Alkinet

3D modeli i acetilenit, shembull i alkineve

Alkinet janë hidrokarbure që kanë të paktën një lidhje trefishe në mes të dy atomeve të karbonit, me formulënC_nH_2n-2. Të alkinet janë historikisht të njohur si acetilen ose acetileni në varg, edhe pse emri acetilen po përdoret edhe për t'iu referuar posaçërisht anëtar i vargut të thjesht, i njohur si etin (C₂H₂) duke përdorur nomenklaturë zyrtare të IUPAC .

Vetit kimike

Ndryshe nga alkanët, dhe ndryshe në një shkallë më të vogël nga alkenët, alkinët janë të paqëndrueshme dhe reaktive . Përfundimi i alknëve dhe acetilenit janë acide të forta dhe kanë konstantë (pK_a) me vlerave (25) në mes të amoniakut me (35) dhe etanolit me (16).

Emërtimi

Ngjajshëm si dhe hidrokarburet tjera edhe alkinet emërtohen në bazë të numrave greko-latin duke ju shtuar prapashtesat IN për alkinët dhe INIL për alinët radikal.

Nr	Emri greko-latin	Alkinët	n =	FormulaC_nH_{2n - 2}	Radikalët e alkinëve	n =	FormulaC_nH_{2n - 3}
1	Meta	/	/	/	/	/	/
2	Eta	Etin	n = 2	C₂H₂	Etinil - radikal	n = 2	C₂H
3	Propa	Propin	n = 3	C₃H₄	Propinil - radikal	n = 3	C₃H₃
4	Buta	Butin	n = 4	C₄H₆	Butinil - radikal	n = 4	C₄H₅
4	Penta	Pentin	n = 5	C₅H₈	Pentenil - raikal	n = 5	C₅H₇
6	Heksa	Heksin	n = 6	C₆H₁₀	Heksinil - radikal	n = 6	C₆H₉
7	Hepta	Heptin	n = 7	C₇H₁₂	Heptinil - radikal	n = 7	C₇H₁₁
8	Okta	Oktin	n = 8	C₈H₁₄	Oktinil - radikal	n = 8	C₈H₁₃
9	Nona	Nonin	n = 9	C₉H₁₆	Noninil - radikal	n = 9	C₉H₁₅
10	Deka	Dekin	n = 10	C₁₀H₁₈	Dekinil - radikal	n = 10	C₁₀H₁₇

Sintezimi

Reaksionet

Alkinet janë të përfshirë në shumë reaksione organike.

Reaksionet elektrofile të shtimit
- Shtimin e hidrogjenit për të dhënë alkenë apo alkanë . Një katalizator efektiv është për shembull Lindlar katalizator (katalizator homogjen) , në konvertimin e fenilacetilenit dhe stirenit.

Shtimin e halogjeneve për t'i dhënë alkil halid(halogjenalkanë)
Shtimin e hidrogjenit halidet(halogjenalkanë) përkatëse për t'i dhënë alkil halid(halogjenalkanë)
Reagimi Nikolas

...etj

...

Shih edhe

Alkanët

Alkenët

Hidrokarburet