Sali Njazi Dede

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Sali Njazi Dede (Starje, 1876 - Tiranë, 28 nëntor 1941) ka qenë kryegjysh i Bektashizmit.

Jeta[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lindi në Starje të Kolonjës më 1876, i biri i Dervish Cufes. Në moshë të re, me familjen e tij, emigroi në Turqi ku përfundoi studimet në gjimnaz.

Në moshën 20 vjeçare, filloi studimet fetare në teqenë e Haxhi Bektash Veliut, duke u njohur me mësimet bazë të parimeve teologjike kuranore dhe në veçanti me doktrinën bektashiane. Në vitin 1897 u pranua myhib dhe u vesh dervish prej Kryegjyshit Haxhi Fejzi Dedej dhe më 1899 u bë myxhyret.

Më 1916 ndërron jetë Haxhi Fejzi Dedei dhe në vend të tij Këshilli Gjyshnor i Kryegjyshatës, emëron në postin më të lartë të Pireut, Sali Njazi Dedein, i cili e kreu si detyrë deri më 1925, kur Ataturku me ligj ndaloi dhe mbylli teqet bektashanie në Turqi.

Kongresi III bektashian, në vitin 1929 do të merrte vendim që qendra e Kryegjyshatës Botërore Bektashiane të vendosej në Shqipëri, e cila u bë në marrëveshje të dy qeverive të vendeve përkatëse dhe Kryegjysh të vazhdonte të ishte Sali Njazi Dedei. Bashkëpunoi me qeverinë e asaj kohe për ligjin mbi fenë. I dha dimension të ri bektashizmit në Shqipëri dhe marrëdhëniet e bashkëpunimin me teqetë në rajon dhe në botë. Ishte krijues i talentuar me mjaft shkrime.

28 nëntor të vitit 1941, Sali Njazi Dedein i hynë në shtëpi për ta vjedhur, dhe e qëlluan për vdekje bashkë me dervishin Aziz Levanin. Mëngjesin e ditës kur ndodhi ngjarja, kishte terhequr nga banka një shumë të hollash për meremetimin e teqesë. Vite më vonë me pohimin e një familjari të njërit prej dy grabitësve, grabitësit kishin qenë Shemsi Totozani dhe Bilbil Klosi - vrasjen e kreu Totozani[1].

Një figurë e lartë e bektashizmit në Shqipëri dhe në botë. Albapost, në ciklin e figurave të shquara për vitin 2001, ka emërtuar në emisionin e pullave Sali Njazi Dedein.

Burime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Kaso T., Ja kush e vrau Kryegjyshin Bektashian Sali Njazi Dede, Almanak nr. 1, Tiranë: Instituti i Studimit të Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, 2011. fq. 185-191.