve. Rajonet CALABARZON, MIMAROPA, dhe SOCCSKSARGEN janë me shkronja të mëdha sepse ata janë akronime që qëndrojnë për krahinat e tyre përbërëse apo qytetet.[20]

Vendndodhja Rajoni
(emërtimi rajonal)
Grupi i
ishujve
Qendra
rajonale
Njësitë përbërëse
të pushtetit vendor
Sipërfaqja (km2) Popullsia
(2010)[21]
Dendësia
(për km2)
Ph fil ncr.png National
Capital Region

(NCR)
Luzon Manila 636 11,855,975 18641.5
Ph fil ilocos.png Ilocos Region
(Region I)
Luzon San Fernando
(La Union)
12,840 4,748,372 369.8
Ph fil car.png Cordillera
Administrative
Region

(CAR)
Luzon Baguio 18,294 1,616,867 88.4
Ph fil cagayan valley.png Cagayan Valley
(Region II)
Luzon Tuguegarao 26,838 3,229,163 120.3
Ph fil central luzon.png Central Luzon
(Region III)
Luzon San Fernando
(Pampanga)
21,470 10,137,737 472.2
Ph fil calabarzon.png CALABARZON
(Region IV-A)
Luzon Calamba 16,229 12,609,803 777
Ph fil mimaropa.png MIMAROPA
(Region IV-B)
Luzon Calapan 27,456 2,744,671 100
Ph fil bicol.png Bicol Region
(Region V)
Luzon Legazpi 17,632 5,420,411 307.4
Ph fil western visayas.png Western Visayas
(Region VI)
Visayas Iloilo City 12,258 4,194,579 342.2
Ph fil negros island.png Negros Island
Region

(NIR or Region XVIII)
Visayas Bacolod and
Dumaguete[upper-alpha 1]
(interim)
13,351 4,194,525 314.2
Ph fil central visayas.png Central Visayas
(Region VII)
Visayas Cebu City 9,565 5,513,514 576.4
Ph fil eastern visayas.png Eastern Visayas
(Region VIII)
Visayas Tacloban 21,432 4,101,322 191.4
Ph fil zamboanga peninsula.png Zamboanga
Peninsula

(Region IX)
Mindanao Pagadian 14,811 3,407,353 230.1
Ph fil northern mindanao.png Northern Mindanao
(Region X)
Mindanao Cagayan de Oro 17,125 4,297,323 250.9
Ph fil caraga.png Caraga
(Region XIII)
Mindanao Butuan 18,847 2,429,224 128.9
Ph fil davao region.png Davao Region
(Region XI)
Mindanao Davao City 20,244 4,468,563 220.7
Ph fil soccsksargen.png SOCCSKSARGEN
(Region XII)
Mindanao Koronadal 18,433 4,109,571 222.9
Ph fil armm.png Autonomous Region
in Muslim Mindanao

(ARMM)
Mindanao Cotabato City 12,695 3,256,140 256.5
Shënime
  1. ^ Bacolod dhe Dumaguete janë propozuar që të jetë, qendrat e përkohshme të përbashkëta rajonale për një periudhë tranzicioni trevjeçare. Kabankalan dhe fqinji Mabinay janë parashikuar të jenë, qendra të përbashkëta të përhershme rajonale.[24]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ "Presidential Decree No. 742". The Lawphil Project. July 7, 1975. Marrë më June 6, 2015. 
  2. ^ "Presidential Decree No. 1618". The Lawphil Project. July 25, 1975. Marrë më June 6, 2015. 
  3. ^ "Presidential Decree No. 773". The Lawphil Project. August 21, 1975. Marrë më June 6, 2015. 
  4. ^ "Presidential Decree No. 824". The Lawphil Project. November 7, 1975. Marrë më June 6, 2015. 
  5. ^ "Presidential Decree No. 1396, s. 1978". Official Gazette of the Republic of the Philippines. Marrë më September 22, 2015. 
  6. ^ "Executive Order No. 220". The Lawphil Project. July 15, 1987. Marrë më June 6, 2015. 
  7. ^ "Republic Act No. 6734". The Lawphil Project. August 1, 1989. Marrë më June 6, 2015. 
  8. ^ "Republic Act No. 6766". The Lawphil Project. October 23, 1989. Marrë më June 6, 2015. 
  9. ^ "Executive Order No. 429 s. 1990". The Lawphil Project. October 12, 1990. Marrë më June 6, 2015. 
  10. ^ "Republic Act No. 7901". The Lawphil Project. February 23, 1995. Marrë më June 6, 2015. 
  11. ^ "Republic Act No. 8438". The Lawphil Project. December 22, 1997. Marrë më June 6, 2015. 
  12. ^ "Republic Act No. 8744". The Lawphil Project. December 18, 1998. Marrë më June 6, 2015. 
  13. ^ "Republic Act No. 9054". The Lawphil Project. March 31, 2001. Marrë më June 6, 2015. 
  14. ^ "Executive Order No. 36". The Lawphil Project. September 19, 2001. Marrë më June 6, 2015. 
  15. ^ "Executive Order No. 103". The Lawphil Project. May 17, 2002. Marrë më June 6, 2015. 
  16. ^ "Executive Order No. 429". The Lawphil Project. May 23, 2005. Marrë më June 6, 2015. 
  17. ^ "Administrative Order No. 129". Philippine Statistics Authority. August 19, 2005. Marrë më June 6, 2015. 
  18. ^ "Executive Order No. 183, s. 2015". Official Gazette (Philippines). May 29, 2015. Marrë më June 6, 2015. 
  19. ^ List of Regions, National Statistical Coordination Board'"'.
  20. ^ Disa rajone përdorin akronime në emrat e tyre, shembujt përfshijnë CALABARZON, i cili rrjedh nga CAvite, LAguna, BAtangas, Rizal, dhe QueZON; MIMAROPA, i cili rrjedh nga MIndoro (for Mindoro Occidental dhe Mindoro Oriental), MArinduque, ROmblon, dhe PAlawan; dhe SOCCSKSARGEN, i cili rrjedh nga SOuth Cotabato, Cotabato, Sultan Kudarat, SARangani, dhe GENeral Santos.
  21. ^ "Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities Based on 1990, 2000, and 2010 Censuses" (PDF). 2010 Census and Housing Population. National Statistics Office. Marrë më 12 October 2012. 
  22. ^ a b c d e An independent component city, not under the jurisdiction of any provincial government.
  23. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q A highly urbanized city, independent from any province.
  24. ^ "Aquino OKs creation of Negros Island Region". Philippine Daily Inquirer. Jun 5, 2015. Marrë më 2015-06-05. 
  25. ^ A component city, part of the province of Basilan, but whose regional services are provided by the offices of Region IX.

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]