Australia Perëndimore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Australia Perëndimore
Flamuri i Australisë Perëndimore
Stema e Australisë Perëndimore
Flamuri Emblema
Western Australia in Australia.svg
Gjuha Anglisht
Kryeqyteti Perth
Forma e qeverisë Monarkia kushtetuese
Kryeministri Mark McGowan
Kryetarë Kim Beazley
Sipërfaqja 2,645,615 km²
Popullsia 2,621,680
Dendësia e popullsisë 1.04 për banorë në km²
Zona kohore UTC+8 (AWST)
Kodi i internetit TLD .au
Prefiksi telefonik +08

Australia Perëndimore (Anglisht: Western Australia) është një shtetAustrali. Kufizohet me Oqeanin Indian në veri dhe perëndim, dhe me Oqeanin Jugor në jug, Northern Territory në veri-lindje, dhe me Australinë Jugore në jug-lindje. Australia Perëndimore është shteti më i madh i Australisë, me një sipërfaqe tokë gjithsej prej 2.529.875 kilometra katrorë, dhe nënndarja e shtetit e dytë në botë, e tejkaluar vetëm nga Republika e Sahasë e Rusisë.

Vizitori i parë evropian në Australinë Perëndimore ishte eksploratori holandez Dirk Hartog, i cili vizitoi bregdetin Australian Perëndimor në vitin 1616. Ardhësit e parë evropiane e Australisë Perëndimore ndodhi pas zbarkimit nga majori Edmund Lockyer më 26 dhjetor 1826 të një ekspedite në emër të qeverisë koloniale të Uellsit të Ri Jugor.[1] Ai krijoi një garnizon ushtarak të mbështetur nga të dënuarit në ngushticën detare King George, në Albany të sotëm, dhe më 21 janar 1827[1] zyrtarisht mori në zotërim të tretën perëndimore të kontinentit për Kurorën Britanike. Kjo u pasua nga themelimi i Kolonisë së Lumit Swan më 1829, përfshirë vendin e kryeqytetit të sotëm, Perth.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Red right arrow.svg
 Artikulli kryesor: Historia e Australisë Perëndimore.

Banorët e parë të Australisë arritën nga veriu rreth 40,000 deri në 60,000 vjet më parë. Gjatë mijëra viteve ata përfundimisht u përhapën në tërë tokën. Këta australianë indigjenë u krijuan prej kohësh në të gjithë Australinë Perëndimore nga koha kur eksploruesit evropianë filluan të arrijnë në fillim të shekullit të 17-të.

Evropiani i parë që vizitoi Australinë Perëndimore ishte një eksplorues holandez, Dirk Hartog, i cili më 25 tetor 1616 zbarkoi në atë që tani njihet si Kepi Mbishkrim, ishulli Dirk Hartog. Për pjesën tjetër të shekullit të 17-të, navigatorët e tjerë holandez dhe britanikë ndeshën në bregdet, zakonisht pa dashje, siç dëshmohet nga shumë anije transporti përgjatë bregdetit të anijeve që devijuan nga Rruga e Brouwer (për shkak të lundrimit të dobët dhe stuhive).[2] Kaluan dyqind vjet para se evropianët të besonin se kontinenti i madh jugor në të vërtetë ekzistonte. Nga fundi i shekullit të 18-të, marinarët britanikë dhe francezë kishin filluar të eksplorojnë bregdetin Australian Perëndimor.

Origjina e shtetit aktual filloi me vendosjen nga Lockyer[1] të një marrëveshje të mbështetur nga të dënuarit nga Uellsi i Ri Jugorngushticën detare King George. Marrëveshja u aneksua zyrtarisht më 21 janar 1827 nga Lockyer kur ai urdhëroi të ngrihej Union Jack dhe një feu de joie qëllohej nga trupat. Marrëveshja u themelua në përgjigje të shqetësimeve britanike për mundësinë e krijimit të një kolonie franceze në bregdetin e Australisë Perëndimore.[1] Më 7 mars 1831 u transferua në kontrollin e Kolonisë së Lumit Swan, dhe u emërua Albany më 1832.

Në vitin 1829 u krijua Kolonia e Lumit Swan mbi lumin Swan nga kapiteni James Stirling. Deri në vitin 1832, popullsia e kolonisë britanike kishte arritur rreth 1.500, dhe emri zyrtar i kolonisë u ndryshua në Australinë Perëndimore. Të dy qytetet e veçanta të kolonisë u zhvilluan ngadalë në qytetin portual të Fremantle dhe kryeqytetin e shtetit, Perth. York ishte vendbanimi i parë në brendësi në Australinë Perëndimore, i vendosur 97 kilometra në lindje të Perth-it dhe u vendos më 16 shtator 1831. York ishte pikënisja për eksploruesit e hershëm që zbuluan rezervat e pasura të arit të Kalgoorlie.

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Australia Perëndimore zë një të tretën e kontinentit australian. Australia Perëndimore kufizohet me Oqeanin Indian në veri dhe perëndim, dhe me Oqeanin Jugor në jug, Northern Territory në veri-lindje, dhe me Australinë Jugore në jug-lindje. Kryeqyteti i saj, Perth, gjithashtu konsiderohet të jetë ndër më të izoluarit në botë, duke qenë më afër XhakartësIndonezi, sesa me kryeqytetin kombëtar australian në Canberra.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ a b c d "King George's Sound Settlement". State Records Authority of New South Wales. Marrë më 30 gusht 2016. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Green, J.N. (1977). "Australia's oldest wreck: The Loss of the Trial, 1622" (PDF). British Archaeological Reports, Supplementary Series 27. Oxford. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)