Jump to content

Dallime mes rishikimeve të "Shega"

16 bytes added ,  8 vjet më parë
ska përmbledhje të redaktimeve
[Redaktim i kontrolluar][Redaktim i kontrolluar]
No edit summary
{{pa referenca}}
{{Tabela_informative_emri|color = lightgreen | emri= Shega}}
{{Tabela_informative_figura | figura =[[Skeda:Illustration Punica granatum1.jpg|250px]]|shënimi=''Punica granatum''}}
 
=== Fosfori ===
Edhe ky është njëri nga elementet me te rëndësishëm për bimën e shegës, pasi ndikon në përvetësimin e lendes organike, te frymëmarrjes, etj. Po ashtu, fosfori është element që merr pjesë në përbërjen e proteinave dhe te acidit nukleik në brendësi te bërthamës se qelizave. Fosfori ndikon në diferencimin e frutave, në rritjen harmonike (te balancuar) te himes, në frymëmarrje dhe në lëvizjen e karbohidrateve. Bima e shegës ka mundësi t’a thithe nga toka në formën e lire, por edhe në formën e lidhur (pasi rrënjët e shegës çlirojnë enzima që i tretin këto lidhje), për pasoje në përgjithësi nuk vërehen raste te shpeshta te mungesës se këtij elementi tek bimët. Nëse mungon ky element, tek pemët ndodhin çrregullime që shprehen tek kurora jo e rregullt, në uljen e ritmeve te rritjes, në sasinë dhe sidomos në cilësinë e frutave. Është vendimtare që kultivuesit e shegës te marrin masat e duhura që ky element te mos mungoje në toketokë, në te kundërt efektiviteti dhe rendimenti i shegës janë te kompromentuara.
 
=== PotasiKaliumi ===
Megjithëse nuk merr pjesë direkt në ndërtimin e lendeslëndës (si azoti dhe fosfati), ka një rol në shndërrimin e lendevelëndëve, grumbullimin e karbohidrateve dhe transformimin e atyre te thjeshtethjeshtëte përbërepërbërë, në rritjen e lastarëve dhe te frutave, në cilësinë e prodhimit, etj. Ai merr pjesë në ndërtimin e indeve qelizore dhe në ruajtjen e regjimit ujor në bimebimë, ndikon në rritjen e rezistencës se bimës ndaj sëmundjeve dhe faktorëve te disfavorshëm klimatike. Ndikim me rendësi ka potasi në rregullimin e regjimit ujor dhe në mosrrëzimin e frutave në kushte relativisht te disfavorshme te kultivimit. Po ashtu, ky element ndikon në cilësinë e frutave dhe në rezistencën e tyre pas vjeljes, në periudhën e ruajtjes se tyre. Në mungese te potasit, tek periferia e gjetheve te bazës vërehen njolla te ndritshme klorotike, që me vonevonë bëhen te errëta dhe nekrotizohen duke sjellesjellë edhe një përdredhje te anës se gjetheve dhe në raste te mungesës se theksuar mund te shfaqen edhe tharje te majës se lastarëve. Si shenjeshenjë e pareparë e pamjaftueshmërisë se elementit potas në toketokë është shfaqja e vyshkjes se lehtelehtë dhe një frenim relativ tei rritjes se bimës. Mikroelementet, Sisi për te gjithë pemët e tjera frutore, edhe për bimën e shegës mikroelementetmikroelementët kanekanë rendësirëndësi shumeshumë vendimtare dhe ndikim te madh në vegjetacionin dhe riprodhimin e saj. Janë një seresërë elementeshelementësh që përfshihen në listën e elementeveelementëve për te cilët, megjithëse bima ka nevojenevojë për sasira relativisht te vogla, kanekanë rendësirëndësi te madhe për rritjen dhe zhvillimin. Shumica e tyre kanekanë ndikim në përvetësimin e miremirë te elementeveelementëve te tjerë, në ecurinë normale te procesit te fotosintezës dhe te sasisë dhe cilësisë se prodhimit. Në vijim do te trajtohet vetëm pjesa me e rëndësishme e mikroelementevemikroelementëve te nevojshëm për shegën, pa mohuar faktin se ka edhe te tjerë elementeelementë kimike që kanekanë rendësirëndësi për prodhimin e shegës, por që në përgjithësi ato gjenden në sasinesasinë e nevojshme në tokat ku kultivohet shega.
 
=== KalciumiKalçiumi ===
Është një element me rendësi për rritjen dhe zhvillimin e bimës se shegës. Ky element ndikon në rritjen në gjatësi, në ndarjen e qelizave dhe në arritjen e madhësisë normale te tyre, në qëndrueshmërinë e drurit dhe në rezistencën e rrënjëve, sidomos në rastet kur ato janë në terrene te papërshtatshme. Ashtu si edhe elementet e tjerë kimike te nevojshëm për bimën, edhe kalciumikalçiumi duhet te jetejetë në një përqendrim normal në toketokë, përndryshe si mungesa ashtu edhe teprica e tij shkaktojnë dëme tek bima e shegës. Në rastet e mungesës vihet re ulje e rezistencës se sistemit rrënjor, shqyerje e degëve, çrregullime në qarkullimin e ujit, etj. Ndërsa tepricat e tij shkaktojnë dëmtime te ngjashme me ato te tepricës se azotit. Magnezi, hekuri, zinku, bori. Këta janë kater elemente te tjerë që kane mjaft rendësi në rritjen, zhvillimin dhe në dhënien e prodhimit nga bima e shegës. Secili nga këta elemente, në veçanti dhe te gjithë se bashku, kane ndikim në zhvillimin normal te proceseve te fotosintezës, lëvizjes se lendeve në bime dhe te përvetësimit normal te elementeve te përmendur me lart. Në kushtet që paraqesin tokat e vendit tone, në ato sipërfaqe ku kultivohet apo mund te shtrihet kultivimi i shegës, në përgjithësi mund te thuhet se bima mund te gjeje sasitë e nevojshme te këtyre elementeve ushqyes. Në rastet kur këta mund te jene në sasira te pamjaftueshme, tek bima shfaqen shenja te zverdhjes para kohe te gjetheve, njolla albinë në lastarë te rinj, ulje e rezistencës, etj. Për te stabilizuar gjendjen mund te ndërhyhet me spërkatje gjethore apo me injektim në trup te mikroelementit (apo mikroelementeve) që mungon, pasi është përcaktuar mungesa e tij nëpërmjet analizave te specializuara.
 
=== Magnezi, hekuri, zinku, bori ===
Këta janë katër elementë të tjerë që kanë mjaft rendësi në rritjen, zhvillimin dhe në dhënien e prodhimit nga bima e shegës. Secili nga këta elementë, në veçanti dhe të gjithë së bashku, kanë ndikim në zhvillimin normal të proceseve të fotosintezës, lëvizjes së lëndëve në bimë dhe të përvetësimit normal të elementeve të përmendur me lart. Në kushtet që paraqesin tokat e vendit tonë, në ato sipërfaqe ku kultivohet apo mund të shtrihet kultivimi i shegës, në përgjithësi mund të thuhet se bima mund të gjejë sasitë e nevojshme të këtyre elementeve ushqyes. Në rastet kur këta mund të jenë në sasira të pamjaftueshme, tek bima shfaqen shenja të zverdhjes para kohe të gjetheve, njolla albinë në lastarë të rinj, ulje e rezistencës, etj. Për të stabilizuar gjendjen mund të ndërhyhet me spërkatje gjethore apo me injektim në trup të mikroelementit (apo mikroelementeve) që mungon, pasi është përcaktuar mungesa e tij nëpërmjet analizave të specializuara.
 
=== Ushqimi i bimëve ===
Te gjithë elementet e cituar me lart, ashtu si edhe te tjerë me pak te rëndësishëm, bima e shegës duhet ti gjejegjejëtoketokë dhe nëpërmjet sistemit te saj rrënjor t’i thithethithë në brendësi, për t’i përfshirepërfshirë në proceset e metabolizmit që zhvillohen në trupin e saj. Me qellimqëllimte arrihet një përvetësim sa me i miremirë i këtyre elementeve, është e nevojshme që ata jo vetëm te gjenden në toketokë, por te jenejenëformeformë te asimilueshme nga bima. Nga tërësia e reaksioneve (bashkimeve dhe shperbashkimeve) që ndodhin në toke (në veçanti ato që ndodhin në zonën ku shtrihet sistemi rrënjor i bimës), krijohen jone te cilat bima nëpërmjet rrënjëve thithëse i tërheq, duke i përfshirepërfshirë me pas në proceset e saj jetësore. ketëkëtë mënyremënyrë, mund te thuhet se ambienti në “basenin”zonën e rrënjëve te bimës duhet te ketë elementet e rëndësishëm në parametra sa me optimale :optimalë, përqendrimi i tyre te jetejetë në vlera sa me te pranueshme për bimën. Përveç se me plehërimin kimik dhe me sasitë që ka vetevetë toka, mundësi tjetër (bile mënyra me e miremirë) për te shtuar elementetelementët kimikekimikëtoketokë është plehërimi me pleh organik. Duke qeneqënë pleh kompleks me parametra që rrisin sasinë e elementeveelementëve kimikekimikë tek rrënja e bimës, plehu organik shërben në mënyre shumeshumë te konsiderueshme në përmirësimin e cilësive te tokës, aftësisë ujëmbajtëse dhe te ajrimit. Kjo do te thotë që plehërimi organik është shumeshumë i nevojshëm. : aiAi duhet te behetbëhet që në përgatitjen për mbjellje, por në mënyremënyrë te veçanteveçantë në periudhën e vegjetacionit (duke përdorur lëngun e plehut). Kjo gjë do te ketë një ndikim shumeshumë pozitiv jo vetëm në prodhimin e vitit, por edhe në rritjen vegjetative te bimës se shegës. Por, është e mundur që tek shega te praktikohet edhe plehërimi i gjelbër, siç është praktikepraktikë e njohur edhe për pemepemë te tjera frutore. Kjo konsiston në përmbysjen e bimëve te ndryshme (kryesisht bishtajore, si batha, etj), te cilat shërbejnë për shtimin e lendeslëndës organike në toke, shkrifërimin e saj, si dhe ndikojnë në ruajtjen e lagështirës.
 
== Shtimi i shegës ==
Shega është një nga pemët frutore, për shtimin e se cilës mund te aplikohen disa mënyra te shtimit. Kështu, shega mund te shtohet me fara, copa e shpatulla, kamza ose fundake (thithakë) dhe perpajapërpaja. Secila nga mënyrat e shtimit te shegës paraqet avantazhet dhe disavantazhet e veta, te cilat do te përpiqemi t’i përshkruajmë shkurtimisht në vijim. Duhet thënethënë që në fillim se ndonjëra nga mundësitë e shtimit te shegës mund te përdoret në kushte specifike :, pra në secilin rast duhet te përdoret ajo që është me e përshtatshme.
 
=== Shtimi me fara ===
 
Lëvozhga e frutave të shegës lufton me sukses amebat, të cilat e dobësojnë shumë organizmin, e veçanërisht te fëmijët. Për këtë merren lëvozhgat e një kokrre shege, vendosen në një enë prej balte dhe zihen në gjysmë litri ujë derisa të mbetet gjysma e sasisë së ujit.
Pasi ftohet lëngu, pihen dy gota likeri në ditë, një në mëngjes e një në darkë, gjithmonë para buke, për 10-15 ditë. Pa përdorur tjetër ilaç, organizmi do të çlirohet nga amebat.Shega eshte nje nga pemet e cila ka vitaminat A,B,C,D,E
 
== Lidhje të jashtme ==