Alkenet

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
shembull mbi alkenët modeli 3Dimensional i etenit (etilenit)


Alkenet si bazë kyesore si hidrokarburet e tjera kanë hidrogjenin dhe karbonin , bëjnë pjesë në kiminë organike , në hidrokarburet e pangopura dhe që kanë karakteristike lidhjen dyfishe ( = ) . Alkenët krijojë një seri të hidrokarbureve homologe me formulë të përgjithshme :

CnH2n Për alkenët
CnH2n - 1 Për radikalet e Alkenëve

Alkeni në foto një shembull i strukturës 3dimensionale etileni i emërtuar sipas IUPAC - si eten .

Emërtimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Alkenët emërtohen nëse emrit të numrit të karbonit sipas numrave greko-latine i shtojmë prapashtesën EN për alkenët përkatës dhe ENIL për radikalet e alkenëve .
Nr Emri greko-latin Alkenët n = Formula CnH2n Radikalët e alkenëve n = Formula CnH2n - 1
1 Meta / / / / / /
2 Eta Eten n = 2 C2H4 Etenil - radikal n = 2 C2H3
3 Propa Propen n = 3 C3H6 Propenil - radikal n = 3 C3H5
4 Buta Buten n = 4 C4H8 Butenil - radikal n = 4 C4H7
4 Penta Penten n = 5 C5H10 Pentenil - raikal n = 5 C5H9
6 Heksa Heksen n = 6 C6H12 Heksenil - radikal n = 6 C6H11
7 Hepta Hepten n = 7 C7H14 Heptenil - radikal n = 7 C7H13
8 Okta Okten n = 8 C8H16 Oktenil - radikal n = 8 C8H15
9 Nona Nonen n = 9 C9H18 Nonenil - radikal n = 9 C9H17
10 Deka Deken n = 10 C10H20 Dekenil - radikal n = 10 C10H19

Alkenet janë hidrokarbure të pangopura me dy atome të hidrogjenit më pak se Alkanet, me formulë të përgjithshme CnH2n. Alkenet përmbajnë një lidhje dyfishe në molekulë. Alkenet përmbajnë dy e më shumë atome të karbonit. P.sh.: Eteni. Varësisht nga raporti që ekziston ndërmjet atomeve të karbonit dhe hidrogjenit, hidrokarburet e pangopura ndahen në: alken, të cilat përmbajnë dy atome të hidrogjenit më pak se alknai përkatës, dhe alkine me katër atome më pak.  Alkenet janë hidrokarbure të pangopura të cilat në strukturën e molekulave të tyre përmbajnë një lidhje dyfishe ndërmjet dy atomeve të karbonit. Alkenet përfitohen nga nafta me procesin e krekingut, me çhidratimin e alkooleve në prani të acidit sulfurik.

Izomeria te Alkenet[redakto | redakto tekstin burimor]

Te alkenet paraqitet izomeria gjeometrike cis dhe trans. Alkenet tregojnë izomeri cis-trans për shkak të pranisë së lidhjes dyfishe. Prania e lidhjes dyfishe nuk është kusht i mjaftueshëm për izomeri gjeometrike. Te eteni nuk papraqitet izomeria gjeometrike. Kusht domosdoshëm që një alken të ketë izomeri gjeometrike është që çdo atom i karbonit, i cili përmban lidhjen dyfishe, të jetë i lidhur me atome apo me grupe atomike të ndryshme. P.sh. Te izomeria cis atomet gjenden në anën e njëjtë të lidhjes dyfishe, ndërsa te izomeria trans, në anë të kundërta.

Struktura[redakto | redakto tekstin burimor]

Vetitë Fizike[redakto | redakto tekstin burimor]

Vetit Kimike[redakto | redakto tekstin burimor]

Karakteristike per alkenet jane reaksionet e :

a) adicionit CH2 = CH2 + H2 ------> CH3 - CH3

b) polimerizimit nCH2 = CH2 -->[ - CH2 - CH2 -]n

Alkenet digjen ne prani te oksigjenit dhe produktet e djegies jan dyoksidi i karbonit dhe uji.

Alkenet veprojne me halogjenet,permanganatin e kaliumit dhe me ujin e bromit.

Reaksionet[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Alkanët
Alkinët
Hidrokarburet