Rruga e Qumështit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Galaktika Rruga e Qumështit
ESO-VLT-Laser-phot-33a-07 rsz.jpg
Një pamje e galaktikës në mbrëmje
Të dhënat e vëzhgimit
Lloji SBc
Diametri 100,000-120,000 vite dritë (30-37 kpc)[1]
Trashësia 1,000 vite dritë[1]
Numri i yjeve 300±100 bilion [2][3]
Ylli më i vjetër 13.2 bilion vjeçar[4]
Masa 1.0-1.512 M (2-342 kg) [5]
Largesa e Diellit nga qendra e galaktikës 27,200 ± 1,100 vite dritë[6]
Shiko edhe: Galaktika

Rruga e Qumështit është galaktika që përmban sistemin tonë Diellor.[7][a] Ky emër rrjedh nga pamja e galaktikës prej Tokës në formën e një vije të hollë që shkëlqen dhe që ka një aspekt "qumështor". Termi "Rruga e Qumështit" është një përkthim nga latinishtja via lactea.[8] Nga Toka, Rruga e Qumështit duket si tufë drite sepse struktura e saj në formë disku shihet nga mbrenda. Galileo Galilei ishte i pari që pa yjet të veçuar e jo si një tufë drite me teleskopin e tij në vitin 1610. Deri në kohët e hershme të vitit 1920, shumica e astronomëve mendonin se Rruga e Qumështit i përmbante të gjitha yjet e universit.[9] Pas debatit të madh të vitin 1920 në mes Harlow Shapley dhe Heber Curtis,[10] vëzhgimet nga Edwin Hubble treguan se Rruga e Qumështit është vetëm një nga galaksitë e shumta të gjithësisë. Rruga e Qumështit ka formën e një spiraleje me një diametër prej rreth 100,000 vite dritë deri 120,000 vite dritë[1] dhe përmban rreth 400-600 miliard yje.[1] Mund të ketë të paktën 100 miliardë planete në Rrugën e Qumështit.[11]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ a b c d Christian, Eric; Safi-Harb, Samar. "How large is the Milky Way?". NASA: Ask an Astrophysicist. Marrë më 2007-11-28. 
  2. ^ "NASA – Galaxy". Nasa.gov. 2007-11-29. Marrë më 2010-08-10. 
  3. ^ Dec16th2008. "How Many Stars are in the Milky Way?". Universe Today. Marrë më 2010-08-10. 
  4. ^ Frebel, Anna; et al. (2007). "Discovery of HE 1523-0901, a Strongly r-Process-enhanced Metal-poor Star with Detected Uranium". The Astrophysical Journal. 660 (2): L117. Bibcode:2007ApJ...660L.117F. arXiv:astro-ph/0703414Freely accessible. doi:10.1086/518122. 
  5. ^ McMillan, Paul J. (2011), "Mass models of the Milky Way", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 414 (3): 2446–2457, Bibcode:2011MNRAS.414.2446M, doi:10.1111/j.1365-2966.2011.18564.x  Unknown parameter |month= ignored (help)
  6. ^ Gillessen, S.; Eisenhauer, F.; Trippe, S.; Alexander, T.; Genzel, R.; Martins, F.; Ott, T. (2009). "Monitoring Stellar Orbits Around the Massive Black Hole in the Galactic Center". The Astrophysical Journal. 692 (2): 1075. Bibcode:2009ApJ...692.1075G. doi:10.1088/0004-637X/692/2/1075. 
  7. ^ Collins Elementary English Dictionary – Complete and Unabridged 1991-2003 - Milky Way / The American Heritage Science Dictionary 2005 - Milky Way noted at thefreedictionary.com
  8. ^ Harper, Douglas. "galaktika". Fjalori i Etimologjisë Online.
  9. ^ Galaksia e Rrugës së Qumshtit: Fakte për shtëpinë tonë galaktike". Space.com
  10. ^ Shapley, H.; Curtis, H. D. (1921). "The Scale of the Universe". Bulletin of the National Research Council2: 171–217. Bibkodi:1921BuNRC...2..171S.
  11. ^ Xhesika Berman (16 janar 2012). Galaktika Rruga e Qumështit përmban 160 miliardë planete. VOA News.