Shkenca qytetare

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Një shkencëtar qytetar

"Shkenca qytetare" e njohur gjithashtu si shkenca e komunitetit, shkenca e turmës, shkenca me burim nga turma, monitorimi vullnetar, ose shkenca qytetare në internet është kërkim shkencor i kryer, tërësisht ose pjesërisht, nga shkencëtarë amatorë (ose joprofesionistë). [1] "Shkenca qytetare" është përshkruar nganjëherë si "pjesëmarrje e publikut në kërkimin shkencor", monitorim pjesëmarrës dhe hulumtim veprues pjesëmarrës, rezultatet e të cilave shpesh janë përparime në kërkimin shkencor, si dhe një rritje e të kuptuarit të publikut për shkencën. [2] [3] Përkufizimi i parë i "shkencës qytetare" daton nga vitet 1990, kur termi u përcaktua nga Alan Irvin nga Mbretëria e Bashkuar dhe Rick Bonnie i Shteteve të Bashkuara. Alan Irvin, një sociolog britanik, e përkufizoi "shkencën qytetare" si zhvillimin e konceptit të qytetarisë shkencore, i cili shtron nevojën për afrimin e shkencës dhe proceseve shkencore më pranë publikut. Irvin identifikoi dy dimensione të lidhjes midis shkencës dhe qytetarisë (qytetarëve):1. shkenca duhet t'u përgjigjet nevojave dhe shqetësimeve të qytetarëve 2. qytetarët vetë mund të krijojnë një bazë të besueshme të njohurive shkencore. Ornitologu amerikan, Rick Bonnie, në mënyrë të pavarur nga puna e Alan Irwin, e përcaktoi "shkencën qytetare" si projekte në të cilat individë joshkencorë, siç janë vëzhguesit e paditur të zogjve, krijojnë vullnetarisht një bazë të dhënash shkencore. Ky përkufizim paraqet rolin e zvogëluar të qytetarëve në kërkimin shkencor në lidhje me përkufizimin e Irvin. Shprehjet "shkenca qytetare" dhe "qytetari vullnetar i shkencës" u bënë pjesë e Fjalorit Anglez të Oksfordit në qershor të vitit 2014. "Shkenca qytetare" përcaktohet si "punë shkencore e kryer nga anëtarët e publikut, shpesh në bashkëpunim me, ose nën mbikëqyrjen e shkencëtarëve profesionistë ose institucioneve shkencore. Një vullnetar i shkencës qytetare përcaktohet si: a) Një shkencëtar, puna e të cilit karakterizohet nga ndjenja e përgjegjësisë dhe shërbimit ndaj interesave më të mira të komunitetit b) një anëtar i publikut që angazhohet në punë shkencore, shpesh në bashkëpunim, ose nën mbikëqyrjen e shkencëtarëve profesionistë ose institucioneve shkencore. Individët, ekipet ose një rrjet i vullnetarëve mund të përfshihen në "shkencë qytetare". Vullnetarët e shkencave qytetare shpesh bashkohen me shkencëtarë profesionistë për të arritur qëllime të përbashkëta. [4] [5] [6] [7]

Shiko gjithashtu[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Gura, Trisha (2013). "Citizen science: amateur experts". Nature. 496 (7444): 259–261. :10.1038/nj7444-259a.  23586092. 
  2. ^ Hand, E. (2010). "Citizen science: People power". Nature. 466 (7307): 685–687. :10.1038/466685a.  20686547. 
  3. ^ C. Doyle; R. David; Y.Li; M. Luczak-Roesch (30 June 2019). Using the Web for Science in the Classroom: Online Citizen Science Participation in Teaching and Learning. :10.1145/3292522.3326022.  978-1-4503-6202-3. Marrë më 30 July 2019. 
  4. ^ H. Riesch; C. Potter (2014). "Citizen science as seen by scientists: Methodological, epistemological and ethical dimensions". Public Understanding of Science. 23 (1): 107–120. :10.1177/0963662513497324.  23982281. 
  5. ^ Alan Irwin (1995). Citizen Science: A Study of People, Expertise and Sustainable Development. Routledge. 
  6. ^ R. Bonney; H. Ballard; R. Jordan; E. McCallie; T. Phillips; J. Shirk; C. C. Wilderman (2009). "Bonney et al. 2009 CAISE Report on Public Participation in Scientific Research. A CAISE Inquiry Group Report". Washington, D.C.: Center for Advancement of Informal Science Education (CAISE). 
  7. ^ Cavalier, Darlene; Kennedy, Eric (2016). The Rightful Place of Science: Citizen Science. Tempe, AZ: Consortium for Science, Policy & Outcomes. f. 54.  9780692694831. 

Bibliografia[redakto | përpunoni burim]

Linqe te jashtme[redakto | përpunoni burim]