Silva Kaputikyan

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Silva Kaputikyan
Silva Kaputikyan.JPG
Emri:Sirvard Kaputikyan
Ditëlindja:20 Janar 1919(1919-01-20)
Vendlindja:Yerevan, Republic of Armenia
Ditëvdekja:25 Gusht 2006 (mosha 87)
Vendvdekja:Yerevan, Armenia
Zhanri:Lyric poetry[1]
Vepra të shquara:«Խոսք իմ որդուն» ("A word to my son")[1][2]

Silva Kaputikyan[a] (armenisht: Tondokument Սիլվա Կապուտիկյան); 20 janar 1919 – 25 gusht 2006) ishte një poete dhe aktiviste politike armene. Një nga shkrimtarët më të njohur armen të shekullit të njëzetë,[3] ajo njihet si „poetja kryesore e Armenisë“ dhe „zonja e madhe e poezisë armene të shekullit të njëzetë“.[4] Edhe pse një anëtare e Partisë Komuniste, ajo ishte një avokate e dalluar e kauzave kombëtare armene.[5][6]

Koleksioni i saj i parë i poezive u botua në mesin e viteve 1940. Deri në vitet 1950 ajo kishte vendosur veten si një figurë e rëndësishme letrare në Armeninë Sovjetike. Përveç Armenisë ajo gjithashtu shkroi në rusisht dhe shumë nga veprat e saj u përkthyen në gjuhë të tjera. Në periudhën e mëvonshme sovjetike ajo shpesh trajtoi çështje politike dhe të tjera.

Biografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Prapavija dhe jeta e hershme[redakto | redakto tekstin burimor]

Lindur si Sirvard Kaputikyan më 20 janar 1919 nga që ishin nga qyteti historikisht armen të Van (historikisht  Armenia Perëndimore, sot Turqi), ajo u rrit në Jerevan, kryeqytetin e Armenisë. Babai i saj, Barunak, ishte një anëtar i partisë nacionaliste Dashnaktsutyun dhe vdiq nga kolera tre muaj para lindjes së saj. Ajo u rrit nga nëna dhe gjyshja e saj.[7] Ajo studioi në Fakultetin Armen të Filologjisë[8] në Universitetin Shtetëror të Jerevanit nga viti 1936 dhe u diplomua në vitin 1941,[7] dhe më pas studioi në Institutin Gorky të Letërsisë Botërore të Akademisë Sovjetike të Shkencave nga viti 1949 deri në vitin 1950.[9][10] Ajo u bashkua me Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik më 1945.[10][11]

Karriera letrare[redakto | redakto tekstin burimor]

Ajo bëri debutimin e saj letrar në fillim të viteve 1930 dhe botoi poezinë e saj të parë në vitin 1933.[6] Në vitin 1941 ajo u bë anëtare e Bashkimit të Shkrimtarëve të Armenisë.[12] Publikimi i saj i parë i madh, një koleksion poezish, u shfaq në vitin 1945. Dy tema kryesore të veprave të saj ishin identiteti kombëtar dhe poezia lirike.[1] Poema e saj e njohur, "Një fjalë për djalin tim", u bë një "varg standard në pohimin e identitetit kombëtar". Vargu i fundit shkon: "Shikoni, djali im, kudo që të jeni, / Kudo që të shkoni nën këtë hënë, / Edhe nëse harroni nënën tuaj, / Mos harroni gjuhën tuaj amtare".[2]

Vdekja dhe funerali[redakto | redakto tekstin burimor]

Guri i varrit të Kaputikyan

Kaputikyan vdiq në një spital të Yerevan më 25 gusht 2006[13][14] gjatë një operacioni për një këmbë të thyer. Homazhi për të u mbajt në Teatrin e Operas të Jerevanit më 29 janar,[15] nga ku arkivoli i saj u dërgua në Komitas Pantheon prestigjioz, ku u vendos për pushim.[16] Presidenti Kocharyan nuk mori pjesë as në homazhe, e as në varrimin e saj.[17]

Jeta personale[redakto | redakto tekstin burimor]

Kaputikjan u martua me poetin e njohur Hovhannes Shiraz. Djali i tyre i vetëm, Ara Shiraz (1941-2014), ishte një skulptor i shquar.[18] Sipas Vanand Shiraz, djalit të Shirazit nga një martesë e vonë, ata u ndanë sepse "prania e dy personaliteteve në një familje është e vështirë".[19] Shkrimtari dhe kritiku i artit, Levon Mutafyan shprehën një pikëpamje të ngjashme: "Hovhannes Shiraz dhe Silva Kaputikyan u divorcuan më vonë, sepse dukej sikur dy individët e fuqishëm nuk mund të jetonin së bashku, por Ara shërbeu si urë që i lidhi ata".[20]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

Shënime

  1. ^ Gjithashtu shqiptohet si Sylva, Kaputikian ose Gaboudigian.

Citimet

  1. ^ a b c Bardakjian, Kevork B. (red.). "Silva Kaputikyan". A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920: With an Introductory History. Detroit: Wayne State University Press. f. 228–9.  9780814327470. 
  2. ^ a b Panossian 2006, p. 338.
  3. ^ Editorial Board. "Սիլվա Կապուտիկյան [Silva Kaputikyan]". Patma-Banasirakan Handes (në armenisht) (2): 328–329. 
  4. ^ Panossian 2006, p. 337.
  5. ^ Pattie, Susan. "Imagining Homelands: Poetics and Performance among Cypriot Armenians". më Bryant, Rebecca; Papadakis, Yiannis. Cyprus and the Politics of Memory: History, Community and Conflict. I.B.Tauris. f. 163. 
  6. ^ a b Malkasian 1996, p. 49.
  7. ^ a b "Սիլվա Կապուտիկյան [Silva Kaputikyan]". writers.am (në armenisht). Archived from the original on 2017-10-26. 
  8. ^ "Faculty of Armenian Philology". ysu.am. Yerevan State University. Archived from the original on 2017-10-26. 
  9. ^ "Սիլվա Բարունակի Կապուտիկյան". sci.am (në armenisht). Armenian National Academy of Sciences. 
  10. ^ a b Aristakesian, A. "Կապուտիկյան Սիլվա [Kaputikyan Silva]". Soviet Armenian Encyclopedia Volume 5 (në armenisht). f. 268. 
  11. ^ Grigorian, Ar. "Капутикян Сильва Барунаковна [Kaputikian Silva Barunakovna]". Great Soviet Encyclopedia 3rd edition Volume 11 (në rusisht). 
  12. ^ ""ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ՍԻԼՎԱՅԻ" ծննդյան օրն է". panorama.am (në armenisht). 
  13. ^ "Armenian Poetess Silva Kaputikian Passess Away". Archived from the original on 26 October 2017. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  14. ^ "Поэтесса Сильва Капутикян будет похоронена в Пантеноне в парке им. Комитаса в Ереване" (në rusisht). 
  15. ^ Santryan, Vanik. "Վերջին հրաժեշտը Սիլվա Կապուտիկյանին" (në armenisht). Archived from the original on 26 October 2017. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  16. ^ "Սիլվա Կապուտիկյան". hush.am (në armenisht). 
  17. ^ "Խաչվածին մահ չկա". Aravot (në armenisht). Archived from the original on 26 October 2017. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  18. ^ "Armenian Sculptor Ara Shiraz Dies at 73". Asbarez. Archived from the original on 26 October 2017. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  19. ^ Trvants, Anush. "Վանանդ Շիրազը մանրամասներ է պատմում Շիրազի ընտանիքից". 168.am (në armenisht). 168hours. Archived from the original on 26 October 2017. Սիլվա Կապուտիկյանի և Շիրազի բաժանման պատճառը, օրինակ, դա է եղել: Մի ընտանիքում երկու անհատականության ներկայություն դժվար է: CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
  20. ^ Mutafyan, Levon. "The greats are leaving us...Ara Shiraz passed away". Ministry of Diaspora of the Republic of Armenia. Archived from the original on 6 July 2014. CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)

Bibliografia

Për lexim të mëtejshëm[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]